I OSK 1077/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 488/20 w sprawie ze skargi M.S. na przewlekle prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 488/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. S. na przewlekle prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej odrzucenie , podnosząc ,że skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłość nie wyczerpała przysługujących stronie środków zaskarżenia poprzez złożenie ponaglenia na przewlekłość tego organu . Na podstawie zarządzenia przewodniczącego Wydziału IV z dnia 7 grudnia 2020 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem jej odrzucenia - poprzez złożenie dowodu wezwania organu do ponaglenia na niezałatwienie sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca pismem z dnia 15 marca 2021 r. oświadczyła, że ponaglenie z dnia 3 kwietnia 2020 r. złożone do sprawy IV SAB/Wr 489/20 dotyczy się też sprawy IV SAB/Wr 488/20. Wojewoda Dolnośląski w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 25 marca 2021 r. dotyczące wpływu przedmiotowego ponaglenia do organu, pismem z dnia 8 kwietnia 2021 r. poinformował, że "do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu nie wpłynęło ponaglenie skarżącej". Sąd przytoczył treść art. 52 § 1, art. 52 § 2 oraz art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), a także art. 37 K.p.a. Wskazał, że z akt niniejszej sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi skarżąca nie wniosła wymaganego ponaglenia. Jak podał Sąd I instancji, z urzędu jest mu wiadomo, że w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 489/20, skarżąca – w reakcji na wezwanie Sądu - przedstawiła niepodpisane przez nią pismo z dnia 3 kwietnia 2020 r., zatytułowane ponaglenie, na podstawie którego prima facie można byłoby uznać, że faktycznie zwracała się do właściwego organu z ponagleniem, a następnie w piśmie z dnia 15 marca 2021 r. oświadczyła, że pismo to dotyczy wszystkich spraw, również sprawy o sygn. akt IV SAB/Wr 488/20. Niemniej jednak brak takiego dokumentu w aktach administracyjnych sprawy przekazanych przez organ wraz ze skargą. Oceny tej nie zmienia zaoferowanie przez skarżącą dowodu nadania przez M. S. w dniu 3 kwietnia 2021 r. jakiejś przesyłki na adres organu (k.24 akt sprawy o sygn. IV SAB/Wr 489/20). Nie wynika z niego bowiem jakie pismo w istocie zostało wysłane na adres organu. Dodatkowo pełnomocnik organu w piśmie z dnia 8 kwietnia 2021 r. oświadczył, że do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu nie wpłynęło to ponaglenie. W ocenie Sądu I instancji, ma zatem rację Wojewoda, kiedy wywodzi, że skarżąca nie wniosła ponaglenia w rozumieniu art. 37 pkt 2 K.p.a. Tym samym uznać należało, że skarżąca przed zainicjowaniem przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, nie wyczerpała wskazanego trybu ponaglenia. Tymczasem dopiero wyczerpanie tego trybu uprawnia Sąd do badania zasadności skargi. Natomiast skarga niepoprzedzona ponagleniem nie może być merytorycznie rozpoznana przez sąd administracyjny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Z rozstrzygnięciem tym skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła w trybie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, a to art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że dowód nadania przesyłki poleconej priorytetowej z dnia 3 kwietnia 2020 r. o numerze [...] nie stanowi dowodu nadania ponaglenia, a jedynie dowód nadania jakiejś przesyłki na adres organu, podczas gdy pocztowy dowód nadania ze stemplem placówki operatora publicznego, jakim jest Poczta Polska S.A. jest dokumentem urzędowym i korzysta z domniemania prawdziwości i autentyczności, stanowi także uprawdopodobnienie doręczenia przesyłki adresatowi; 2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ ba wynik postępowania, a to: • art. 106 § 3 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego z urzędu, w szczególności poprzez brak zwrócenia się do Poczty Polskiej S.A. o nadesłanie historii doręczenia przesyłki poleconej priorytetowej o numerze [...] w sytuacji, kiedy było to niezbędne do wyjaśnienia występujących w sprawie istotnych wątpliwości; • art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2b P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wykorzystała przysługującego jej w sprawie środka zaskarżenia w postaci ponaglenia, co w efekcie prowadziło do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Dodatkowo wniesiono o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci: 1. oryginału dowodu nadania przesyłki poleconej priorytetowej o numerze [...]; 2. wydruku śledzenia przesyłki poleconej priorytetowej o numerze [...] ze strony www Poczty Polskiej S. A. na okoliczność doręczenia w dniu 6 kwietnia 2020 r. przesyłki zawierającej ponaglenie na adres organu; 3. oświadczenia M. S. o nadaniu ponaglenia przesyłką poleconą priorytetową nr [...] na adres organu w dniu 3 kwietnia 2020 r. na okoliczność nadania ponaglenia do Wojewody Dolnośląskiego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowną argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Istotę sporu stanowi odpowiedź na pytanie, czy przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego strona dopełniła warunku, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Jak wynika z akt sprawy skarżąca zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 grudnia 2020 r. została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem jej odrzucenia - poprzez złożenie dowodu wezwania organu do ponaglenia na niezałatwienie sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przedłożyła niepodpisane przez nią ponaglenie z dnia 3 kwietnia 2020 r. wraz z kserokopią dowodu nadania w dniu 3 kwietnia 2020 r. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w aktach administracyjnych brak takiego dokumentu, co mogłoby świadczyć, że owe ponaglenie nie zostało złożone. Słusznie też ocenił Sąd I instancji, że z dowodu nadania przez M. S. w dniu 3 kwietnia 2021 r. jakiejś przesyłki na adres organu, nie wynika jakie pismo w istocie zostało wysłane na adres organu. Uszło jednak uwadze Sądu I instancji, że w aktach administracyjnych w ogólne nie znajduje się żadne pismo, którego wpływ do organu można byłoby powiązać z nadaną w dniu 3 kwietnia 2020 r. przez M. S. przesyłką. Ze złożonego wraz ze skargą kasacyjną dokumentu tzw. "śledzenie przesyłki" wynika, że przesyłka nadana w dniu 3 kwietnia 2020 r. doręczona została adresatowi w dniu 6 kwietnia 2020 r., co nie koresponduje z aktami sprawy. Nie można zatem jednoznacznie i kategorycznie stwierdzić, że przesyłka nadana w dniu 3 kwietnia 2020 r. zawierała inne pismo aniżeli wskazywane przez skarżącą ponaglenie z dnia 3 kwietnia 2020 r. Uznać należało co najwyżej, że istnieją wątpliwości, co do tego, czy przesyłka nadana w dniu 3 kwietnia 2020 r. zawierała ponaglenie skoro w istocie nie dotarła ona do adresata i nie można zweryfikować jej zawartości. Wątpliwości co do losów przesyłki z dnia 3 kwietnia 2020 r. mogłaby rozwiać informacja od Poczty Polskiej o wyniku przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego, z tym, że w okolicznościach tej sprawy ustalenie przyczyny niedoręczenia prawidłowo nadanej przesyłki pozostaje bez znaczenia skoro istotne jest jedynie to czy zawierała ona ponaglenie z dnia 3 kwietnia 2020 r., na które wskazuje skarżąca. Kwestią kluczową jest bowiem jedynie to czy skarżąca dokonała określonej czynności procesowej wniesienia ponaglenia. Po nadaniu przesyłki na poczcie zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania, strona nie ma wpływu na jej dalszy los. Okoliczność, że nadana przesyłka nie dotarła ostatecznie do organu nie może świadczyć o tym, że skarżąca nie dokonała wymaganej przepisami ustawy czynności ponaglenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli istnieją wątpliwości, czy skarżąca przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego dopełniła warunku, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., to uwzględniając okoliczności tej konkretnej sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. podobnie postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1448/11; postanowienie NSA z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 2161/12; postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., I OSK 1388/15). W tej sytuacji, kwestię powyższych wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu - art. 45 Konstytucji RP. W związku z tym, zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.