II GSK 326/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 458/20 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia [...] października 2020 r. sygn. akt III SA/Ol 458/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę M.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. (dalej Kolegium) z dnia [...] kwietnia 2020 r., którą to decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta E. z dnia [...] lutego 2020 r. o cofnięciu wobec M.H. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B. W skardze kasacyjnej wniesionej w imieniu M.H., zaskarżano ten wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. naruszenie art. 140 ust. 1 pkt. 3a lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., dalej u.p.r.d.), w związku z art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej k.p.a.) poprzez przyjęcie, iż zastosowanie tego przepisu dotyczy także skarżącego i nie narusza jego praw nabytych. W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O., 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu w wysokości przepisanej prawem, 3. na podstawie art. 176 §2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy bez wyznaczania terminu rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem nie był zasadny jedyny sformułowany w niej zarzut dotyczący naruszenia art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a. u.p.r.d. Zgodnie z tym przepisem, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Przepis ten został dodany na mocy art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541) i obowiązuje od dnia 18 maja 2015 r. Bezsporne jest w rozpoznawanej sprawie, że skarżący kasacyjnie uzyskał prawo jazdy kat. B w dniu [...] listopada 2013 r., zaś w dniu [...] lipca 2015 r., a więc przed upływem 2 lat od wydania mu prawa jazdy, nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, za co został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w E. z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ka [...]. Do popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co było powodem wydania decyzji o cofnięciu wobec skarżącego kasacyjnie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B, doszło więc w czasie kiedy obowiązywał już art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u.p.r.d. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości utrwalone już w orzecznictwie stanowisko, że skoro do popełnienia przestępstwa doszło w czasie obowiązywania przepisu prawa - art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u. p.r.d., to tym samym przepis ten znajduje zastosowanie wobec sprawcy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2640/18 z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 4029/18, z dnia 20 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 3216/18 - orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów jest sankcją administracyjną za określone w przepisach prawa zachowania - za popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Oczywistym jest, że - co do zasady - niedopuszczalne jest nałożenie sankcji, jeżeli nie była ona przewidziana w przepisach obowiązujących w dacie określonego naruszenia prawa. Przyjąć natomiast należy, że moment zaistnienia zdarzenia wyznacza jako prawo właściwe, prawo obowiązujące w dniu jego realnego wystąpienia. O zakresie praw i obowiązków decydują zatem przepisy prawa materialnego w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania określonego zdarzenia. Zdarzeniem prawnym skutkującym określoną sankcją administracyjną jest - na gruncie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u.p.r.d. - wyłącznie popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie dwóch lat od wydania prawa jazdy, niezależnie od tego, kiedy doszło do wydania prawa jazdy. Ta ostatnia okoliczność (data wydania prawa jazdy) jest obojętna dla pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdem. W niniejszej sprawie do naruszenia prawa, czyli zachowania (zdarzenia) skutkującego określoną sankcją administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami doszło w dniu [...] lipca 2015, a więc po dniu 18 maja 2015 r., kiedy wszedł w życie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u.p.r.d. Przepis ten zatem znajdował zastosowanie wobec skarżącego kasacyjnie. Data uzyskania przez skarżącego kasacyjnie po raz pierwszy uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie miała przy tym znaczenia, ponieważ sankcja administracyjnoprawna była konsekwencją określonego zachowania – popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, które miało miejsce po dniu 18 maja 2015 r. W rozpoznawanej sprawie nie doszło więc do zarzucanego w skardze kasacyjnej zastosowania prawa nowego do zdarzenia, które miało miejsce jeszcze przed jego wejściem w życie, a tym samym nie nastąpiło zastosowanie prawa z mocą wsteczną. Sąd pierwszej instancji słusznie zaaprobował stanowisko organów obu instancji, które orzekając o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B, prawidłowo rozstrzygnęły sprawę na podstawie przepisów obowiązujących w dacie popełnionego przestępstwa, nie naruszając zasady lex retro non agit. Podkreślić należy, że obowiązkiem każdego kierowcy jest znajomość obowiązujących przepisów prawa odnoszących się do zasad ruchu drogowego, gdyż wiąże się to nie tylko z bezpieczeństwem kierujących, ale także wszystkich uczestników ruchu drogowego. Przyjęcie poglądu wyrażanego w skardze kasacyjnej, że znaczenie ma stan prawny obowiązujący w dacie wydania prawa jazdy, oznaczałoby akceptację sytuacji, w której obowiązki kierujących pojazdami, wprowadzone do porządku prawnego po uzyskaniu przez nich prawa jazdy, nie ciążyłyby na nich, bo uprawnienie do kierowania pojazdami uzyskali przed wejściem w życie przepisów ustanawiających określone nakazy czy zakazy. Takie rozumowanie prowadziłoby w praktyce do zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego i chaosu prawnego, gdyż wobec kierowców obowiązywałyby różne zakazy i nakazy, w zależności od tego kiedy wydano im prawo jazdy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.