I SA/Wa 1055/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P. K., decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] listopada 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał przebieg postępowania w sprawie oraz poczynione ustalenia stanu faktycznego - m. in. w zakresie sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby wymagającej opieki. Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji oparł na dwóch przesłankach. Po pierwsze - na tej, wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, podnosząc, że z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawności E. K. nie da się ustalić. Tym samym nie spełnia przesłanki dotyczącej momentu powstania niepełnosprawności. Drugim wskazanym powodem odmowy świadczenia pielęgnacyjnego był otrzymywanie przez P. K. zasiłku dla opiekuna. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł skarżący. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że po analizie i ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego uznało, iż w przypadku P. K. zaistniała przesłanka uniemożliwiająca przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W kwestii zaistnienia wskazanej przez organ I instancji pierwszej przesłanki negatywnej, związanej z datą powstania, a wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy - Kolegium nie podzieliło stanowiska Prezydenta [...]. Podstaw braku możliwości przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego należy natomiast upatrywać według organu odwoławczego w niespełnieniu przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 lit. b ustawy, tj. tej, związanej z przesłanką negatywną wynikającą z otrzymywaniem zasiłku dla opiekuna. Skargę na decyzję Kolegium wniósł skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: - naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna, - naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust, 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, bowiem wnioskodawczyni wskazała, iż w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje ona z zasiłku opiekuńczego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 133 §, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pod względem legalności była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] odmawiającą skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, wnioskowanego na matkę E. K. . Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 stawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżący załączył do wniosku orzeczenia lekarza orzecznika z dnia [...] grudnia 2009 r. zaliczające E. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności, a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Trafnie organ odwoławczy pominął w sprawie art. 17 ust.1b u.ś.r., stanowiący, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przepis ten bowiem wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym wyrokiem (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Rz 298/18, wyrok WSA w Szczecinie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19, wyrok WSA w Łodzi z 16 czerwca 2020 r., II SA/Łd 303/20 publik.CBOSA ). Kolegium przyjęło jednak , że wnioskowane świadczenie nie przysługuje, gdyż skarżący pobiera zasiłek dla opiekuna, zatem nie ustała jedyna przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie świadczenia, opisana w art. 17 ust. 5 lit. b u.ś.r. W momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący nie złożył wniosku o uchylenie decyzji w przedmiocie zasiłku dla opiekuna, wskazał jedynie, że w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej zasiłku dla opiekuna. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby wniosek taki w ogóle został złożony. Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżącemu nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku do opiekuna. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z dokonanym wyborem. Wykładnia systemowa tych przepisów jest zatem zgodna. Poza tym, brzmienie tych przepisów jest jednoznaczne w swej treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżący posiada jednocześnie prawo do zasiłku dla opiekuna, określonego wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna w przepisanym trybie, pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio wybranego świadczenia - nowo wybranego na ten sam cel. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa. Okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Taką interpretację art. 24 ust. 2 potwierdza też uzasadnienie wyroku z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 (publ. w CBOSA), w którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wyjaśnił, że "zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować." Uwagi te należy analogicznie odnieść do zbiegu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z ustalonym wcześniej prawem strony do zasiłku dla opiekuna. Z wyroku tego wynika, że strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia. Przy czym rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, konieczne jest bowiem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania świadczenia konkurencyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.