I OSK 135/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-03-14

Skład orzekający: Karol Kiczka, Piotr Niczyporuk, Agnieszka Miernik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę decyzji o przejęciu na własność gospodarstwa rolnego, wydanej na podstawie przepisów, które już nie obowiązują, może być rozpatrzony w trybie art. 155 k.p.a. pomimo zmiany stanu faktycznego i prawnego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o zmianę decyzji o przejęciu na własność gospodarstwa rolnego, wydanej na podstawie przepisów, które już nie obowiązują, nie może być rozpatrzony w trybie art. 155 k.p.a. Zmiana decyzji w tym trybie wymaga bowiem, aby postępowanie odbywało się w tym samym stanie faktycznym i prawnym, co w momencie wydania pierwotnej decyzji. Skoro stan prawny uległ zmianie (przepisy uchylono), a także pojawiły się nowe okoliczności faktyczne, nie można stosować trybu art. 155 k.p.a. Sąd pierwszej instancji błędnie uchylił decyzje organów, naruszając tym samym przepisy postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zmiany decyzji z 1971 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, które zostało samowolnie opuszczone przez właściciela. Właściciel gospodarstwa był dziadkiem skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty Świdwińskiego odmawiającą zmiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił obie decyzje, uznając naruszenie zasad informowania i zaufania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną SKO, uchylając wyrok WSA i oddalając skargę.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 685/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 14 czerwca 2019 r. nr SKO.4175.891.2019 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przejęciu na własność gospodarstwa rolnego I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, II. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 685/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 14 czerwca 2019 r. nr SKO.4175.891.2019 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przejęciu na własność gospodarstwa rolnego - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Świdwińskiego z dnia 14 marca 2019 r. nr GG.6821.2.143.2016/2017/2019. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie utrzymało w mocy decyzję Starosty Świdwińskiego z dnia 14 marca 2019 r. odmawiającą zmiany decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Świdwinie z dnia 19 czerwca 1971 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego samowolnie opuszczonego przez właściciela, [...] - dziadka Skarżącego. Uzasadniając stanowisko organ wskazał, że zmiana decyzji w przypadku gdy nie zachodzą wskazane przesłanki, nie może mieć miejsca, bowiem nie można traktować trybu z art. 154 i 155 k.p.a. jako III i IV instancji. W sprawach tych następuje jedynie badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony. Nie może ono polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Zmiana decyzji musi nastąpić w tym samym stanie faktycznym i prawnym, w którym decyzja podlegająca zmianie była wydana, co w sprawie nie znajduje zastosowania m.in. z uwagi na uchylenie z dniem 1 lipca 1982 r. rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Nadto, przedmiotem rozpatrzenia w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą być nowe wnioski dowodowe, oświadczenia strony dotyczące faktu zamieszkiwania czy uprawiania gospodarstwa przez bratanka dziadka. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję wniósł [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu Skarżący działał sam, zatem bez profesjonalnego pełnomocnika, jego ponawiany wielokrotnie wniosek, do momentu wydania decyzji przez Organ I instancji procedowany był przez 4 lata. Skarżący zaś początkowo wnosił o "uchylenie" decyzji Prezydium Rady (wniosek z dnia 14 czerwca 2016 r.), następnie o "uchylenie i zmianę" (wniosek z dnia 6 września 2016 r.), by wreszcie domagać się "zwrotu ziemi z gospodarstwa rolnego" i "wrócenia ziemi spadkobiercom" (wniosek z dnia 12 listopada 2016 r.), a następnie "wznowienia postępowania w sprawie o zmianę decyzji". W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w sprawie Organ nie sprostał wymogom stawianym przez art. 9 w zw. z art. 8 k.p.a. Szczególnie rygorystycznie zasada informowania stron musi być przestrzegana w postępowaniu, w którym uczestniczą podmioty nieprofesjonalne. W konsekwencji, zdaniem Sądu, dokonując błędnego poinformowania Skarżącego o możliwym do zastosowania trybie zmiany decyzji, niewyjaśnieniu możliwości zastosowania innych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji, a także ich skutków, a następnie w decyzji I instancji negatywnej oceny w kwestii zastosowania w niniejszej sprawie art. 155 k.p.a., Organy administracji w sposób istotny naruszyły zasadę informowania z art. 9 k.p.a. oraz zasadę zaufania z art. 8 k.p.a. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 li. c) p.p.s.a. i uchylenie decyzji organu I i II instancji w sytuacji gdy skarga Strony jako niezasadna podlegała oddaleniu stosownie do normy art. 151 p.p.s.a., - art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niespełniający wymogów ustawowych, bowiem uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie zawiera wytycznych dla organu administracji określających sposób procedowania przez organy administracji po uchyleniu decyzji organów, co w konsekwencji wiąże się z brakiem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania przez organy i naruszeniem w ten sposób art. 153 p.p.s.a., - art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez orzeczenie przez Sąd z przekroczeniem granic sprawy i odstąpienie od rozpatrzenia sprawy w granicach określonych przepisami art. 154 i 155 k.p.a., co w konsekwencji skutkuje brakiem wytycznych dla organów co do dalszego postępowania w sytuacji, gdy Sąd I instancji przesądził, iż w trybie art. 155 k.p.a. strona nie ma możliwości otrzymania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej i rozpoznanie sprawy z uwagi na fakt, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi strony, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzeczono się rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł [...] dochodząc jej oddalenia oraz przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej [...] z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, nie zapłaconych w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Usprawiedliwione w okolicznościach tej sprawy zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a., a także naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Należy podzielić stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, iż Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji odmawiającej zmiany w trybie art. 155 k.p.a. ostatecznej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Świdwinie z dnia 19 czerwca 1971 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego samowolnie opuszczonego przez właściciela, [...]. Rozpoznając skargę kasacyjną w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że postępowanie administracyjne, w którym zapadła decyzja z dnia 14 czerwca 2019 r. toczyło się w nadzwyczajnym trybie, o którym stanowi art. 155 k.p.a. Postępowanie prowadzone w którymkolwiek z trybów nadzwyczajnych nie może być traktowane jako kontynuacja czy też przedłużenie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej. Do uchylenia bądź zmiany decyzji w oparciu o art. 155 k.p.a. może dojść w razie zaistnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek, a nie w sytuacji wykazania, że na dzień wnioskowania o przeprowadzenie tego postępowania są nowe dowody i okoliczności w sprawie, że stan faktyczny w odniesieniu do przejętego gospodarstwa rolnego jest odmienny niż w dniu wydania decyzji o przejęciu. Decyzja wydawana w oparciu o art. 155 k.p.a. musi mieścić się w granicach tej samej sprawy administracyjnej, w której doszło do wydania decyzji pierwotnej, tu: decyzji z dnia 19 czerwca 1971 r. (B. Adamiak, Weryfikacja decyzji i postanowień w trybach nadzwyczajnych, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2022, s. 474–480). Za usprawiedliwiony uznać więc zależy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Zauważyć bowiem przyjdzie - w odniesieniu do treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że stosownie do art. 9 k.p.a. organy sprawują funkcję informowania stron - co w sprawie niniejszej miało miejsce. Organy kilkukrotnie dopytywały wnioskodawcę o cel postępowania, oraz czego właściwie dotyczy wniosek, o co wnioskodawcy chodzi, jednocześnie wskazując czego przepisy art. 154 i art. 155 k.p.a. dotyczą. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zatem podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Powołany przepis nakłada na organy administracji państwowej obowiązek informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków oraz udzielenia niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Zdaniem Sądu odwoławczego, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż w toku postępowania o zmianę decyzji organy udzielały skarżącemu niezbędnych informacji, wskazówek i wyjaśnień zgodnie z wymogami powołanego przepisu. Potwierdza to treść pism organów kierowanych do skarżącego. Jednocześnie nie można winić organu rozpoznającego wniosek w ostatecznie wskazanym przez skarżącego trybie, który w konsekwencji zaowocował decyzją, z której wnioskodawca nie jest zadowolony. Organy administracji nie mogą formułować ani precyzować za stronę wniosków, ani domyślać się ich woli i oczekiwań. Nadto, żaden z organów administracji nie ma uprawnień do stworzenia specjalnie dla skarżącego trybu postępowania, w którym zapadnie żądanej treści decyzja. Organy działają w oparciu o przepisy prawa i postępowania ustalone w kodeksie postępowania administracyjnego oraz przepisach prawa materialnego i po wskazaniu stronie możliwości, procedują w oparciu o wskazane we wniosku przepisy oraz w żądanym przez stronę trybie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że powołana norma nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Nie może być również utożsamiana z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach nie dostosowania się do konkretnych przepisów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt lI OSK 1450/10, LEX nr 1151881). W świetle powyższego trudno również zarzucić organom naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej wynikającej z art. 8 k.p.a. Uwaga powyższa była konieczna, bowiem Sąd I instancji przekroczył granice sprawy, skupiając się nie na zasadach postępowania nadzwyczajnego oraz trybie w którym zapadły zaskarżone decyzje, a na nadmiernym przerysowaniu funkcji jakie winien sprawować organ na etapie wstępnym precyzowania i rozpoznawania wniosków do niego składanych. Za zasadny tym samym uznać należy zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd I instancji, rozpoznając skargę, nie dokonał oceny pod względem zgodności z prawem sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, nie rozpoznał jej istoty. Sąd Wojewódzki skupił się jedynie na zasadach zaufania do władzy publicznej oraz informowania stron wynikających z art.8 i art. 9 k.p.a., które nie została w sprawie naruszone w sposób wskazany przez sąd w zaskarżonym wyroku. Zgodzić się również należy z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku sporządzono w sposób niespełniający wymogów ustawowych, bowiem uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie zawiera wytycznych dla organu administracji określających sposób postępowania przez organy administracji po uchyleniu decyzji organów obu instancji, co w konsekwencji - jak słusznie zauważył skarżący kasacyjnie organ - wiąże się z brakiem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania przez organy i naruszeniem w ten sposób art. 153 p.p.s.a. (T. Woś, Komentarz do art. 153, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska. Redakcja naukowa T. Woś, Warszawa 2016, s. 889–903). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza treści wniosku skarżącego oraz doprecyzowania go kilkukrotnie kolejnymi pismami nie pozostawia wątpliwości, iż podstawą żądania skarżącego była wola jej zmiany, a jedyna procedura umożliwiająca rozważenie zmiany decyzji to nadzwyczajny tryb postępowania wynikający z procedury prawnej objętej art. 155 k.p.a. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona zaś zgromadzone w sprawie akta administracyjne zawierają materiał dowodowy pozwalający na ocenę jej całokształtu. Biorąc to pod uwagę Sąd odwoławczy uznał, że skarga podlegała oddaleniu. Istotą postępowania w trybie art. 155 k.p.a. jest bowiem sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy już zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (por. wyroki NSA: z dnia 5 stycznia 2007 r., I OSK 586/06, z dnia 27 czerwca 2019 r. I OSK 833/18, z dnia 6 lutego 2023 r., II OSK 2724/21; publ: www.orzeczenia.nsa.gow.pl). W tym trybie nie można rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Zmiana ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie polega więc na ocenie prawidłowości zmienianej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018r. sygn. akt II OSK 254/17, LEX nr 2611773). Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Czyli jeżeli gospodarstwo rolne zostało samowolnie opuszczone i w świetle obowiązujących w dniu wydania decyzji o przejęciu organy miały uprawnienie do dokonania przejęcia na rzecz Skarbu Państwa - to nie mają wpływu na kształt oraz możliwość zmiany decyzji nowe okoliczności podawane przez skarżącego, nowe wnioski dowodowe, oświadczenia strony dotyczące faktu zamieszkiwania czy uprawiania gospodarstwa przez bratanka dziadka, który aktualnie chciałby gospodarstwo odzyskać. Według § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 39, poz. 198) za gospodarstwo rolne opuszczone uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, bądź użytkownika albo dzierżawcę. Przejęcie gospodarstw rolnych podyktowane było racjonalnym zagospodarowaniem opuszczonych gruntów. Na dzień wydania decyzji z dnia 19 czerwca 1971 r. faktem było, że właściciel gospodarstwa rolnego samowolnie opuścił swoje gospodarstwo, co w świetle obowiązujących wówczas przepisów uprawniało organ do podjęcia kontrolowanej w nadzwyczajnym postępowaniu decyzji. Jednocześnie zauważyć należy, że na dzień dzisiejszy przepisy te już nie obowiązują. Powtórzenia wymaga, że postępowanie prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. nie jest kolejną (trzecią) instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej, ale służy przeprowadzeniu weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i czy jest zgoda strony na zmianę decyzji, a także czy stan prawny i faktyczny nie uległy zmianie. Sporna decyzja o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego samowolnie opuszczonego przez właściciela, wydana była na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39 poz. 174 z póź.zm.) w zw. z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 39, poz. 198). Zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. wymaga spełnienia wszystkich wymaganych w powołanym przepisie wymagań. Przywołane przepisy już nie obowiązują. Nie ma zatem prawnej możliwości analizy decyzji pod kątem jej zmiany skoro przepisy w oparciu, o które została wydana już nie obowiązują. Tymczasem powtórzenia wymaga - zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. można dokonać jedynie w tym samym stanie faktycznym i prawnym (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 992–1003). W świetle powyższej analizy, oprócz trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów - stwierdzić należy, że trafnie organy administracji uznały, że nie ma możliwości zmiany kontrolowanej decyzji w tym trybie. Błędnie zaś organy wskazywały w zaskarżonych decyzjach na związany charakter decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego i tym samym jako kolejną przesłankę negatywną zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Przywołane wcześniej przepisy ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu, wyraźnie bowiem w art. 2 ust. 1 wskazują na uznaniowość decyzji - "gospodarstwa i działki wskazane w art. 15 ust. 1 dekretu jeżeli zostały opuszczone przez właściciela - mogą być przejęte na własność Państwa [...]". Słowo "mogą" oznacza uznaniowy charakter tej decyzji oraz kompetencje organu uprawniające do przejęcia. Organ, w określonych ustawą warunkach może, a nie musi zdecydować o przejęciu gospodarstwa rolnego, decyzja taka nie ma zatem charakteru związanego, a organy mają przy jej podejmowaniu luz decyzyjny. Pojęcie decyzji uznaniowej nie jest zdefiniowane w systemie prawa. Jest to jednak pojęcie używane w odniesieniu do decyzji zawierających w swojej konstrukcji luz decyzyjny w zakresie wyboru rozstrzygnięcia. Cechą decyzji uznaniowych jest to, że sfera luzu decyzyjnego ulokowana jest w dyspozycji normy prawnej, czyli że prawodawca pozostawia organowi pewien zakres swobody rozstrzygnięcia w sprawie (M. Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, (w:) System Prawa Administracyjnego, Redaktorzy: R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2010, t. 1, s. 298 i n.). Ostatecznie słusznie jednak odmówiono - w trybie art. 155 k.p.a.- zmiany ostatecznej decyzji z dnia 19 czerwca 1971 r. bowiem stan faktyczny i prawny sprawy uległy zmianom, czyli nie można procedować w zakresie procedury nadzwyczajnej dotyczącej zmiany decyzji w tym trybie (zob. wyrok NSA z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II OSK 3160/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podlegała oddaleniu jako niezasadna. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Rozstrzygniecie o kosztach postępowania oparto na art. 207 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło