II SA/Gl 9/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, po rozpoznaniu w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego Oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej też jako PINB) nakazał W. S. (dalej też jako skarżący) wykonanie rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej na działkach nr 1 i nr 2 w G. W dniu [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej też jako ŚWINB) utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji w całości. Upomnieniem z dnia [...] r. PINB wezwał skarżącego do niezwłocznego wykonania obowiązku wynikającego z w/w decyzji pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone stronie w dniu [...] r. Dnia [...] r. organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy oraz nadał mu klauzulę wykonalności. Tytuł ten został doręczony skarżącemu (do rąk dorosłego domownika) dnia [...] r. W dniu [...] r. przeprowadzono kontrolę, w trakcie której ustalono, iż objęty nakazem rozbiórki budynek nie został rozebrany. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 119 § 2 i art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, zwanej też dalej ustawą lub u.p.e.a.) PINB nałożył na skarżącego grzywnę w kwocie 38 630,00 zł w celu przymuszenia go do wykonania nakazanej rozbiórki budynku, wzywając go jednocześnie do jej wykonania w terminie 14 dni od doręczenia tego postanowienia. W uzasadnieniu stwierdził, że odnośnie przymuszenia skarżącego do wykonania obciążającego go obowiązku grzywna jest środkiem egzekucyjnym mniej uciążliwym dla zobowiązanego niż wykonanie zastępcze. Wykonanie zastępcze generuje bowiem nieodwracalne koszty wynikające z umowy na roboty budowlane (rozbiórkowe). Nadto w razie wykonania obowiązku przez skarżącego może mu zostać zwrócona. Stwierdził też, że wysokość orzeczonej grzywny została ustalona zgodnie z treścią art. 121 § 4 i § 5 ustawy, przy przyjęciu 38,63 m² powierzchni zabudowy mającego zostać rozebranym budynku i 1/5 ceny 1m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ustalonej zgodnie z Komunikatem Prezesa GUS z dnia 21 sierpnia 2020 r. w sprawie ceny 1m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2020 r. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił, że objęty tytułem wykonawczym obowiązek jest niewykonalny wobec błędnego przyjęcia, iż powierzchnia zabudowy budynku wynosi 38,63 m², w sytuacji gdy powierzchnia ta wynosi 36 m². Nadto zarzucił, że poprzez nałożenie grzywny PINB zastosował bez należytego uzasadnienia zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. ŚWINB zażalenia tego nie uwzględnił i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), postanowienie PINB utrzymał w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że przy egzekucji dotyczącej spełnienia obowiązków wynikających z przepisów Prawa budowlanego, z uwagi na charakter tegoż postępowania, organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania jednego z dwóch środków egzekucyjnych, tj. grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego (zob. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1274/08). Zgodnie z art. 119, grzywnę w celu przymuszenia organ administracji nakłada, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Powołując się na wyrok z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 679/12 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ŚWINB stwierdził, że "grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną w ścisłym sensie, a jedynie środkiem zmierzającym do wywarcia presji na zobowiązanego. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego, które to ma charakter bezwzględnie obciążający zobowiązanego.". Zgodnie z dyspozycją przyjętą w art. 121 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Wysokość grzywny, o której mowa powyżej, stanowi w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Podzielając prezentowane powszechnie w orzecznictwie stanowisko, że co do zasady grzywna w celu przymuszenia, zwłaszcza wymierzana w sprawach z zakresu Prawa budowlanego jest środkiem mniej uciążliwym aniżeli wykonanie zastępcze, organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty wymierzonej grzywny. Przepisy te wskazują bowiem, że w sytuacji wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Taka sytuacja, zwolnienie z zobowiązania finansowego, którym niewątpliwe jest obowiązek uiszczenia grzywny, nie zaistnieje w sytuacji zarządzenia w stosunku do dłużnika wykonania zastępczego, co już samo przez się wskazuje, że ten drugi środek egzekucyjny wiązałby się ze znacznie większą dolegliwością dla skarżącego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 888/16). Stwierdził też organ odwoławczy, że wysokość grzywny została ustalona przez organ I instancji poprawnie, bo zgodnie z art. 121 § 5 ustawy u.p.e.a. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie ŚWINB z dnia [...] r. W. S. wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem: - art. 7 i art. 78 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie; - art. 7 § 2 u.p.e.a. polegające na nałożeniu grzywny jako środka egzekucyjnego, który nie jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanych; - art. 12 § 1 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w niniejszej sprawie zastosowanie winien znaleźć art. 121 § 2 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wnosząc o jej oddalenie podtrzymał co do zasady stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Po rozpoznaniu skargi na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, a to zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew sformułowanym w niej zarzutom, zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa. Zdaniem Sądu w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego sprawa została wyjaśniona w dostateczny sposób do końcowego jej załatwienia w sposób wynikający z zaskarżonego postanowienia. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że skarżący został zobowiązany prawomocnie do wykonania obowiązku wynikającego ze wskazanej w tytule wykonawczym decyzji PINB z dnia [...] r. Pomimo doręczonego mu w dniu [...] r. upomnienia, obowiązku tego, polegającego na rozbiórce budynku rekreacji indywidulanej na działkach nr 1 i nr 3 w G., nie wykonał. Uzasadniało to wszczęcie egzekucji wynikającego z tytułu wykonawczego (co do którego skarżący nie wniósł zarzutów) obowiązku. Prawidłowo przyjęły przy tym organy obu instancji, że środkiem egzekucyjnym mniej uciążliwym dla skarżącego, w rozumieniu art. 7 § 2 ustawy, było nałożenie grzywny w celu przymuszenia. Wbrew zarzutom skarżącego, przyjęte w tej kwestii przez organy obu instancji stanowisko zostało przez nie w prawidłowy i dostatecznie szeroki sposób uzasadnione. W świetle zasad doświadczenia życiowego oraz ugruntowanego orzecznictwa, stanowisko to zasługuje na pełną aprobatę. Postawiony w tym względzie przez skarżącego zarzut w żaden zaś sposób nie został uzasadniony. Wysokość nałożonej grzywny została wyliczona zgodnie z treścią art. 121 § 4 i § 5 u.p.e.a., a to biorąc m.in. pod uwagę wymiary objętego nakazem rozbiórki budynku, wynikające z uzasadnienia decyzji organów obu instancji, stanowiących podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Nie może ulegać przy tym wątpliwości, że z uwagi na charakter obciążającego skarżącego obowiązku w sprawie ma zastosowanie art. 121 § 5, a nie art. 121 § 2 u.p.e.a. Odmiennego w tym względzie stwierdzenia skarżący też w żaden sposób nie uzasadnił. Również wzięte pod uwagę z urzędu przez Sąd (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.) naruszenie przez organy obu instancji treści art. 10 § 1 Kpa nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Z powyższych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.