II OSK 2794/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 510/21 o odrzuceniu skargi B. R., A. K., J. S., A. S. oraz W.S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 750/20 w sprawie ze skargi B. R., A. S., A. K., J. S., W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną; 2. sprostować oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 510/21 w ten sposób, że w sentencji i w uzasadnieniu wyroku każdorazowo w miejsce nazwiska skarżącego J. S. zamiast S. wpisać S. Postanowieniem z 24 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. R., A. S., A. K., J. S. i W. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 750/20. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wymóg zakończenia postępowania prawomocnym orzeczeniem sądu stanowi podstawową przesłankę warunkującą skuteczność skargi o wznowienie postępowania. Wobec powyższego przyjąć trzeba, że wniesienie skargi przed uprawomocnieniem się orzeczenia stanowiącego podstawę jej wniesienia jest przedwczesne i jako takie powinno skutkować jej odrzuceniem. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący, wnosząc w piśmie z 5 lutego 2021 r. skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 listopada 2020 r. sygn. VII SA/Wa 750/20, nie zachowali wskazanego wyżej warunku, albowiem orzeczenie to w dacie złożenia skargi nie było prawomocne z uwagi na wniesienie od niego przez skarżącego B. R. skargi kasacyjnej. O jej odrzuceniu Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł postanowieniem z 25 marca 2021 r. sygn. VII SA/WA 750/20. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł B. R., reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżący na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 270 i art. 280 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne odrzucenie skargi i przyjęcie, że skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 listopada 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 750/20, została złożona przedwcześnie, w sytuacji gdy w momencie wydania zaskarżonego postanowienia postępowanie to było już zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. 2. Artykuł 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) stanowi, że w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy możliwe jest żądanie wznowienia postępowania sadowego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie zaś z art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Brak możliwości wystąpienia ze środkiem odwoławczym wynika z upływu terminu do jego wniesienia. Tym samym stwierdzić trzeba, że orzeczenie staje się prawomocne z chwilą, gdy strona nie złoży właściwego środka odwoławczego w terminie przewidzianym ustawą. Prawomocność taka nie wynika z żadnego dodatkowego orzeczenia i następuje z mocy prawa. 3. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przedstawione w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi B. R., A.S., A. K., J. S. i W. S. o wznowienie postępowania, jest prawidłowe. Zakończenie sprawy prawomocnym orzeczeniem, o którym mowa w art. 270 p.p.s.a. oznacza ostateczne zakończenie postępowania w sprawie, a zatem sytuację, kiedy od tego orzeczenia nie przysługuje żaden środek odwoławczy. Skarga o wznowienie postępowania sądowego przysługuje stronie postępowania tylko w przypadku, gdy dotyczy ona orzeczenia kończącego postępowanie sądowe (niewpadkowego), a ponadto orzeczenia, które już się uprawomocniło, czyli takiego, od którego strona postępowania nie może wnieść środka odwoławczego. Należy również podkreślić, że orzeczenie, którego wznowienia domaga się strona, powinno być prawomocne w dniu złożenia skargi o wznowienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 210/12, CBOIS). Orzeczenie, którego dotyczy skarga o wznowienie musi zatem odpowiadać wymogom z art. 168 § 1 p.p.s.a, w myśl którego orzeczenie sądu administracyjnego staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Środkiem odwoławczym od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny jest skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Wobec powyższego wskazać należy, że wymóg zakończenia postępowania prawomocnym orzeczeniem sądu stanowi podstawową przesłankę warunkującą skuteczność skargi o wznowienie postępowania. Wniesienie skargi przed uprawomocnieniem się orzeczenia stanowiącego podstawę jej wniesienia jest przedwczesne i jako takie powinno skutkować jej odrzuceniem (por. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1048/11, CBOIS). 4. W rozpoznawanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 750/20, oddalił skargę B. R., A. S., A. K., J. S. i W. S. na decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. W piśmie z 5 lutego 2021 r. B.R., A.S., A. K., J. S. i W. S. wnieśli skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 listopada 2020 r. Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że orzeczenie to w dacie złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego nie było prawomocne z uwagi na wniesienie od niego przez skarżącego B. R. skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 marca 2021 r., sygn. VII SA/WA 750/20, orzekł o odrzuceniu tej skargi kasacyjnej, albowiem została ona sporządzona osobiście przez skarżącego. Istotne znaczenie ma również okoliczność, że postanowieniem z 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII SPP/Wa 84/21, starszy referendarz sądowy przyznał B. R. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z 8 czerwca 2021 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała o wyznaczeniu pełnomocnika w tej sprawie w postaci adw. H. M., a następnie w dniu 23 czerwca 2021 r. wyjaśniła, że pełnomocnik ten odebrał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 17 czerwca 2021 r. Zauważyć należy, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu biegnie od dnia zawiadomienia go o jego wyznaczeniu. W rozpoznawanej sprawie termin ten upływał zatem z dniem 19 lipca 2021 r. Pełnomocnik skarżącego skargę kasacyjną nadał w dniu 23 czerwca 2021 r. Skarga ta została cofnięta pismem z 9 sierpnia 2021 r. Profesjonalny pełnomocnik w piśmie tym wskazał, że cofa skargę na wyraźne życzenie skarżącego. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 sierpnia 2021 r. umorzył postępowanie kasacyjne. Podkreślić należy, że w dniu 30 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie o stwierdzeniu prawomocności wyroku z dnia 12 listopada 2020 r. od dnia 4 września 2021 r. Z powyższego wynika, że wyrok z 12 listopada 2020 r. w chwili składania skargi o wznowienie postępowania nie był prawomocny. Z uwagi na fakt, że bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego nie może rozpocząć się wcześniej niż w dacie uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie, wniesienie skargi o wznowienie postępowania przed uprawomocnieniem się orzeczenia stanowiącego podstawę jej wniesienia, jako przedwczesne, musi skutkować jej odrzuceniem. W świetle powyższego za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 270 i art. 280 § 1 p.p.s.a. 5. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. 6. W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną (pkt 1 sentencji). Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 156 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 p.p.s.a.). Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 166 p.p.s.a.). W sentencji i uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 510/21, błędnie wskazano nazwisko jednego ze skarżących jako S. zamiast S. Błędne oznaczenie nazwiska skarżącego było skutkiem oczywistej omyłki pisarskiej, stąd też konieczne było jej sprostowanie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 166 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.