II SA/Rz 902/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...). nr (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie - skargę oddala - II SA/Rz 902/21 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi S.G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] dotycząca skierowania na badania lekarskie. Jak wynika z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy, decyzją z [...] lutego 2021 r. nr Starosta [...] skierował S.G. na badania lekarskie w celu ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wskazał, że [...] stycznia 2021 r. do Wydziału Komunikacji, Dróg i Transportu Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek Prokuratora Rejonowego w [....] z [...] stycznia 2021 r. o skierowanie S.G. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Do powyższego wniosku załączona została opinia sądowo-psychiatryczno-psychologiczna, z treści której wynika, iż S.G. od 9 lat leczy się na cukrzycę i przyjmuje insulinę. Spełniona została w związku z tym wskazana w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm., dalej: u.k.p.) przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. W odwołaniu od decyzji Starosty S.G. zarzucił naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), w tym błąd w ustaleniach faktycznych. SKO wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z kolei stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia. Ustawodawca jako jedyną przesłankę skierowania osoby posiadającej prawo jazdy na badania lekarskie wskazał uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia tej osoby. Wprowadzenie do porządku prawnego instytucji skierowania na badania lekarskie osoby już posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami miało na celu przeciwdziałanie uczestniczeniu w ruchu drogowym osób, których stan zdrowia może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Jednocześnie zaś użycie w tym kontekście przez ustawodawcę zwrotu "uzasadnione zastrzeżenia" ma przeciwdziałać przypadkom bezpodstawnego kierowania kierowców na takie badania. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi zatem być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Słusznie zatem przyjął organ I instancji, że ujawnioną przez biegłych w wywiadzie informację o schorzeniu w postaci cukrzycy rozumieć należy jako uzasadnione zastrzeżenie co do stanu zdrowia skarżącego. Jednocześnie źródło tej informacji jest wiarygodne, a sam fakt chorowania na cukrzycę nie jest negowany przez stronę. Zdaniem SKO, brak jest podstaw do przyznania słuszności argumentom odwołującego się co do braku podstaw do wywiedzenia przesłanki istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia skarżącego z treści przedstawionego w toku postępowania orzeczenia lekarskiego (z [...] marca 2020 r. nr [...]). Nie wynika z niego w szczególności, żeby poprzedzające jego wydanie badanie lekarskie spełniało szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie cukrzycy, przy uwzględnieniu wyników badania poziomu glikemii, określone w załączniku nr 8 do wydanego na podstawie art. 81 ust. 1 u.k.p. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2020 r., poz. 2213), w tym czy przeprowadzającemu badanie lekarzowi przedstawiona została opinia lekarza prowadzącego leczenie cukrzycy skarżącego, o której mowa w pkt 8 załącznika nr 8 do rozporządzenia, jak też, czy wystawiającemu w/w orzeczenie nr [...] lekarzowi w ogóle wiadome było, iż skarżący leczy się na cukrzycę. W konsekwencji powyższego organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe orzeczenie lekarskie nie uchyla uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia odwołującego się. W efekcie jedyną procedurą pozwalającą na zweryfikowanie stanu zdrowia skarżącego jest przeprowadzenie badań lekarskich w zakresie i w trybie określonych szczegółowo w w/w rozporządzeniu. Z faktu bowiem, iż cukrzyca została wymieniona w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia jako jedno ze schorzeń które może uzasadniać stwierdzenie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wynika, że jej występowanie u odwołującego zasadnie skutkowało skierowaniem go przez organ I instancji na badania lekarskie. Zawarte w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. określenie "starosta wydaje decyzję" oznacza, że skorzystanie z takich uprawnień nie zależy od swobodnego uznania organu. Decyzja o skierowaniu na omawiane badanie jest decyzją o charakterze związanym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S.G. zaskarżył w całości decyzję Kolegium, zarzucając jej: 1) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na jej treść: a) art. 7 w zw. art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ w pełnym zakresie oraz dowolną, sprzeczną zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranych w sprawie dowodów, co doprowadziło do uznania, iż skarżący powinien zostać poddany badaniom lekarskim w celu stwierdzenia przeciwskazań lub ich braku do kierowania pojazdami, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie by wobec niego miałyby zaistnieć z dużą dozą prawdopodobieństwa jakiekolwiek przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, a wręcz przeciwnie, zalegające w aktach orzeczenia psychologiczne i lekarskie istnienie takowych przeciwskazań wykluczają; b) art. 78 w zw. z art. 75 oraz 77 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy w sposób sprzeczny z zasadą zaufania stron do organów władzy publicznej, przejawiający się w ocenie zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia zawodowego, wskazujący na pominięcie w sprawie zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych w postaci orzeczenia psychologicznego nr [...] oraz orzeczenia lekarskiego [...] oraz złożonych przez stronę wyjaśnień na piśmie, które to dowody wskazują jednoznacznie na brak przeciwskazań do prowadzenia pojazdów, c) art. 86 k.p.a. poprzez zaniechanie przesłuchania skarżącego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, w sytuacji gdy organ dysponował jedynie opinią psychiatryczno - psychologiczną z [...] listopada 2020 r. wydaną na zalecenie Prokuratury Rejonowej w [...], której treść nie wskazuje na istnienie uzasadnionych i poważnych okoliczności mogących rodzić zastrzeżenia co do zdolności skarżącego jako kierowcy, a jedynie w której - w części "wywiadu od badanego" S.G. miał wskazać, iż leczy się na cukrzycę od 9 lat, co w żadnej mierze jako adnotacja w treści samej opinii - nie poparta orzeczeniem lekarskim czy też żadnym innym badaniem skarżącego - nie mogło stanowić o pominięciu dowodu z przesłuchania strony, d) naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. poprzez jego zastosowanie, pomimo braku zaistnienia w przedmiotowej sprawie okoliczności mających świadczyć o uzasadnionych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego. Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów wpisu oraz kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy pod jego nieobecność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.); stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Zaskarżoną decyzją SKO w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] o skierowaniu S.G. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zagadnienie to reguluje u.k.p., która w art. 75 ust. 1 pkt 5 stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., wg którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeśli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przytoczone wyżej regulacje prawne posługują się pojęciami niedookreślonymi i nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania kierowcy na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne". Okoliczności ustalone przez organ muszą zatem przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że z uwagi na stan zdrowia w stosunku do kierującego mogą występować przeciwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu i powinny zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało zatem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" zawarte w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. należy zatem interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Oczywistym jest bowiem, że psychofizyczna kondycja kierowcy jest kluczowym czynnikiem warunkującym to bezpieczeństwo, a wszelkie niedomagania w tym zakresie mogą istotnie wpłynąć na jego pogorszenie. Dla zachowania bezpieczeństwa niezbędne jest więc czuwanie nad tym, by osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w czasie późniejszym, kiedy korzystają z tych uprawnień. Stąd też i ingerencja organów administracji w postaci sprawdzenia stanu zdrowia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 605/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, iż przyczyną wystąpienia przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [....] z wnioskiem o wszczęcie postępowania w rozpoznawanej sprawie była treść opinii sądowo - psychologiczno - psychiatrycznej z [...] listopada 2020 r., sporządzonej na wniosek Prokuratury wobec wątpliwości co do poczytalności skarżącego na potrzeby prowadzonego przez nią postępowania w związku z podejrzeniem popełnienia przez skarżącego czynu polegającego na znęcaniu się psychicznym i fizycznym nad członkami rodziny, tj. czynu z art. 207 § 1 i inne w zbiegu z art. 157 § 2 i art. 11 § 2 Kodeksu karnego. Z opinii wynikało, że u skarżącego nie rozpoznano objawów klinicznych choroby psychicznej w znaczeniu psychozy ani upośledzenia umysłowego. Nie stwierdzono również chorób ani zaburzeń w zakresie zdrowia psychicznego, które skutkowałyby zniesieniem bądź ograniczeniem w stopniu znacznym zdolności do rozumienia znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Z opinii wynikało, że wywiadzie przeprowadzonym u skarżącego stwierdzono cukrzycę, na którą leczy się od 9 lat i przyjmuje insulinę. W ocenie Sądu, treść opisanej opinii sporządzonej przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę z zakresu psychiatrii i psychologii w sposób bezsprzeczny uprawniała organy orzekające do skierowania skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i ustalenia, czy cukrzyca którą stwierdzono wprawdzie tylko w wywiadzie od badanego nie poczyniła takich zmian w jego organizmie, które wpływają na jego sprawność jako kierowcy. Takiej konkluzji nie zmienia fakt, że był to zaledwie lakoniczny zapis zamieszczona w opinii w oparciu o uzyskane od skarżącego informacje. Należy stwierdzić w związku z tym, że z uwagi na cel opinii, jej charakter oraz zakres wiedzy będących jej autorami specjalistów (psychiatrzy i psycholog), żadna pogłębiona analiza na temat tej choroby i jej skutków nie mogła się w opinii znaleźć. Zamieszczenie jednak w treści opinii wzmianki o występowaniu tej choroby u skarżącego, okresie leczenia oraz powszechna wiedza na temat skutków tej choroby i możliwych powikłań (m.in. śpiączka cukrzycowa, osłabienie wzroku) z całą pewnością uprawdopodabniało zaistnienie "uzasadnionych" i "poważnych" zastrzeżeń w rozumieniu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., ocenianych w kontekście konieczności zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W przypadku skarżącego jest to tym bardziej istotne, że jak wynika z akt sprawy, prowadzi on działalność transportową. Podkreślić należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, ani tym bardziej nie oznacza jego zatrzymania. Służy ona tylko wyjaśnieniu (wyeliminowaniu) istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości, że mimo występującego u skarżącego schorzenia w postaci cukrzycy oraz braku szczegółowych danych nt. sposobu jego dotychczasowego leczenia i przeprowadzanych badań, jest on w stanie kierować pojazdami w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i innych jego uczestników. W ocenie Sądu, zarzuty sformułowane w skardze jawią się jako nieuzasadnione. Postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a sprawa dla potrzeb podjęcia rozstrzygnięcia została wszechstronnie i wystarczająco wyjaśniona. Okoliczności takie jak zawarte w orzeczeniu lekarskim z [...] marca 2020 r. nr [...] stwierdzenie o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz wynikający z orzeczenia psychologicznego z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] brak przeciwskazań do psychologicznych do kierowania pojazdami nie mają znaczenia dla podważenia słuszności wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Jak trafnie podniosło Kolegium w uzasadnieniu swej decyzji, z treści orzeczenia lekarskiego nie wynika w szczególności, żeby poprzedzające jego wydanie badanie lekarskie spełniało szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie cukrzycy, przy uwzględnieniu wyników badania poziomu glikemii, określonego w załączniku nr 8 do wydanego na podstawie art. 81 ust. 1 u.k.p. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (z jego treści w ogóle nie wynika, czy lekarz stwierdzający brak przeciwskazań do kierowania pojazdami miał świadomość i uwzględnił fakt leczenia się skarżącego na cukrzycę). Zdaniem Sądu, weryfikacji tych kwestii służą decyzje wydane na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 12 lit. b u.k.p. W takim stanie rzeczy skarga - jako bezzasadna - podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.