VI SA/Wa 1715/21
WyrokWSA w Warszawie2021-09-28
Skład orzekający: Pamela Kuraś-Dębecka, Danuta Szydłowska, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który posiada zdecydowaną większość udziałów, a drugi wspólnik posiada minimalny udział, może być traktowany jako jedyny wspólnik w rozumieniu przepisów o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, nawet jeśli formalnie spółka ma więcej niż jednego wspólnika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że czynność prawna polegająca na sprzedaży niewielkiej liczby udziałów przez jedynego wspólnika spółki z o.o. może być uznana za pozorną, zawartą w celu obejścia prawa, a w konsekwencji nieważną. W takiej sytuacji, nawet jeśli formalnie spółka ma więcej niż jednego wspólnika, dla celów prawa ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, wspólnik posiadający przytłaczającą większość udziałów jest traktowany jako jedyny wspólnik, co rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdzającej, że P. B. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od 2012 roku z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki z o.o. Skarżący podniósł zarzut, że spółka od 2012 roku ma więcej niż jednego wspólnika, co wyłącza jego status wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. i tym samym obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Organ i sąd uznali, że sprzedaż mniejszościowych udziałów była pozorna, a skarżący nadal jest traktowany jako jedyny wspólnik.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę
VI SA/Wa 1715/21
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 82 ust. 1, 4 i 5, w związku z art. 109 ust. 1, 4 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t. Dz.U 2020.1398 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Z. stwierdził, że P. B. (PESEL: [...]), zam. H. [...],[...] S. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od [...].05.2012 r. do nadal z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością po nazwą [...] Sp z o.o.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes wyjaśnił, że pismem z [...].11.2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Z. zwrócił się o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym P. B. od [...].05.2012 r. do nadal z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Z informacji przekazanych przez ZUS wynika, że P. B. od [...].12.1998 r. do nadał posiada inne tytuły do ubezpieczeń społecznych (indywidualna działalność gospodarcza). Ponadto z danych uzyskanych z KRS wynika, że od[...].05.2012 r. jest on w posiadaniu 99% udziałów w [...] SP. Z O.O., NIP: [...].
Organ przytoczył treść przepisów stanowiących materialno prawną podstawę rozstrzygnięcia i powołując się na konkretnie wskazane orzeczenia wyjaśnił, że wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej czy faktycznym działaniem w imieniu spółki.
Organ ustalił, iż, zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym P. B. od [...].05.2012 r. prowadził działalność gospodarczą w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] SP. Z O.O., KRS [...] z kapitałem zakładowym 300000,00 zł (600 udziałów), przedmiot przeważającej działalności- sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego. W dniu [...].07.2012 r. P. B. sprzedał M. B. 6 udziałów spółki o łącznej wartości 3000 zł. Z informacji przekazanych przez ZUS oraz z danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych wynika, że P. B. od [...].12.1998 r. do nadal posiada inne tytuły do ubezpieczeń społecznych- indywidualna działalność gospodarcza.
W przypadku spółki z o.o. zgodnie z przepisami Ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U.2021.112 ze zm.) w KRS ujawniani są tylko wspólnicy, którzy posiadają więcej niż 10% udziałów w kapitale zakładowym. Po zmianie stanu wspólników lub ilości posiadanych przez nich udziałów zarząd spółki jest zobowiązany złożyć aktualną listę wspólników. Wpis wspólników do KRS, podobnie jak ujawnienie nowych członków rady nadzorczej czy zarządu ma charakter deklaratoryjny. Gdy zmiana dotyczy wspólników mających mniej niż 10% udziałów zmian w KRS nie dokonuje się, nową listę wspólników ujawnia się jedynie w aktach rejestrowych spółki. Organ stwierdził, że P. B. jest w posiadaniu (99%), natomiast M. B. jest w posiadaniu 6 udziałów (1%) i wskazał,, że w orzecznictwie tak duża dysproporcja udziałów w spółce została oceniona jako iluzoryczna z uwagi na to, że jeden wspólnik ma pozycję dominującą.Sądy nazywają wspólników ze znaczną przewagą udziałów jako" niemal jedyny wspólnik spółki z o.o." Czynność prawna polegająca na sprzedaży (przez jedynego wspólnika) 1% udziału jest czynnością pozorną, zawartą w celu obejścia prawa, a w konsekwencji nieważną. Osoba mająca rażąco większą ilość udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością często jest nazywana niemal jedynym wspólnikiem natomiast inni wspólnicy są wskazywani jako iluzoryczni bądź symboliczni.
Działanie wspólników mające na celu obejście obowiązkowego oskładkowania, zostało podważone przez sądy. Nawet jeśli w formularzu KRS spółki z o. o. wskazano dwóch wspólników, przy czym jeden z nich posiada zdecydowaną większość udziałów, a drugi minimalny udział, w rzeczywistości funkcjonują jak spółka jednoosobowa.
Zgodnie z § 12 aktu założycielskiego spółki z [...].07.2012 r. zgromadzenie wspólników rozstrzyga w sprawach należących do jego właściwości w formie uchwał podejmowanych bezwzględną większością głosów oddanych, chyba że przepisy Kodeksu spółek handlowych lub postanowienia tego aktu stanowią inaczej, przy czym na jeden udział przypada jeden głos. P. B. od [...].10.2013 r. pełni w spółce funkcję prezesa zarządu. M. B. posiada status członka rady nadzorczej oraz prokurenta spółki, bierze udział w zgromadzeniach wspólników. Jednak jest w posiadaniu rażąco niższej ilości głosów, tym samym nie mając znaczącego wpływu na podejmowane przez spółkę czynności.
Zdaniem organu P. B. także po dniu [...].07.2012 r. (czyli po dniu zawarcia umowy sprzedaży 6 udziałów żonie) należy traktować jako jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mimo że formalnie pozostaje on jedynie większościowym udziałowcem. Z perspektywy norm prawa ubezpieczeń społecznych, tego rodzaju spółkę należy traktować jako spółkę jednoosobową.
Mając na uwadze obowiązujące przepisy oraz stanowisko orzecznictwa organ uznał, iż należało orzec o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego P. B. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako niemal jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] od [...].05.2012 r. do nadal.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
1. prawa materialnego a w szczególności art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c i art. dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, że P. B. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od [...].05.2012 do nadal z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki z o.o. pod nazwą: [...] Sp. z o. w sytuacji gdy spółka ta od dnia [...] lipca 2012 r. posiada więcej niż jednego wspólnika, tym samym nie skarżący podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o.,
2. norm postępowania podatkowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 7 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy a mianowicie nie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania strony oraz przesłuchania ewentualnych świadków, na okoliczność zakresu czynności i obowiązków wspólników w spółce,
- art. 8 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wykorzystanie pełnego zaufania skarżącego do organu i uznanie, że materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na przyjęcie stanowiska, że działania wspólników mają jedynie na celu obejście obowiązków oskładkowania albowiem M. B. jest w posiadaniu rażąco niskiej ilości głosów tym samym nie mając znaczenia na podejmowane przez spółkę czynności, pomimo że wspólnik mniejszościowy M. B. bierze czynny udział w prowadzeniu spraw spółki, posiada status członka Rady nadzorczej oraz prokurenta, bierze udział w zgromadzeniu wspólników,
- art. 77 kpa poprzez uproszczoną ocenę niepełnego materiału dowodowego, co stanowi wadę postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji wydanej w wyniku takiego zaniedbania .
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i uzasadnił wskazane zarzuty
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t. Dz.U 2020.1398 ze zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U.2021.162 ze zm.) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl art. 69 ust. 1 ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.
Art. 82 ust. 1-4 w/w ustawy stanowi, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tytułów odrębnie. W przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności, o której mowa w ust. 5 pkt 1-5, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie od każdej prowadzonej spółki.
Jak stanowi art. 82 ust. 5 pkt. 2 omawianej ustawy rodzajami działalności jest między innymi działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U.2021.423 ze zm.) za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a, a także wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej (art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach).
Należy podkreślić, iż obowiązek ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu, nie ma przy tym żadnej zależności pomiędzy obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym.
Czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.
Co istotne wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z o.o., trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej/osiągania przychodów. W wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego.
Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z o.o. (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Innymi słowy z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12). Tak więc rozpoczęcie wykonywania ww. działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce. Zatem – jak stwierdził w orzecznictwie SN oraz sądy apelacyjne - podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania - należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw (por. wyroki SN z dnia: 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II UK 121/12; 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10, także wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...]). O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki już od momentu wpisu do KRS rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia pozostaje kwestia momentu rozpoczęcia faktycznego wykonywania czynności na rzecz spółki.
Tak więc dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności zgłoszone tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06, LEX nr 205585, lub też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05, LEX nr 197465).
Jak wynika z załączonej do sprawy dokumentacji, jak i dokonanych przez organ ustaleń, skarżący od [...].05.2012 r. prowadził działalność gospodarczą w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] SP. Z O.O., KRS [...] z kapitałem zakładowym 300000,00 zł (600 udziałów), przedmiot przeważającej działalności- sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego. W dniu [...].07.2012 r. skarżący sprzedał 6 udziałów spółki o łącznej wartości 3000 zł. Jak zasadnie wyjaśnił skarżącemu organ w przypadku spółki z o.o. zgodnie z przepisami Ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U.2021.112 ze zm.) w KRS ujawniani są tylko wspólnicy, którzy posiadają więcej niż 10% udziałów w kapitale zakładowym. Po zmianie stanu wspólników lub ilości posiadanych przez nich udziałów zarząd spółki jest zobowiązany złożyć aktualną listę wspólników. Wpis wspólników do KRS, ma charakter deklaratoryjny. Gdy zmiana dotyczy wspólników mających mniej niż 10% udziałów zmian w KRS nie dokonuje się, nową listę wspólników ujawnia się jedynie w aktach rejestrowych spółki.(Uchwała SN z dnia 6 czerwca 2012 r. IIICZP 22/12)
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że czynność prawna polegająca na sprzedaży (przez jedynego wspólnika) 1% udziału jest czynnością pozorną, zawartą w celu obejścia prawa, a w konsekwencji nieważną. Osoba mająca rażąco większą ilość udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością często jest nazywana niemal jedynym wspólnikiem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2011 roku, sygn. akt: IUK/11), natomiast inni wspólnicy są wskazywani jako iluzoryczni bądź symboliczni. Tak więc nawet jeśli w formularzu KRS spółki z o. o. wskazano dwóch wspólników, przy czym jeden z nich posiada zdecydowaną większość udziałów, a drugi minimalny udział, w rzeczywistości funkcjonują jak spółka jednoosobowa. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego w K. który w wyroku z dnia 15[...].11.2018 r., sygn. akt: [...] stwierdził, że wypełnieniem gwarancji każdego obywatela do zabezpieczenia społecznego jest objęcie ubezpieczeniami społecznymi wspólnika dominującego (posiadającego 92% udziałów) - traktowanego na użytek prawa ubezpieczeń społecznych, jako jedynego udziałowca.
W konsekwencji Sąd uznał, iż organ prawidłowo ustalił, że skarżący prowadził pozarolniczą działalność a tym samym objęty jest obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.
W sprawie istotnym jest rozumienie dwóch pojęć: "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu i "objęcie" tym ubezpieczeniem. Jak wyraził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie I UK 227/05 - "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym.
W art. 8 ust. 6 pkt 4 wśród "objętych" ubezpieczeniem znalazły się osoby prowadzące pozarolniczą działalność w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz będące wspólnikami spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej
. W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. W tym rozumieniu skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym, która prowadzi pozarolniczą działalność. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów według art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany został nie z objęciem ubezpieczeniami społecznymi, a ze spełnieniem warunków do objęcia nimi, o czym stanowi m.in. lit. c) tego przepisu i ten warunek skarżący spełnia wykonując działalność pozarolniczą.
Podkreślić zatem należy, iż co innego jest naliczenie i wysokość składek ubezpieczeniowych, a co innego fakt objęcia ubezpieczeniem. Obowiązek opłacania składek powstaje skutkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez objęcie tym ubezpieczeniem ubezpieczonego, a ich wysokość określa właściwy terytorialnie dla ubezpieczonego Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Istotą kontrolowanej w niniejszej sprawie przez Sąd decyzji administracyjnej jest wyłącznie stwierdzenie, czy skarżący jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu skarżący będzie zobowiązany opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta kwestia będzie uzależniona od ustalenia, czy skarżący uzyskiwał przychody jako wspólnik jednoosobowej spółki. Jednak ustalenia te należą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odrębnej sprawie, w której skarżący ma możliwość stosownego działania na podstawie art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach. W sprawie przed organami NFZ, dotyczącej objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, ustalenia te nie mają istotnego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 709/10).
W zakresie kompetencji Prezes NFZ leży bowiem jedynie ustalenie, czy skarżący jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie tej okoliczności przez Fundusz jest kwestią niejako wstępną dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który dopiero po stwierdzeniu przez NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
Reasumując, w ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił zarówno fakt objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jak również okres podlegania temu ubezpieczeniu.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło