II OSK 146/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-09-23
Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Marzenna Linska - Wawrzon, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek merytorycznej oceny zgodności projektu budowlanego zamiennego z przepisami techniczno-budowlanymi oraz czy sąd administracyjny może uchylić decyzję zatwierdzającą taki projekt na podstawie zarzutów dotyczących stanu faktycznego i istotnych odstępstw od pierwotnego projektu?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego w postępowaniu zatwierdzającym projekt budowlany zamienny bada jedynie zgodność projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzją o warunkach zabudowy oraz wymaganiami ochrony środowiska, a nie merytoryczną zgodność rozwiązań technicznych z przepisami techniczno-budowlanymi, za co odpowiedzialność ponosi projektant. Sąd administracyjny nie uchylił zaskarżonej decyzji, gdyż zarzuty skargi kasacyjnej nie wykazały naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Inwestorzy realizowali budowę domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, dokonując istotnych odstępstw od pierwotnego pozwolenia na budowę. Organ nadzoru budowlanego zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, nakładając obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Skarżący wniósł skargę na tę decyzję, kwestionując m.in. zgodność projektu z przepisami oraz stan faktyczny budowy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 127/20 w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego, udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych i nałożenia obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 127/20 oddalił skargę Z. B. (dalej skarżący) na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego, udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych i nałożenia obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Rzeszowa ustalił, że A. S. - S., Ł. S., J. S. - D. i P. D. (dalej inwestorzy), realizując budowę domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej na działce ew. nr [...] obr. [...] w Rzeszowie odstąpili w sposób istotny od ustaleń i warunków określonych w decyzji Urzędu Miejskiego w Rzeszowie Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 1987 r., nr [...] o udzieleniu pozwolenia na budowę.
Prezydent Miasta Rzeszowa decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] przeniósł ww. decyzję na inwestorów, a koleją decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], uchylił tę decyzję udzielającą W. S. i D. D. - S. pozwolenia na budowę.
PINB postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm.; dalej zwanej ustawą i Pr. bud.) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i zobowiązał inwestorów do przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższe postanowienie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 393/18 oddalił skargę na to postanowienie.
Następnie PINB decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] zobowiązał inwestorów do sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego dokonane zmiany. PWINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy tę decyzję, natomiast prawomocnym wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 668/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na ww. decyzję.
PINB decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej k.p.a.) oraz art. 51 ust. 4, art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy zatwierdził przedłożony przez inwestorów projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz zobowiązał inwestorów do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do PWINB, który decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 4 ustawy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i zatwierdził projekt budowlany domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej na działce ew. nr [...] obr. [...] w [...] według projektu opracowanego przez J. Ł., posiadającego uprawnienia budowlane Nr ewid. [...] w specjalności architektonicznej, wpisanego na listę członków Podkarpackiej Okręgowej Izby Architektów pod numerem ewidencyjnym [...] (pkt 1), udzielił inwestorom pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy ww. obiekcie (pkt 2) i nałożył na inwestorów obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ww. domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej (pkt 3).
W uzasadnieniu organ odwoławczy przyjął, że przedłożony przez inwestorów projekt budowlany zamienny jest kompletny i spełnia wymogi ustawy prawo budowlane oraz rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1935). W konsekwencji organ nie miał innej możliwości jak tylko przedłożony projekt budowlany zatwierdzić na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy.
Organ stwierdził, że projekt budowlany zamienny został wykonany przez osoby uprawnione do sprawowania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, posiadające stosowne uprawnienia budowlane. Zawiera oświadczenie projektantów o jego zgodności z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. W projekcie zostały podane roboty niezbędne do wykonania, celem zakończenia budowy przedmiotowej inwestycji, m.in. została rozwiązana podnoszona sprawa zasypania fundamentów do poziomu wierzchu ław fundamentowych w przestrzeni pod garażem i pomieszczeniami oznaczonymi w projekcie 0/5 i 0/6. Liczba zaprojektowanych i wykonanych łazienek, czy wykonanych instalacji w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, w ocenie organu, nie ma wpływu na funkcję tego budynku. To projektant opracowujący część instalacyjną projektu odpowiada za jej zgodność ze stanem faktycznym i przepisami techniczno- budowlanymi. Zgodnie z przedłożonym projektem budowlanym zamiennym zakres oddziaływania inwestycji nie wykracza poza granice działki własnej inwestorów. Projekt zawiera też ekspertyzę techniczną, która potwierdza, że aktualny stan techniczny wszystkich wykonanych elementów konstrukcyjnych tj. fundamentów, ścian, stropów, konstrukcji dachu, tarasu i balkonów jest dobry, a wykonane roboty budowlane nie miały i nie mają negatywnego wpływu na stan techniczny elementów konstrukcyjnych budynków sąsiednich w istniejącej zabudowie szeregowej. Został także uzgodniony przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Zaprojektowany sposób utwardzenia terenu geokratą nie narusza przepisów, a kwestia ewentualnego parkowania w przyszłości samochodów na terenie nieruchomości nie dotyczy przedmiotu postępowania. Końcowo organ wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku budowa nie została zakończona, gdyż w projekcie budowlanym zamiennym wyszczególniono roboty pozostałe do wykonania, zatem należało zreformować sentencję zaskarżonej decyzji.
Skarżący wniósł skargę na opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny argumentował, że projekt zamienny sporządzony i przedłożony w trybie art. 51 ust.1 pkt 3 ustawy ma uwzględniać rzeczywisty stan i zakres wszystkich dotychczas wykonanych robót budowlanych, zarówno tych które odpowiadały pierwotnemu pozwoleniu na budowę, jak i tych które istotnie od niego odstępowały. Jeżeli więc inwestorzy poczynili więcej niż jedno istotne odstępstwo od projektu budowlanego, to powinno ono zostać uwzględnione w projekcie zamiennym. Nie jest więc istotne, czy i ile było istotnych odstępstw od pierwotnego projektu, tylko to, czy już zrealizowane i planowane w przyszłości roboty budowlane są zgodne z prawem. Sąd zacytował art. 35 ust. 1 ustawy i wyjaśnił, że przed zatwierdzeniem projektu budowlanego zamiennego i udzieleniem pozwolenia na wznowienie robót budowlanych nie dokonuje się weryfikacji: zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi; zgodności wskazanych przez projektanta wykonanych robót budowlanych z rzeczywistym stanem faktycznym; trafności i zasadności wniosków załączonych do projektu ekspertyz co do szeroko rozumianego bezpieczeństwa wykonanych robót, w tym wszystkich instalacji i konstrukcji. Stwierdził, że za wszystkie te elementy ponosi odpowiedzialność projektant i to on za nie odpowiada.
Zdaniem Sądu na gruncie niniejszej sprawy organy dokonały prawidłowej lustracji złożonego przez inwestorów projektu budowlanego. Z kolei wszystkie podnoszone przez skarżącego zastrzeżenia co do: treści projektu architektoniczno-budowlanego, jego zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej, domniemywanej przeszłej funkcji budynku (budynek pod wynajem), faktycznego sposobu wykonania instalacji, stanu technicznego wykonanych elementów konstrukcyjnych i ich wpływu na budynki sąsiednie, bezpieczeństwa, przyszłego wykorzystywania terenu pod parking pozostają bez znaczenia. W ocenie Sądu nietrafnie skarżący domagał się prowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego co do rzeczywistego stanu budynku, wykonanych w nim prac oraz konsekwencji, jakie one wywołują. Wszystkie te elementy zostały bowiem odzwierciedlone w projekcie budowlanym zamiennym, a kwestia ich zgodności ze stanem faktycznym będzie podlegać weryfikacji na etapie udzielenia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, zaskarżając go w całości.
Powołując art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej p.p.s.a.) Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie art. 153 i art. 170 p.p.s.a., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwym zastosowaniu lub błędnej wykładni tych przepisów, poprzez to, że oddalając skargę:
- nie w pełni zaakceptował wszystkie wyrażone stanowiska i poglądy sądu zamieszczone w ocenie prawnej wcześniejszego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wydanego w sprawie, a to wyroku z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 668/18, a mianowicie uznał tylko tę część mówiącą że, cyt. "...Niewykonania obowiązku złożenia w terminie projektu budowlanego zamiennego nie można rozumieć wąsko, a więc tylko jako nieprzedłożenia w określonym terminie żądanych przez organ nadzoru dokumentów... Złożenie projektu zamiennego nie powoduje w sposób automatyczny wydania decyzji o zatwierdzeniu tego dokumentu. Dokument ten podlega szczegółowej merytorycznej ocenie organu, tak jak projekt pierwotny załączony do wniosku o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę — art. 35 ust. 1 P.b. [ustawy Prawo budowlane...", a nie uznał za obowiązującą oceny prawnej zamieszczonej w dalszej części tego wyroku, stanowiącej, cyt. "...Innym słowy, wszystkie podniesione przez Skarżącego [czyli wnoszącego skargę kasacyjną] wątpliwości i twierdzenia na obecnym etapie, jak również w przyszłości, będą musiały zostać rozpatrzone w ramach postępowania zmierzającego do wyjaśnienia zgodności przedłożonego projektu z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego, a także uzasadnionymi interesami uczestników postępowania administracyjnego..." (s. 8 uzasadnienia wyroku z dnia 28 sierpnia 2018 r . sygn. akt II SA/Rz 668/18) i tym samym nie zastosował tej pominiętej oceny prawnej do oceny sprawy sądowoadministracyjnej pod kątem naruszenia uzasadnionych interesów uczestników postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza interesów prawnych skarżącego i jego żony, zamieszkałych na posesji przy ul. [...] w [...], co stanowiło wyraźne i istotne naruszenie art. 153 i art. 170 p.p.s.a.;
- nie przyjął licznych zarzutów i argumentów co do stanu faktycznego i wszystkich istotnych odstępstw budowlanych, przedstawionych w skardze uzasadniających naruszenie przez organy obu instancji określonych przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 89 § 2 w związku z art. 95 § 1 k.p.a., a w konsekwencji nie uchylił w całości skarżonej decyzji organu drugiej instancji, mimo że - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - sprawa administracyjna nie została dostatecznie i do końca wyjaśniona w zakresie stanu faktycznego i dowodowego, a z kolei przez te wady administracyjnego postępowania dowodowego sąd administracyjny pierwszej instancji mógł stwierdzić naruszenie innych przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w ostateczności sąd ten dokonał błędnej wykładni przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, a z drugiej strony niewłaściwie zastosował przepis art. 151 tej ustawy, oddalając skargę.
Z kolei na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podniesiono naruszenie art. 36a ust. 1 w związku z ust. 5 pkt 1 ustawy przez jego błędną wykładnię, polegającą na tym że do niepełnie ustalonego stanu faktycznego w sprawie nie zastosował właściwego i adekwatnego rozumienia "istotnego odstąpienia (odstępstwo) od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu budowlanego i innych warunków pozwolenia na budowę", które pojawia się w art. 36a ust. 1 na tle ust. 5 pkt 1 stanowiącego o istotnym odstąpieniu w zakresie zagospodarowania działki lub terenu wtedy, gdy nastąpiło - jak oznajmiał cały czas w trakcie trwania postępowania administracyjnego wnoszący skargę kasacyjną - zwiększenie obszaru oddziaływania budowanego budynku mieszkalnego inwestorów poza działkę na której obiekt ten został zaprojektowany, czyli poza działkę nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...], a nie została wydana na rzecz inwestorów decyzja o zmianie pozwolenia na budowę przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Sąd administracyjny pierwszej instancji uznał dokonanie interpretacji tego pojęcia prawa materialnego w realiach sprawy za zbyteczny zabieg, skoro w sprawie został opracowany projekt budowlany zamienny, który zastępował pierwotny projekt budowlany. Innymi słowy sąd administracyjny pierwszej instancji nie dokonał dokładnej, wnikliwej, wyczerpującej i rzeczowej oraz komplementarnej (systemowej) wykładni, analizy i oceny prawnej art. 36a ust. 1 w łączności z ust. 5 pkt 1 ustawy, pod kątem które odstępstwa w budynku inwestorów były istotne, a które nie i w konsekwencji tych przepisów właściwie nie wyłożył oraz nie zastosował w kontekście oceny prawnej wcześniejszego wyroku tego sądu z dnia 28 sierpnia 2018 r. Sąd administracyjny pierwszej instancji stanął na prawnym stanowisku, iż naruszenie przepisów prawa materialnego nie miało miejsca w postępowaniu, przez co w konsekwencji naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez jego niezastosowanie do występującego w sprawie stanu faktycznego, który - tak naprawdę i w sposób zobiektywizowany - należy dopiero prawidłowo ustalić (a tego organy administracyjne nie zrobiły w wyniku istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w toku postępowania, o czym była mowa wyżej przy pierwszej podstawie kasacyjnej).
Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wnosi do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozpatrzenie i rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym i na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie w całości zaskarżanego wyroku i rozpoznanie skargi co do istoty poprzez jej uwzględnienie, o ile Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że istota sprawy i zgromadzone materiały pozwalają na wydanie takiego orzeczenia, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie w całości zaskarżanego wyroku i przekazanie Sądowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za pierwszą i drugą instancję, w tym również kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej wg odrębnych przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Chybiony jest zarzut kasacyjny naruszenia art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a., którego to naruszenia autor skargi kasacyjnej upatruje w nieuwzględnieniu przez organy wszystkich uwag skarżącego w stosunku do realizowanego obiektu, a które składał w toku postępowania w przedmiocie zatwierdzania projektu budowlanego zamiennego. Wbrew temu co twierdzi skarżący kasacyjnie wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 668/18 nie nakładał na organ obowiązku oceny rozwiązań technicznych przyjętych w projekcie budowlanym oraz kwalifikacji ujawnionych odstępstw od pierwotnego projektu budowlanego, co było przedmiotem postępowania w ramach, którego nałożono na inwestorów obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje kwestia, czy istniały również inne odstępstwa od tych, które zostały wówczas ujawnione, bowiem projekt budowlany zamienny uwzględnia wszystkie zmiany jakie zostały dokonane w realizowanym obiekcie.
Rację ma również Sąd I instancji, że weryfikacja projektu budowlanego zamiennego odbywa się w granicach wynikających z art. 35 ust. 1 Pr. bud., który to przepis zarazem określa zakres postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego tj. badania zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, wymaganiami ochrony środowiska (...), zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz kompletność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, w tym dołączenie: wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, kopii zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, dotyczącego projektanta i projektanta sprawdzającego, oświadczeń, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 9 i 10 oraz posiadanie przez projektanta i projektanta sprawdzającego odpowiednich uprawnień budowlanych oraz aktualność zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust.7 ustawy. Powyższa regulacja oznacza, że organ zasadniczo nie ma uprawnienia do merytorycznego badania zgodności projektu architektoniczno-budowlanego z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi w zakresie określonym w art. 5 Prawa budowlanego. Zasadą bowiem jest, że odpowiedzialność za merytoryczną zawartość projektu architektoniczno-budowlanego ponoszą wyłącznie projektant oraz ewentualnie osoba sprawdzająca projekt, którzy mają obowiązek złożyć oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 20 ust. 4 Pr. bud.). Przepis art. 35 Pr. bud. przewiduje ograniczony zakres badania projektu budowlanego przez organy nadzoru budowlanego. Stosownie do art. 34 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 Pr. bud. projekt budowlany składa się m.in. z projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz z projektu architektoniczno-budowlanego. W wyniku nowelizacji art. 35 tej ustawy (art. 1 pkt 28 lit. b ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz. U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r., do przepisów Prawa budowlanego wprowadzono zasadę wyłącznej odpowiedzialności za projekt architektoniczno-budowlany projektanta oraz osoby sprawdzającej. Zmiana ta spowodowała, że uprawnienia kontrolne organu administracji architektoniczno-budowlanej w postępowaniu w sprawie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (ewentualnie o wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego w tym również projektu budowlanego zamiennego) zostały ograniczone w odniesieniu do projektu architektoniczno- budowlanego do kompetencji organu obejmującej sprawdzenie jego zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Natomiast sprawdzanie zgodności projektu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, zostało ograniczone do projektu zagospodarowania działki - art. 35 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 2089/18 wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 940/07; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1535/13; wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3103/14).
Nie można zatem również uznać zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 89 § 2 i art. 95 § 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej organy przeprowadziły postępowanie w niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą oficjalności, nie naruszając przy tym art. 89 § 2 k.p.a. i art. 95 § 1 k.p.a. Należy bowiem zauważyć, że wskazane przepisy nie nakładają na organ bezwzględnego obowiązku przeprowadzenia rozprawy w sytuacji spornych interesów stron, a tylko dają możliwość organom jej zarządzenia, gdy zajdzie taka potrzeba. Podobnie także wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w postępowaniu administracyjnym nie wiąże organu. Rozprawa administracyjna nie jest formą realizacji wskazanej w art. 11 k.p.a. zasady objaśniania stronom przesłanek załatwienia sprawy. Rozprawa ma służyć organowi do jak najpełniejszego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza gdy wymaga tego udział świadków, biegłych lub przeprowadzenie oględzin. Jej celem nie jest więc wyjaśnianie stronom postępowania przesłanek, którymi kieruje się organ, ani polemika z jego stanowiskiem. Objaśnianiu stronom przyczyn określonego załatwienia sprawy służy przede wszystkim możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz uzasadnienie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3866/19, LEX nr 3121822). Podnoszone w toku postępowania przez skarżącego kasacyjnie okoliczności nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, stąd nie były przedmiotem badania organu. Zakres podejmowanych przez organ czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy każdorazowo zależy od rodzaju sprawy, przesłanek wynikających z prawa materialnego, wyznaczających zakres postępowania wyjaśniającego. W niniejszej sprawie był to przepis art. 35 ust. 1 Pr. bud. Wprawdzie przepis art. 7 k.p.a. nakazuje załatwienie sprawy w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywateli, jednak nakaz ten jest możliwy do zrealizowania m.in. w sytuacji, gdy organowi administracji przysługuje tzw. uznanie administracyjne. Przepisu tego nie można jednak stosować w przypadku wydania przez organ tzw. decyzji związanej, tj. decyzji wydawanej w sytuacji, gdy norma prawa przewiduje w określonym stanie faktycznym obowiązek wydania przez organ decyzji o określonej treści, a z taką decyzją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, wówczas treść decyzji jest jednoznacznie zdeterminowana wolą ustawodawcy ( por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1936/20, LEX nr 3173628).
Chybiony jest także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 36a ust. 1 i ust. 5 pkt 1 Pr. bud., bowiem nie znajdował on w sprawie zastosowania. Nie był przedmiotem ani wykładni, ani stosowania przez organ nadzoru budowlanego, a co za tym idzie nie podlegał w tym zakresie ocenie Sądu I instancji, stąd w zaskarżonym wyroku Sąd nie mógł naruszyć wskazanego w zarzucie przepisu prawa materialnego. Zasadnym wydaje się być zwrócenie w tym miejscu uwagi, że kwestie ewentualnej niezgodności zrealizowanej budowy z zatwierdzonym przez organ zamiennym projektem budowlanym, również w zakresie podnoszonym przez skarżącego, będą przedmiotem oceny na dalszym etapie postępowania tj. udzielenia pozwolenia na użytkowanie, w toku którego organ dokona obowiązkowej kontroli budynku, także w zakresie jego zgodności z zatwierdzonym zamiennym projektem budowlanym.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Jednocześnie na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło