III SA/Gl 434/21
WyrokWSA w Gliwicach2021-08-17
Skład orzekający: Małgorzata Herman, Barbara Brandys-Kmiecik, Magdalena Jankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy zasadnie odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika narażonego na halotan, pomimo rozpoznania przez lekarza stanu po toksycznym zapaleniu wątroby związanego z zatruciem gazami anestetycznymi?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracyjne nieprawidłowo oceniły materiał dowodowy. Organy bezkrytycznie przyjęły orzeczenia jednostek orzeczniczych, nie zauważając sprzeczności między stwierdzeniem braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej a rozpoznaniem przez lekarza stanu po toksycznym zapaleniu wątroby związanym z zatruciem gazami anestetycznymi. Ta niekonsekwencja w orzeczeniach lekarskich, pominięta przez organy, miała istotny wpływ na wynik sprawy i wymaga ponownego zbadania.Stan faktyczny
Strona skarżąca domagała się stwierdzenia u niej choroby zawodowej – zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne (halotan). Organy obu instancji odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej, opierając się na orzeczeniach lekarskich, które nie potwierdziły związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a stanem zdrowia skarżącej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na niepełne zebranie materiału dowodowego i dowolną ocenę dowodów, a także na niezastosowanie przepisów rozporządzenia dotyczących chorób zawodowych. W skardze podniesiono, że jednostki orzecznicze nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości i nie odniosły się do wszystkich aspektów choroby, a także wskazano na rozpoznanie przez lekarza stanu po toksycznym zapaleniu wątroby związanego z zatruciem gazami anestetycznymi.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej kwoty pieniężnej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r., nr [...] , odmawiającą stwierdzenia u I.T. choroby zawodowej: zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych.
W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: k.p.a.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367; dalej rozporządzenie RM).
W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Podkreślił, że decyzję wydano w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. - Poradnię Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie nr [...] z dnia [...] r.) oraz przez Instytut Medycyny Pracy im. [...] w L. (orzeczenie nr [...] z dnia [...] r.).
W odwołaniu Strona, nie zgadzając się z ustaleniami organu, wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy uważając, że jej dolegliwości nie mają przyczyn pozazawodowych i obecny stan zdrowia jest następstwem zawodowego kontaktu z halotanem.
Zaskarżoną decyzją [...] lPWIS nie uznał zasadności odwołania, podzielając stanowisko organu I instancji. Biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 Kodeksu pracy, wskazał, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że Strona podczas pracy zawodowej w latach 1995-2006 miała kontakt z gazem anestetycznym - halotanem; była badana na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycjmy Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodo-wych w S. (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r.). Lekarze orzecznicy WOMP po analizie dokumentacji medycznej wyjaśnili, że u Strony po kilkunastu latach pracy na stanowisku pielęgniarki anestezjologicznej w 2006 r. zaobserwowano cechy nieznacznego uszkodzenia wątroby (niewielki wzrost poziomu transaminaz, prawidłowe stężenie bilirubiny - bez cech żółtaczki). Przeprowadzona wówczas podstawowa diagnostyka nie wskazała jednoznacznie przyczyny tego uszkodzenia. W karcie oceny narażenia zawodowego umieszczono informacje podawane przez samą pacjentkę - np. "uwalnianie się halotanu na zewnątrz przez ścianki rur doprowadzających gaz do pacjenta", wskazujące na możliwość zatrucia całego personelu medycznego obecnego na sali operacyjnej. Brak natomiast potwierdzonych informacji o możliwości wystąpienia ostrego zatrucia halotanem wskutek narażenia na wysokie jego stężenie (nie zgłoszono wypadku w pracy, brak protokołu powypadkowego). Badana od 2006 r. nie pracuje w narażeniu na halotan, trudno więc łączyć okresowy wzrost transaminaz notowany od 2011 r. z potencjalnym działaniem szkodliwym tego gazu. Uwzględniając zatem dane z wywiadu i z dokumentacji medycznej, obraz kliniczny oraz dane o narażeniu zawodowym lekarze specjaliści WOMP nie stwierdzili podstaw do rozpoznania u badanej - bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem - choroby zawodowej w postaci zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne występujące w środowisku pracy.
Następnie Strona była badana w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w L. jako jednostce orzeczniczej II stopnia. Z tego orzeczenia lekarskiego wynikało, że lekarze orzecznicy IMP uwzględnili przebieg pracy zawodowej Strony oraz fakt, iż w latach 1995-2006 podczas pracy na stanowisku pielęgniarki anestezjologicznej była narażona na kontakt z halotanem - gazem anestetycznym stosowanym u pacjentów podczas zabiegów operacyjnych. Jednakże w opinii Strony narażenie na halotan w latach 1995-2006 występowało podczas nalewania płynnego halotanu do pochłaniacza (codziennie lub co drugi dzień) oraz podczas podawania pacjentom; halotan uwalniał się przez rury karbowane, przez które był podawany pacjentom na zewnątrz, a na salach operacyjnych nie było ewakuacji gazów i wentylacji. Z pisma Działu Technicznego [...] z dnia [...] r. wynika, że w latach zatrudnienia Strony na blokach Operacyjnych Oddziału Laryngologii i Oddziału Chirurgii Ogólnej i Naczyń ewakuacja gazów anestetycznych odbywała się za pomocą przewodów grawitacyjnie, wentylacja bloków - grawitacyjna. Dostępne wyniki dwóch przeprowadzonych pomiarów środowiskowych (pomiary halotanu) przez [...] WSSE w K. (sprawozdanie z badań nr [...]) na stanowiskach lekarzy anestezjologów w salach operacyjnych wykazały w Oddziale Chirurgii Ogólnej i Naczyń, Sali Operacyjnej Nr 1 - stężenie jednostkowe; poniżej oznaczalności metody oraz w Oddziale Laryngologii, Sali Operacyjnej Nr 1 i 2 wskaźnik ekspozycji: 3 mg/m2, tj. 0,1 krotność NDS (40,0 mg/m2). W dostępnej dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego brak jest jakichkolwiek wpisów świadczących o wypadkach czy zdarzeniach awaryjnych związanych z uwalnianiem halotanu.
W wywiadzie pacjentka zgłaszała, że dolegliwości pod postacią uczucia dyskomfortu w jamie brzusznej, ogólnego osłabienia, bezsenności, rozdrażnienia oraz obrzęków i żylaków kończyn dolnych wystąpiły ok. 2005 r. W kwietniu 2006 r. w związku z nieprawidłowymi wynikami badań laboratoryjnych Strona została odsunięta od pracy w narażeniu na środki anestetyczne. Od maja 2006 r. została objęta opieką Poradni [...] w B.
Podsumowano, że dostępna dokumentacja medyczna wskazuje, że w przeszłości kilkukrotnie, w tym również po zaprzestaniu pracy w potencjalnym narażeniu na gazy anestetyczne, u pacjentki stwierdzano nieznacznie podwyższone wskaźniki enzymatycznej czynności wątroby. Powyższy stan może mieć wieloczynnikowe podłoże, natomiast samo wykazanie tego faktu nie przemawia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem za istnieniem związku między stwierdzanymi czymiościowymi zaburzeniami wątroby a czynnikami narażenia w miejscu pracy. Z analizy dokumentacji medycznej pacjentki nie wynika również, aby przebyła ostre zatrucie halotanem. Wobec więc niecharakterystycznego obrazu klinicznego oraz braku potwierdzonego istotnego narażenia na halotan nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny konkludując podkreślił, że rozpatrując odwołanie ocenił zebrany materiał dowodowy i uznał, że jest on wystarczający do wydania rozstrzygnięcia; warunki pracy i narażenie zawodowe zostało bowiem szczegółowo opisane w karcie oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w siedzibie pracodawcy; sprawa została rozpatrzona w uprawnionych jednostkach orzeczniczych zarówno I jak i II stopnia, które po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego i dokumentacją medyczną oraz po przeprowadzeniu badań nie rozpoznały schorzenia o etiologii zawodowej; orzeczenia jednostek orzeczniczych są ze sobą zgodne, obszernie i szczegółowo uzasadnione, opierają się na całokształcie zebranego materiału dowodowego.
Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na treść orzeczenia a to art.7, art. 77, art. 80 i art. 84 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na braku poczynienia własnych ustaleń stanu faktycznego oraz niepełne zebranie materiału dowodowego a także dowołną a nie swobodną oeenę materiału dowodowego w zakresie oceny stopnia narażenia zawodowego na substancje szkodliwe, w szczególności gazy anestetyczne, w tym halotan i w konsekweneji utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego a to § 6 ust 2 pkt 1 rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych polegające na ich niezastosowaniu.
W uzasadnieniu wskazała, że argumentacja decyzji stanowi powielenie stanowiska I instancji; odnosi się jedynie do zarzutów odwołania; brak jest jakiejkolwiek wzmianki o tym, że organ drugiej instancji poczynił własne ustalenia w sprawie. Analiza opinii jednostek orzeczniczych prowadzi do wniosków, że nie kwestionują one zasadniczo narażenia skarżącej na gazy anestetyczne i stwierdzenia u skarżącej czynnościowych zaburzeń wątroby. Opinie wskazują jednak na możliwe wieloczynnikowe podłoże oraz na brak pewności lub co najmniej wysokiego prawdopodobieństwa istnienia związku między stwierdzonymi zaburzeniami wątroby a czyrmikami narażenia w miejscu pracy. Mimo związania organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim to podlega ono również - jak każdy dowód w postępowaniu administracyjnym - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ocena nie może więc sprowadzać się jedynie do bezkrytycznego przyjęcia końcowego wniosku, co do istnienia względnie nieistnienia choroby zawodowej. Nadto zarówno opinia Ośrodka Medycyny Pracy jak i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie są wyczerpujące i nie wyjaśniają wszystkich nasuwających się wątpliwości. Tym samym nie są należycie uzasadnione i przekonujące. Uzasadniając ten zarzut wskazała na orzecznictwo, zgodnie z którym wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika, ze względu na osobniczą wrażliwość (np. wyrok NSA z 7.01.1994 SA 1640/93, publ OSNSA 1995/1/28). Zaakcentowano, że skarżąca przez wiele lat pracowała w narażaniu na czynniki szkodliwe - substancje chemiczne, gazy anestetyczne, wśród których pierwszoplanową rolę odgrywał haloten. Wskazano na pozycję 1 załącznika do w/w rozporządzenia I wyjaśniono, że obie jednostki orzecznicze wykluczyły najpierw wystąpienie ostrego zatrucia, po czym przeszły do oceny związku przyczynowego nie dostrzegając go z uwagi na fakt, że skarżąca nie pracuje w narażeniu od roku 2006. Tego rodzaju zabieg świadczy o błędnym odczytaniu normy z § 6 ust 2 rozporządzenia. W myśl tego przepisu narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czyimików fizycznych i chemicznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń i średni czas narażenia. Jednostki orzecznicze wprost odniosły się jedynie do pierwszej z podanych sytuacji - zatrucia ostrego, wykluczając go. Pominęły jednak dwie pozostałe postacie: zatrucia przewlekłego oraz następstwa wywołanego zatruciem przewlekłym. W zasadzie brak jest jakichkolwiek opisów objawów przewlekłych oraz następstw tych objawów. Tymczasem analiza dokumentacji medycznej skarżącej pozwala na wysnucie wniosku, że w jej sytuacji istnieje co najmniej trwała i postępująca dysfunkcja wątroby, co świadczyłoby o istnieniu choroby przewlekłej. Kwestie te szczegółowo podniosła skarżąca w odwołaniu. Z kolei objawy jakie skarżąca miała zarówno w czasie narażenia jak i po zaprzestaniu pracy świadczą o utrwalonych następstwach wywołanych zatruciem przewlekłym. W świetle w/w rozporządzenia nie ma ostatecznej granicy możliwości wystąpienia objawów przewlekłych. Eksponowanie więc w zaskarżonym orzeczeniu faktu ustania pracy w narażeniu od 2006 roku, samo w sobie niczego nie wyjaśnia. Nie zrywa także związku przyczynowego pomiędzy zaburzeniami wątroby a czynnikami narażenia w miejscu pracy.
Nadto skarżąca zakwestionowała stwierdzenie o możliwym "wieloczyn-nikowym podłożu podwyższonych wskaźników czynności wątroby" opierając sie na stanowisku orzecznictwa, wktórym wielokrotnie podkreślono, że wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby zawodowej a wykonywa-niem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Odpowiadając na zarzuty skargi przypomniał konieczność zaistnienia pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynikało, że Strona podczas pracy zawodowej w latach 1995-2006 miała kontakt z gazem anestetycznym - halotanem.
Organ II instancji przeanalizował materiał dowodowy, w tym wyniki pomiarów halotanu na stanowiskach lekarzy anestezjologów i nie zakwestionował okresowej obecności tego gazu anestetycznego podczas wykonywania pracy zawodowej przez Stronę. Jednak dalsza analiza dokumentacji prowadziła do stwierdzenia, że nie został spełniony warunek rozpoznania przez lekarzy orzeczników zatrudnionych w upoważnionych jednostkach orzeczniczych choroby wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych. Fakt ten uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Przeprowadzone przez lekarzy orzeczników badania nie ukazały bowiem obrazu klinicznego charakterystycznego dla przewlekłego lub ostrego zatrucia halotanem, w zebranej dokumentacji brak potwierdzenia ostrego zatrucia w przeszłości, a stwierdzane okresowo, w tym również po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym, nieznacznie podwyższone wskaźniki enzymatycznej czynności wątroby, zgodnie ze specjalistyczną wiedzą medyczną lekarzy orzeczników IMP w L. nie przemawiają bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem za istnieniem związku tego objawu z działaniem czynników narażenia zawodowego w miejscu pracy.
W piśmie procesowym Strona zaakcentowała datę wystąpienia schorzenia, warunki pracy i przeprowadzony remont bloku operacyjnego po przedstawieniu zaświadczenia o chorobie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły Stronie stwierdzenia choroby zawodowej - zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne - wym. w poz. 1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu RM w sprawie chorób zawodowych.
Przede wszystkim należy zauważyć, że stosownie do art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Podkreślić należy, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Jednocześnie we wskazanym wcześniej rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych prawodawca wskazuje nie tylko wykaz chorób zawodowych, ale i m.in. sposób oraz tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.
Przedstawiony kształt regulacji prawnej dotyczącej orzekania o chorobie zawodowej (uregulowanie istotnych kwestii proceduralnych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych) sprawia, że specyficzny staje się model postępowania prowadzonego w tych kwestiach. Czynności podejmowane w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej składają się bowiem na szczególnego rodzaju postępowanie administracyjne, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Trudno w tym miejscu opisywać cały przebieg postępowania i nie taki jest cel uzasadnienia wyroku. Należy natomiast podkreślić, że podczas orzekania w przedmiocie choroby zawodowej niezwykle istotną rolę odgrywają lekarze orzecznicy działający w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia. Ich opinie maja walor dowodu z opinii biegłego. Jednocześnie jednak, inaczej niż ma to miejsce w "ogólnym postepowaniu administracyjnym", w trakcie ustalania okoliczności występowania choroby zawodowej organ administracyjny musi, a nie może odwołać się do wspomnianego środka dowodowego.
Równocześnie, w praktyce stosowania przepisów regulujących orzekanie w przedmiocie chorób zawodowych przyjmuje się, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Dzieje się tak, ponieważ orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Dlatego właśnie, organy administracyjne są związane ustaleniami zawartymi w orzeczeniach lekarzy orzeczników (jednostek orzeczniczych) i - nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć - nie mają podstaw do przyjmowania, że rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. w szczególności wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 i powołane w nim orzecznictwo).
Zaprezentowana specyfika postępowania w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej wytycza zakres kontroli ostatecznej decyzji administracyjnej, przeprowa-dzanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd, badając pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może poddać w wątpliwość dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego. Jednakże wyrok Sądu nie może jednak dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Jego ocenie podlega natomiast legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej – w tym – zgodność z prawem czynności podejmowanych przez organy w postępowaniu administracyjnym. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że co prawda, orzeczenia jednostek orzeczniczych mają walor dowodu z opinii biegłego. Jednocześnie jednak, decyzję w sprawie wydaje organ administracyjny i to jego ocenie jest poddany materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Jeżeli zaś ujawniają się w nim niejasności, powinnością organów obydwu instancji jest ich usunięcie i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego.
Natomiast zgodnie z regulacją zawartą w art. 80 k.p.a. organ ma obowiązek w sposób wszechstronny ocenić całokształt materiału dowodowego kierując się prze przede wszystkim zasadami logiki i doświadczenia życiowego, tak aby dokonana ocena nie nosiła cech dowolności. Dlatego też zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji musi wskazywać fakty uznane za udowodnione, dowody, na których organ się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Dokonując więc subsumpcji stanu faktycznego zaistniałego w przedmiotowej sprawie pod zaprezentowany stan prawny, determinujący sposób czynienia ustaleń w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej, należy zwrócić uwagę na to, że ponad wszelką wątpliwość praca świadczona przez Skarżącą w latach 1995 - 2006r. była wykonywana w warunkach narażenia na chorobę zawodową w związku z kontaktem z gazem anestetycznym - halotanem. Przyczyną rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej były natomiast orzeczenia jednostek orzeczniczych obydwu stopni, w których nie stwierdzono podstaw choroby zawodowej – zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ichych następstw wywołanych przez substancje chemiczne, wymienione w poz. 1 wykazu chorób zawodowych.
Poza sporem jest, że wskazywane przez Stronę schorzenie jest wymieniony w poz. 1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Ponadto poza sporem pozostaje, że skarżąca niewątpliwie pracowała na stanowiskach: stażystka, pielęgniarka, pielęgniarka anestezjologiczna, starsza pielęgniarka anestezjologii i intensywnej opieki medycznej, starsza pielęgniarka. Do obowiązków podczas pracy na stanowisku pielęgniarki anestezjologicznej należało m.in. przygotowywanie aparatu do znieczulenia, uzupełnianie gazów (zmiana butli lub dolewanie halotanu), wymiana pochłaniacza, dezynfekcja rur karbowanych, dezynfekcja łyżek od laryngoskopu, wprowadzanie do znieczulenia, podawanie leków dożylnie i wziewnie, asystowanie przy intubacji, prowadzenie znieczulenia, wyprowadzanie pacjenta ze znieczulenia - podawanie leków dożylnie i tlenu wziewnie, odsysanie, rozintubowanie pacjenta i przekazanie na oddział, posprzątanie stanowiska pracy i przygotowanie do następnego zabiegu. Zabiegi trwały od 0,5 do 4 godzin; na dyżurach 12 – godzinnych. Bezspornie więc podczas pracy zawodowej w latach 1995-2006 miała kontakt z gazem anestetycznym - halotanem. Nadto podczas badania okresowego w kwietniu 2006 r. zaobserwowano u skarżącej wzrost aktywności transaminaz i odsunięto od pracy ze środkami anestezjologicznymi.
Do rozstrzygnięcia pozostaje więc kwalifikacja istniejącego u Strony schorzenia jako choroby zawodowej. Zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie organy ograniczyły się wyłącznie do przedstawienia treści kolejno wydawanych orzeczeń lekarskich uznając, że są one bezwzględnie wiążące przy rozstrzyganiu charakteru schorzenia. Tymczasem związanie organu orzeczeniem lekarskim odnieść można do kwestii medycznych, jeżeli są one spójne i wzajemnie zgodne. Natomiast mając na względzie znaczenie dowodowe tych dokumentów, należy zauważyć pewną niekonsekwencję dającą się zaobserwować w orzeczeniu jednostki orzeczniczej I stopnia, która została zupełnie pominięta w orzeczeniu II stopnia i nie została zauważona przez organy administracyjne obydwu instancji. Treść tego dokumentu wpłynęła zaś na takie, a nie inne rozstrzygnięcie w przedmiocie choroby zawodowej Skarżącej. Lekarze orzecznicy nie dopatrzyli się bowiem u Strony znamion choroby zawodowej – zatrucia wywołanego przez substancje chemiczne. Natomiast uwadze organów uszło spostrzeżenie zawarte w orzeczeniu jednostki orzeczniczej I stopnia. Stwierdzono tam, że w 2011r. wystąpił ponownie wzrost aktywności transaminaz (AlAT - 54 U/l, AspAt - 40 U/l, GGTP- 43 U/l). Strona zgłosiła się w maju 2012r. do Poradni [...], gdzie konsultujący specjalista chorób zakaźnych rozpoznał stan po toksycznym zapaleniu wątroby, do którego doszło wskutek zatrucia gazami anestetycznymi 5 lat wcześniej. Nadto w karcie oceny narażenia zawodowego informacje Strona akcentowała - np. "uwalnianie się halotanu na zewnątrz przez ścianki rur doprowadzających gaz do pacjenta", wskazujące na możliwość zatrucia całego personelu medycznego obecnego na sali operacyjnej).
Wskutek zatem powyższego – tj. rozpoznania przez lekarza hepatologa stanu potoksycznego w 2011r. w związku z zatruciem w 2006r., mimo braku potwierdzonych informacji o możliwości wystąpienia ostrego zatrucia halotanem wskutek narażenia na wysokie jego stężenie, gdyż nie zgłoszono wypadku w pracy i brak było protokołu powypadkowego; nadto badana od 2006r. nie pracuje w narażeniu na halotan - taka treść orzeczenia budzi wątpliwości Sądu. Nie dotyczą one merytorycznej trafności dokonanej w nim oceny. U ich źródeł leży natomiast nieścisłość dająca się zaobserwować we wspomnianym dokumencie, całkowicie przemilczana w orzeczeniu jednostki II stopnia. Z jednej bowiem strony, lekarze orzecznicy stanęli na stanowisku, że nie stwierdzono podstaw do rozpoznania u badanej – bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem - choroby zawodowej w postaci zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne występujące w środowisku pracy. Równocześnie lekarz Poradni [...] stwierdził w 2011r. związek toksycznego zapalenia wątroby ze sposobem wykonywania pracy. To właśnie wywołuje zastrzeżenia składu orzekającego w niniejszej sprawie. Albo bowiem Strona nie cierpi na skutki zatrucia w związku ze świadczoną w latach 1995 – 2006 pracą i dlatego odmawia się jej stwierdzenia choroby zawodowej, albo jest dotknięta tą chorobę, tyle że nie mającą zawodowej przyczyny, gdyż oddziaływanie substancji chemicznej i świadczenie pracy w zagrożeniu do 2006 r. nie ma wpływu na wyniki z 2011r. i ta właśnie okoliczność jest przyczyną braku stwierdzenia choroby zawodowej. Tymczasem organy nie zauważyły tej niekonsekwencji w argumentacji jednostki orzeczniczej i bezkrytycznie dali jej wiarę. To zaś zdeterminowało taką, a nie inną treść zaskarżonej decyzji. W przekonaniu Sądu, zasygnalizowana okoliczność wymaga ponownego zbadania, ponieważ ma istotny wpływ na wynik sprawy. Tego właśnie powinien dokonać [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny raz jeszcze odnosząc się do wniosku Strony.
Konkludując całość uwarunkowań faktyczny i prawnych Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane z mocy art. 200 § 2 p.p.s.a. tej ustawy.
-----------------------
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło