I OSK 8/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-26
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Monika Nowicka, Jolanta Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na to, że osoba sprawująca opiekę ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, jeśli osoba ta złożyła oświadczenie o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że fakt pobierania zasiłku dla opiekuna nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli osoba uprawniona dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia i złożyła oświadczenie o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna, co powinno skutkować wygaśnięciem decyzji o zasiłku i przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K.C. z powodu posiadania przez nią ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna oraz powstania niepełnosprawności matki po ukończeniu przez nią 25. roku życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) wyeliminował kryterium momentu powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów oraz brak odniesienia się do kwestii zbiegu uprawnień. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 kwietnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 507/18 w sprawie ze skargi K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2018r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z dnia 4 października
2018 r., sygn. akt II SA/Ke 507/18, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r .- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. C.na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:
1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
- obrazę przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017r. poz. 1952 ze zm., dalej "u.ś.r."), poprzez niezastosowanie i błędne uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. oraz organ pierwszej instancji w sposób nieuprawniony zastosowały do stanu faktycznego sprawy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy przepis ten nie został ani zmieniony ani też uchylony przez ustawodawcę, a Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/18 podał, że skutkiem tego wyroku nie jest wykreowanie prawa do żądania świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych,
- obrazę przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 b u.ś.r.- poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna na rzecz osoby sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną stanowi negatywną przesłankę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik prawy, a mianowicie:
- naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez nieodniesienie się przez WSA w Kielcach w uzasadnieniu wyroku do negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., której zaistnienie wskazywało zarówno Kolegium, jak i organ pierwszej instancji, w sytuacji w której skarżąca miała ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką.
Wskazując na powyższe zarzuty, Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ zrzekł się prawa do rozprawy i wniósł o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, bowiem zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Przedmiotowa sprawa dotyczyła skargi K. C. na decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] lipca 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z [...] kwietnia 2018 r. odmawiającą przyznania ww. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A. P., na okres od 6 marca 2018 r. bezterminowo.
Organy administracji, odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia, stanęły na stanowisku, że wnioskodawczyni nie spełniała warunków, określonych w art. 17ust. 1b u.ś.r., ponieważ niepełnosprawność jej matki (urodzonej 13 kwietnia 1924 r.) istniała dopiero od 2007 r., a zatem powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia.
Odnosząc się zaś do zawartego w odwołaniu wniosku skarżącej o uwzględnienie stanowiska zawartego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), Kolegium wskazało, że do dnia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przepisy, wskazane w w/w wyroku, nie zostały zmienione. Wobec powyższego, w ocenie organu, miał on obowiązek orzekania w oparciu o treść ustawy, gdyż poprawienie stanu prawnego należało wyłącznie do ustawodawcy.
Ponadto organy ustaliły, że K. C. miała ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad matką - zgodnie z ustawą z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów i pobierała ten zasiłek począwszy od 1 lipca 2014 r., a co również stanowiło negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r.). Dodatkowo organ odwoławczy nadmienił przy tym, że - co prawda - skarżąca wskazała, iż z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z przyznanego jej zasiłku dla opiekuna, jednak powyższe, z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. (który wprost stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna) nie miało w sprawie znaczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uwzględnił natomiast skargę K. C. i zaskarżonym wyrokiem uchylił decyzje wydane w niniejszej sprawie przez organy obu instancji. Sąd I instancji wskazał, że decydujące znaczenie dla prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b) u.ś.r. miał bowiem w rozpoznawanej sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), w którym orzeczono, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. - w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, wejście w życie powyższego wyroku skutkowało zatem tym, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Sąd Wojewódzki podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co oznaczało, że bezpośrednim skutkiem tego orzeczenia była utrata przez art. 17 ust. 1b u.ś.r. - we wskazanym zakresie - domniemania konstytucyjności z dniem publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw, a okoliczności tej Sąd nie mógł pominąć. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, organy miały więc obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełniał warunki do przyznania w/w świadczenia, określone w art. 17 ustawy z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. (tj. z dniem wejścia w życie ww. wyroku) została uznana za niekonstytucyjną.
Odnosząc się zaś do stanowiska Kolegium, co do braku możliwości obowiązku stosowania omawianego przepisu w związku z brakiem reakcji ustawodawcy na w/w orzeczenie TK, Sąd I instancji wyjaśnił, że skoro nie było dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, który - w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z Konstytucją - to w razie braku reakcji ustawodawcy na tego rodzaju orzeczenie, należało odkodować podstawę prawną zawartą w tych przepisach, które normują daną instytucję materialnoprawną, a które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją.
Z tym wyrokiem nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze, koncentrując podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty wokół dwóch kwestii. Kolegium zarzuciło Sądowi Wojewódzkiemu: po pierwsze, dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., uwzględniającej wyrok TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, po wtóre, brak odniesienia się do drugiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. ,a której zaistnienie wskazywało zarówno Kolegium, jak i organ pierwszej instancji.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r., wskazać należy, że jest on niezasadny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 17 17 ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto, zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Słusznie Sąd I instancji uznał, iż właściwe odkodowanie normy prawnej, zawartej w ww. przepisie, a następnie jego prawidłowe zastosowanie, wymagało w rozpoznawanej sprawie uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października
2014 r., sygn. akt K 38/13, który wszedł w życie z dniem publikacji, tj. z dniem 23 października 2014 r.
Rozważania w tym zakresie należy poprzedzić stwierdzeniem, iż powyższe zagadanie było już wielokrotnie przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który -rozpoznając sprawy w analogicznych stanach faktycznych i prawnych - uznawał konieczność uwzględnienia wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 dla prawidłowej wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., a co pozwala na przyjęcie, że w tym zakresie ukształtowała się utrwalona linia orzecznicza.
Omawianym wyrokiem Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Niekonstytucyjny przepis przewiduje bowiem możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jedynie wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W powyższym wyroku Trybunał wyraźnie wskazał, iż wynikające z art. 17 ust. 1b u.ś.r. zróżnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zależne od momentu powstania niepełnosprawności jest niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucją RP. W tej sytuacji artykuł 17 ust. 1b u.ś.r., od momentu wejścia w życie ww. wyroku Trybunału, nie może być zatem stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Jeżeli bowiem Konstytucja dopuszcza wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądowego oraz ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanych na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP), to tym bardziej należy opowiedzieć się za niedopuszczalnością wydania orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej w oparciu o przepis, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP. Podkreślić jednocześnie trzeba, że powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, a zatem nie wywołuje on prostego skutku, określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, a więc utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji prawnej. Tym niemniej powoduje on konieczność zrekonstruowania normy prawnej w oparciu o stanowione przepisy prawa, które pozostają zgodne z Konstytucją RP, przy wykorzystaniu reguł wykładni prawa, tak aby wynik tej rekonstrukcji nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Dodać przy tym trzeba, że jedną z form bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) jest oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016r., sygn. akt I OSK 1578/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Stosując więc taki sposób wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b cyt. ustawy - jako zgodny z Konstytucją - winien znaleźć zastosowanie. Natomiast w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W rezultacie nie jest więc dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. np. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z dnia 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z dnia 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z dnia 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z dnia 4 listopada 2016r., I OSK 1578/16; z dnia 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z dnia 2 marca 2017r., I OSK 2407/16; https://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącego kasacyjnie organu,
iż zaprezentowana wyżej wykładnia przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niedopuszczalna z uwagi na zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. stwierdzenie, że (cyt.): "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie <> do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa", wyjaśnić należy, że uzasadnienie wyroku zawiera jedynie argumentację mającą przemawiać za wydanym rozstrzygnięciem, ale nie zastępuje go jednak. Brak jest także podstaw prawnych do uznania, aby stanowiło ono w jakimkolwiek zakresie uzupełnienie rozstrzygnięcia. Stwierdzenie niekonstytucyjności części przepisu w wyroku zakresowym wywołuje domniemanie niekonstytucyjności tej zakwestionowanej części, a skoro sądy są związane orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie dokonanej oceny zgodności z Konstytucją, to znaczy, że nie mogą uchylić się od tego związania przez wzgląd na jakiekolwiek treści zawarte w uzasadnieniu takiego orzeczenia, ponieważ uzasadnienie nie stanowi treści rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2016 r., I OSK 755/16 dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wobec nieuwzględnienia przez organy administracji wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 dla oceny spełnienia przesłanki, warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., Sąd I instancji prawidłowo - w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, jak również zasadnie zawarł wskazania, co do dalszego postępowania polegające na rozpoznaniu wniosku skarżącej z pominięciem kryterium wieku z art. 17 ust.1b u.ś.r.
Rację ma natomiast skarżący kasacyjnie organ, że Sąd Wojewódzki w ogóle odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii zbiegu uprawnień do świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r., czym istotnie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Jednak - w realiach niniejszej sprawy - uznać należało, iż naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż zastosowana przez organy wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. była wadliwa.
Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W myśl natomiast art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: (...) 2) świadczenia pielęgnacyjnego lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., a zatem umożliwiał skarżącej dokonanie wyboru przysługującego jej świadczenia. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca, która od 1 lipca 2014 r. miała ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, takiego wyboru dokonała. Wraz bowiem z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, złożyła również oświadczenie, w którym wskazała (cyt.): "Oświadczam, że z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z zasiłku dl opiekuna. Nie jest moją wolą pobieranie dwóch świadczeń, lecz wybranie świadczenia pielęgnacyjnego (korzystniejsze) na podstawie art. 27 ust. 4 o zbiegu prawa do kilku świadczeń." (oświadczenie z dnia 6 marca 2018 r., k. 5 akt adm.)
Mając zatem na uwadze powyższe, nie można zaakceptować prezentowanego przez Kolegium stanowiska, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń, ustalenie prawa do innego świadczenia opiekuńczego nie jest możliwe. Takie rozumienie przepisu prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia - w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń – byłaby praktycznie niemożliwa do realizacji, a zatem uprawnienie to miałoby charakter czysto iluzoryczny.
W związku z tym, w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, podzielany także przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym, dla uniknięcia zbiegu omawianych świadczeń możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna (por. wyroki NSA z 21 lutego 2018 r., I OSK 2758/17; z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18; z dnia 14 grudnia 2018 r., I OSK 1939/18). Fakt uzyskiwania przez stronę zasiłku dla opiekuna nie może być zatem przeszkodą do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. W sytuacji bowiem zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawnień do obydwu tych świadczeń znajduje zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych a w zaistniałej sytuacji faktycznej i prawej, wobec oświadczenia skarżącej, że rezygnuje ona z zasiłku dla opiekuna, rzeczą organów było doprowadzenie we właściwym trybie do wygaśnięcia decyzji o zasiłku dla opiekuna i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, czego jednak nie uczyniły, co również przemawiało za uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Uznanie, że nie doszło do naruszania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy dało zatem podstawę do przyjęcia, iż zaskarżony wyrok - mimo częściowo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu, co skutkuje oddaleniem skargi kasacyjnej, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a.
-----------------------
3
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło