III FSK 178/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-05-26
Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Wojciech Stachurski, Bogusław Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedawnienie egzekwowanego obowiązku świadczenia pieniężnego powoduje jednocześnie przedawnienie kosztów egzekucyjnych, a jeśli tak, to od kiedy należy liczyć bieg terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych w świetle przepisów przejściowych ustawy nowelizującej postępowanie egzekucyjne w administracji i wiążącej wykładni NSA?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy PPSA (art. 153 i 170) oraz u.p.e.a. (art. 65 § 1), ponieważ nie uwzględnił wiążącej wykładni NSA dotyczącej momentu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych. Ponadto, Sąd pierwszej instancji nie poddał kontroli wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych, w tym opłaty manipulacyjnej, w kontekście przepisów przejściowych ustawy nowelizującej i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego jako osoby trzeciej odpowiedzialnej za zaległości podatkowe Spółki. Skarżący kwestionował wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych, podnosząc zarzuty dotyczące przedawnienia oraz niezastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając m.in., że przedawnienie egzekwowanego obowiązku nie powoduje przedawnienia kosztów egzekucyjnych i że przepisy nowelizujące ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są korzystniejsze dla skarżącego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Karolina Niemiec, , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 324/21 w sprawie ze skargi J.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 21 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Wyrokiem z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 324/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J.W. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) z dnia 21 maja 2021 r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (dalej: Naczelnik US lub organ egzekucyjny) prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. obejmujących należności w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec i lipiec 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, z tytułu orzeczonej wobec skarżącego jako osoby trzeciej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe C. sp. z o.o. (dalej: Spółka). Zawiadomieniem z dnia 1 marca 2013 r., doręczonym pracodawcy 8 marca 2013 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w C.-D. sp. z o.o. Odpis zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu 7 marca 2013 r. Zawiadomieniem z dnia 25 lutego 2016 r. Naczelnik US zajął udziały posiadane przez skarżącego w Spółce. Zawiadomienie o zajęciu doręczono Spółce i skarżącemu 29 lutego 2016 r.
Wnioskiem z dnia 6 maja 2014 r. skarżący wystąpił o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Postanowieniem z dnia 15 marca 2016 r. Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2016 r. Dyrektor IAS utrzymał postanowienie Naczelnika US w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 759/16 oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1661/17 oddalił skargę kasacyjną skarżącego.
Naczelnik US w wyniku rozpoznania kolejnego wniosku skarżącego o umorzenie postepowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora IAS z dnia 21 sierpnia 2018 r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...] oraz umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 834/18 uchylił zaskarżone postanowienie. Skarga kasacyjna organu została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 1428/19.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 23 czerwca 2020 r. uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego i umorzył postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do należności objętych tytułami egzekucyjnymi [...] oraz [...], natomiast w odniesieniu do należności objętych tytułami egzekucyjnymi [...], [...], [...] umorzył postępowanie tylko w części obejmującej należności główne i odsetki za zwłokę.
Naczelnik US zawiadomieniem z 27 maja 2020 r., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów sądowych zasądzonych na rzecz zobowiązanego wyrokiem WSA w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 834/18 u Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie.
Na wniosek skarżącego Naczelnik US zawiadomił go pismem z dnia 9 października 2020 r. o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W związku z kolejnym wnioskiem skarżącego, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 2 listopada 2020 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w łącznej kwocie 3 061,10 zł. Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 14 grudnia 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika US w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny. Naczelnik US ponownie rozpatrując sprawę, postanowieniem z dnia 16 marca 2021 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w łącznej wysokości 2 715,40 zł.
W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor IAS wyjaśnił, że do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...], wszczętego w dniu 7 marca 2013 r., zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 września 2016 r. z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów przejściowych, tj. art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553, dalej: ustawa nowelizująca). Biorąc pod uwagę te przepisy ustawy nowelizującej, organ stwierdził, że koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] stanowi opłata za zajęcie innych wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych w kwocie 2 615,40 zł (zajęcie udziałów w spółce w dniu 29 lutego 2016 r.) i opłata manipulacyjna w kwocie 100 zł.
We wskazanym na wstępie wyroku Sąd pierwszej instancji uznał, że przedawnienie egzekwowanego obowiązku świadczenia pieniężnego nie powoduje jednocześnie przedawnienia powstałych w toku jego egzekucji kosztów egzekucyjnych, gdyż są to dwa osobne zobowiązania, jedno należne wierzycielowi, a drugie organowi egzekucyjnemu, powstałe w różny sposób i o odmiennym charakterze, mimo iż mogą być dochodzone na podstawie jednego (tego samego) tytułu egzekucyjnego. Sąd wskazał, że koszty egzekucyjne przedawniają się jako niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnych, do których stosuje się m. in. przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) regulujące przedawnienie zobowiązań podatkowych (tu: art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - Dz. U. z 2021 r. poz. 305 ze zm., dalej: u.f.p.). Stosownie do art. 70 § 1 O.p. termin przedawnienia dla tej kategorii należności wynosi pięć lat licząc od końca roku, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia Sąd stwierdził, że skoro obowiązek zapłaty opłaty za czynność egzekucyjną powstał 29 lutego 2016 r., bo w tym dniu doręczono Spółce zawiadomienie z dnia 25 lutego 2016 r. o zajęciu udziałów, to termin przedawnienia tego zobowiązania rozpoczął bieg z dniem 1 stycznia 2017 r. i upływał z dniem 31 grudnia 2021 r. W dniu 29 maja 2020 r. doręczono zobowiązanemu zawiadomienie z 27 maja 2020 r. o zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów sądowych u Dyrektora IAS. Czynność ta po raz kolejny przerwała bieg terminu przedawnienia. Termin przedawnienia tej należności upłynąłby z dniem 29 maja 2025 r.
Zdaniem Sądu słusznie organ odwoławczy wziął pod uwagę przepisy ustawy nowelizującej, która weszła w życie 20 lutego 2021 r., w tym wprowadzony w nią przepis art. 65a § 1 stanowiący, że obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. Następnie stwierdził, że egzekwowany na podstawie tytułu wykonawczego [...] obowiązek w podatku VAT (należność główna oraz odsetki) z tytułu orzeczonej wobec skarżącego - jako osoby trzeciej - solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległy podatek wygasł z dniem 1 marca 2019 r. Zatem, zgodnie z art. 65a § 1 bieg terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych rozpoczął się 1 stycznia 2020 r., a trzyletni termin przedawnienia upływa 31 grudnia 2022 r. W tych okolicznościach przepisy obowiązujące od 20 lutego 2021 r. są korzystniejsze dla skarżącego i w stanie niniejszej sprawy będą miały zastosowania.
Za niezasadny uznał Sąd zarzut naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez pominięcie postanowień wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14. Naliczone wobec skarżącego koszty egzekucyjne zostały bowiem ustalone zgodnie z przepisami ustawy nowelizującej, w tym opłata egzekucyjna została ograniczona, z uwzględnieniem jej maksymalnej wysokości.
Skargę kasacyjną wywiódł skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 65a § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 3 lit. a) ustawy nowelizującej w zw. z art. 153 i 170 P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie (pominięcie), mimo że jest on korzystny dla skarżącego, gdyż jego zobowiązania za zaległości Spółki wygasły co najmniej w grudniu 2017 r., na co wskazuje m.in. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 1428/19, a co w niniejszej sprawie oznacza również przedawnienie kosztów egzekucyjnych;
- art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 2 ustawy nowelizującej przez ich niewłaściwe zastosowanie, pomimo uznania art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. za niezgodny z Konstytucją RP zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14;
- art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 2 i art. 84 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię skutkującą naruszeniem zasady określoności, proporcjonalności i adekwatności przepisów prawa nakładających na jednostki ciężary publicznoprawne, ponieważ ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych odbyło się niezależnie od efektywności egzekucji - bez względu na wysokość wyegzekwowanych w toku egzekucji świadczeń oraz uzasadniony nakład pracy organu egzekucyjnego;
- art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP przez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie dla oceny i wykładni przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 6, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 2 ustawy nowelizującej, mimo obowiązku wynikającego z art. 8 Konstytucji RP;
- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 2 ustawy nowelizującej przez jego błędną wykładnię, tj. wykładnię pomijającą wytyczne wynikające z norm prawnych wyrażonych przepisami art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP;
- art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej poprzez jego błędną wykładnię, tj. wykładnię pomijającą wytyczne wynikające z norm prawnych wyrażonych przepisami art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 77 § 1, art. 7, art. 107 § 3 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.) przez oddalenie skargi i pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów dotyczących oceny materiału dowodowego oraz naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, co przejawiało się w szczególności na pominięciu okoliczności istotnych dla prawidłowego ustalenia upływu terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 16 § 1 oraz art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez oddalenie skargi i pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia naruszającego prawo, co przejawiało się w zaaprobowaniu stanowiska organu pierwszej instancji, który nie uwzględnił wytycznych organu odwoławczego z postanowienia z dnia 14 grudnia 2020 r., w szczególności organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę skutków, jakie przy określaniu kosztów egzekucyjnych wywołuje wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 w zakresie adekwatności ustalonych opłat, skomplikowania podejmowanych czynności i poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, i zachowania racjonalnej zależności między ustaloną kwotą opłat a czynnościami podejmowanymi w toku postępowania egzekucyjnego, za które opłaty te zostały naliczone;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w art. 11, art. 107 § 3, art. 126 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a. przez oddalenie skargi i pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia naruszającego prawo, co przejawiało się w zaaprobowaniu stanowiska organu egzekucyjnego, mimo wadliwego uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego, tj. niewykazania adekwatności ustalonych opłat względem skomplikowania podejmowanych czynności i poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności i zachowania racjonalnej zależności między ustaloną kwotą opłat a czynnościami podejmowanymi w toku postępowania egzekucyjnego, za które opłaty te zostały naliczone;
- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm., dalej: P.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 141 § 4 i art. 134 § 1 P.p.s.a. przez nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolę działalności administracji publicznej, której wynikiem było oddalenie skargi i wydanie wyroku bez pełnego rozważenia materiału dowodowego sprawy, a co za tym idzie sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, którego to wadliwość polega w szczególności na braku odniesienia się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku do zarzutów i argumentów kluczowych z punktu widzenia skarżącego, w tym w szczególności w zakresie ustalenia daty wygaśnięcia obowiązku skarżącego w podatku od towarów i usług z tytułu odpowiedzialności solidarnej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, ewentualnie o rozpoznanie skargi kasacyjnej, jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna. Na uwzględnienie zasługuje w szczególności zarzut naruszenia art.65 § 1 u.p.e.a. oraz art. 153 i art. 170 P.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. Natomiast z przywołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku jest wiążąca dla organu oraz dla sądu administracyjnego.
Zgodnie ze stanowiskiem skarżącego, w niniejszej sprawie nie uwzględniono wiążącej w niniejszej sprawie oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r., II FSK 1428/19. W wyroku tym stwierdzono, że zobowiązania podatkowe Spółki z o.o. C. w podatku od towarów i usług za czerwiec i lipiec 2008 r., za które odpowiedzialność solidarną ponosi skarżący, uległy przedawnieniu w grudniu 2017 r. Wyrażono pogląd, iż odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej istnieje tak długo, jak długo istnieje zobowiązanie podatkowe podatnika, z tytułu którego odpowiedzialność podatkową ponosi osoba trzecia. Wynika to z subsydiarnego charakteru odpowiedzialności osoby trzeciej w stosunku do odpowiedzialności podatnika. Zatem wygaśnięcie zobowiązania podatkowego podatnika powoduje wygaśnięcie zobowiązania osoby trzeciej jako odpowiadającej solidarnie, także w sytuacji, gdy nie upłynął termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o jej odpowiedzialności solidarnej. Osoba trzecia nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za zaległości podatkowe przedawnione wobec spółki, gdyż takie obciążenie osoby trzeciej - członka zarządu - spowodowałoby, iż zakres jego odpowiedzialności (choć solidarny) byłby szerszy niż zakres odpowiedzialności samej spółki. To natomiast naruszałoby zasady odpowiedzialności osób trzecich, wynikające z rozdziału 15 O.p.
Sąd pierwszej instancji ignorując stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku II FSK 1428/19 uznał, że "egzekwowany na podstawie tytułu wykonawczego [...] obowiązek w podatku VAT (należność główna oraz odsetki) z tytułu orzeczonej wobec zobowiązanego - jako osoby trzeciej - solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległy podatek wygasł z dniem 1 marca 2019 r." i w związku z tym określony w art. 65a § 1 u.p.e.a. bieg terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych rozpoczął się 1 stycznia 2020 r., a trzyletni termin przedawnienia upływał 31 grudnia 2022 r. Zdaniem Sądu przepisy obowiązujące od 20 lutego 2021 r. są korzystniejsze dla skarżącego i w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie, stosownie do postanowień art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy nowelizującej.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 153 i art. 170 P.p.s.a. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, czego konsekwencją jest naruszenie art. 65 § 1 u.p.e.a., poprzez przyjęcie innego niż określony w tym przepisie momentu, od którego należy liczyć początek biegu terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał też zarzut naruszenia art. 1 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1, art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie poddał bowiem kontroli wysokości ustalonych przez organy kosztów egzekucyjnych. Skarżący twierdził, iż przy ustalaniu tych kosztów organ powinien uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. Podniesione przez skarżącego zarzuty i argumenty Sąd zwekslował stwierdzeniem, że "Naliczone wobec skarżącego koszty egzekucyjne zostały ustalone zgodnie z przepisami ustawy nowelizującej, w tym opłata egzekucyjna została ograniczona, z uwzględnieniem jej maksymalnej wysokości". W rzeczy samej, w niniejszej sprawie w maksymalnej wysokości została obliczona opłata manipulacyjna. Jednak Sąd pierwszej instancji w ogóle nie poddał kontroli prawidłowości obliczenia wysokości opłaty, podczas gdy taka konieczność wynika z przepisów ustawy nowelizującej.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. Z przepisu tego wynika, że opłata manipulacyjna powinna być ustalona w kwocie 100 zł wówczas, gdy opłata ta została naliczona według przepisów obowiązujących przed ich zmianą w kwocie wyższej niż 100 zł, a przy tym przed zmianą przepisów nie została wyegzekwowana lub zapłacona. Zatem prawidłowe zastosowanie tej regulacji w pierwszej kolejności wymaga od organu egzekucyjnego wyliczenia wysokości opłaty manipulacyjnej według zasad obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Natomiast przy ustalaniu jej wysokości konieczne jest uwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. Z kolei rolą Sądu jest poddanie kontroli stanowiska organów w zakresie wysokości opłaty manipulacyjnej, a następnie ocena, czy prawidłowo zastosowano ograniczenia wynikające z art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej. Sąd zobowiązany był też poddać kontroli prawidłowość obliczenia pozostałych opłat za czynności egzekucyjnego, a tego w niniejszej sprawie nie uczynił. Zaniechania kontrolne, których dopuścił się Sąd pierwszej instancji doprowadziły do naruszenia art. 1 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1, art. 134 § 1 P.p.s.a.
Wobec wykazanych zasadniczych wad zaskarżonego wyroku rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej jest przedwczesne. Ponownie rozpoznający niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności poddać należytej kontroli zaskarżone postanowienie i dać temu wyraz w uzasadnieniu wyroku zgodnie z wymogami art. 141 § 4 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej ustawy.
sędzia B. Woźniak sędzia J. Sokołowska sędzia W. Stachurski
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło