II FSK 166/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz (spr.), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia del. WSA Alicja Polańska, Protokolant Oktawian Nogaj, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 785/21 w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 9 lutego 2021 r., nr 0114-KDIP2-1.4010.439.2020.2.MR w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 30 września 2021 r., III SA/Wa 785/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez R. sp. z o.o. z siedzibą w W. interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 lutego 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. W dniu 16 grudnia 2020 r. wpłynął wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy przychody określone w art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) oraz lit. c) ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1406 ze zm., dalej: "u.p.d.o.p."), które będą generowane w wyniku realizacji polityki inwestycyjnej ASI zarządzanych przez spółkę, nie będą przychodami z zysków kapitałowych w rozumieniu u.p.d.o.p. We wniosku przedstawiono zdarzenie przyszłe w którym opisano, że spółka 11 grudnia 2020 r. została wpisana do rejestru Zarządzających Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi (dalej: "ZASI") prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego. W związku z tym spółka nabyła uprawnienia do zarządzania Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi (dalej: "ASI") stając się zarządzającym ASI. Zgodnie z definicją z art. 8a ust. 1 i ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi ASI jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym, a wyłącznym przedmiotem działalności ASI jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną. Z kolei zgodnie z art. 8b ust. 1 ww. ustawy, ZASI zarządza ASI, w tym co najmniej portfelem inwestycyjnym tej spółki oraz ryzykiem. Spółka będąc ZASI zamierza zarządzać ASI poprzez dokonywanie operacji, których skutkiem będzie generowanie przychodów określonych w art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) u.p.d.o.p. "przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych". W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie, tj. czy w świetle przedstawionych powyżej informacji przychody, określone w art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) oraz lit. c) u.p.d.o.p., które będą generowane w wyniku realizacji polityki inwestycyjnej ASI zarządzanych przez spółkę nie będą przychodami z zysków kapitałowych w rozumieniu u.p.d.o.p.? Zdaniem wnioskodawcy, zważywszy na treść art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p. oraz odwołania do pozostałych aktów prawnych, przychody, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) oraz lit. c) u.p.d.o.p. będące wynikiem zarządzania ASI przez wnioskodawcę nie będą przychodami z zysków kapitałowych w rozumieniu u.p.d.o.p. Z takim stanowiskiem wnioskodawcy nie zgodził się Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej i w wydanej interpretacji prawa podatkowego uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe, zaś w konkluzji uzasadnieni wskazał, że alternatywną spółkę inwestycyjną o której mowa w opisie zdarzenia przyszłego, nie można uznać za instytucję finansową w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 26 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013. W ocenie organu z racji tego, iż tylko ZAFI są instytucjami finansowymi wskazanymi w dyspozycji przepisu art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p., wyłącznie one w myśl art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p., winny zaliczać swoje przychody wymienione w art. 7b ust. 1 u.p.d.o.p. do przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a) i f ) ww. art. 7b u.p.d.o.p. Z takim stanowiskiem organu nie zgodził się wnioskodawca i wywiódł on skargę do WSA, którą to Sąd pierwszej instancji uwzględnił i interpretację uchylił, zaś w uzasadnieniu wskazał, że skarga spółki zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji ustalił, że istota sporu dotyczy tego, czy przychody wymienione w art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) oraz c) u.p.d.o.p., generowane w wyniku realizacji polityki inwestycyjnej alternatywnych spółek inwestycyjnych zarządzanych przez skarżącą zewnętrznie, mogą zostać zaliczone do przychodów innych, niż przychody z zysków kapitałowych, na podstawie art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p. Organ interpretacyjny uznał, że skoro alternatywna spółka inwestycyjna nie jest instytucją finansową w rozumieniu ostatnio powołanego przepisu, to tym samym skarżąca jako zarządzająca ASI musi zaliczyć wskazane przychody do przychodów z zysków kapitałowych. W ocenie Sądu administracyjnego pierwszej instancji jest to stanowisko błędne. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, ustawodawca przewidział dwie formy zarządzania ASI, przy czym co istotne, wyłącznym przedmiotem działalności zewnętrznego ZASI jest właśnie zarządzanie ASI. W ocenie Sądu, skoro ustawodawca w art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p. wśród instytucji finansowych wymienił ZASI, które nie mogą wykonywać żadnej innej działalności poza zarządzaniem ASI, to wykładnia prawa przedstawiona przez organ interpretacyjny prowadziłaby do niedających się zaakceptować wniosków. Zdaniem Sądu nie można twierdzić, że zewnętrzny ZASI z powodu tego, że zarządza ASI, które generują przychody opisane w art. 7b ustawy, nie jest instytucją finansową w rozumieniu tego przepisu tylko z tego powodu, że same ASI nie są instytucjami finansowymi. Skoro ustawodawca uznał ZASI za instytucje finansowe (poprzez odesłanie do kolejnych aktów prawnych, ale jednak w końcowej definicji ZASI wymienione są wprost), to nie można twierdzić, że wykonywanie przez ZASI działalności, do której tego rodzaju podmioty są wyłącznie uprawnione i nie mogą prowadzić żadnej innej działalności powoduje, że tracą one przymiot instytucji finansowej. Innymi słowy skoro z istoty ZASI wynika, że jedyną działalnością, jaką może prowadzić, jest zarządzanie ASI, to nie można z powodu tego, iż prowadzi jedyną działalność, którą przypisuje się tego rodzaju podmiotom, wykluczyć ich prawa do korzystania z ustanowionego wprost dla tego rodzaju podmiotów sposobu rozliczania podatku dochodowego. Odmienne traktowanie ZASI zarządzających zewnętrznie od zarządzających wewnętrznie nie znajduje uzasadnienia prawnego, ponieważ zgodnie z zasadą wykładni prawa lege non distinguente nec nostrum est distinguente nie wolno wprowadzać rozróżnień tam, gdzie nie wprowadza ich prawodawca. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można przeprowadzić prawidłowej analizy art. 7b ust. 2 w zw. z art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) i c) u.p.d.o.p. bez uwzględnienia szczególnych regulacji zawartych w przepisach ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ustalając zakres obowiązywania normy określonej w art. 7b ust. 2 ustawy należy uwzględnić to, że działalność ZAFI jest ściśle uregulowana i ograniczona wyłącznie do konkretnych czynności, które wiążą się z czynnościami zarządczymi w odniesieniu do ASI. Prawidłowa wykładnia art. 7b ust. 2 ustawy wymaga uwzględnienia specyfiki działalności ZASI i ASI, natomiast nie jest wystarczające odwołanie się w tym zakresie do zależności występujących między spółkami (z o.o. - komplementariuszem i komandytową, czy komandytowo - akcyjną). 2. W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie, na podstawie 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Sądu pierwszej instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie: 1. Naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz w związku z art. 146 § 1 p.p.s.a poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o inny stan faktyczny, niż ten, jaki organ przyjął wydając zaskarżoną interpretację. Różnica polegała na tym, że sąd rozstrzygnął w sprawie o kwalifikacji zarządzanych przez spółkę przychodów ASI określonych w art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) i c) u.p.d.o.p. i uznał, że przyporządkowanie ich do przychodów z zysków kapitałowych jest błędne. Tymczasem wnioskodawca we wniosku o wydanie interpretacji zawarł pytanie o kwalifikację przychodów z wyżej wymienionych tytułów uzyskiwanych w wyniku polityki inwestycyjnej ASI, nie zaś spółki, dlatego też odpowiedź organu zawarta w interpretacji prawa podatkowego dotyczyła wprost zadanego pytania, nie zaś kwalifikacji przychodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę jako zarządzającego ASI, 2. Naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne odczytanie stanowiska zajętego przez organ interpretacyjny w wydanej Interpretacji, a który to błąd polegał na przypisaniu organowi poglądu, że "W ocenie Sądu nie można twierdzić, że zewnętrzny ZASI z powodu tego, że zarządza ASI, które generują przychody opisane w art. 7b u.p.d.o.p., nie jest instytucją finansowa w rozumieniu tego przepisu tylko z tego powodu, że same ASI nie są instytucjami finansowymi", gdy tymczasem w wydanej interpretacji organ jednoznacznie stwierdził, że "tylko ZAFI są instytucjami finansowymi", 3. Naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b) oraz c) jak też art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz w związku z art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania, że przychody uzyskiwane w następstwie polityki inwestycyjnej ASI nie są przychodami kwalifikowanymi do zysków kapitałowych, gdy tymczasem właściwa subsumpcja przedstawionego zdarzenia przyszłego do stanu sprawy winna doprowadzić sąd do wniosku, że ASI nie będąc instytucją finansową w rozumieniu art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p., winna przychody, które prowadzona przez nią polityka inwestycyjna generuje traktować jako przychody z zysków kapitałowych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. 3. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustawą z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2175) rozdzielił od dnia 1 stycznia 2018 r. przychody podatników na dwa źródła, tj. z zysków kapitałowych oraz z innych źródeł, tj. działalności operacyjnej. Wyodrębniając źródło przychodów, tj. z zysków kapitałowych uregulowanych w u.p.d.o.p., prawodawca zamieścił w ustawie katalog, w którym określił przychody zaliczane do tego źródła. Katalog ten został ujęty w art. 7b u.p.d.o.p. Przepis art. 7b ust. 1 ustawy podatkowej zawierają zamknięty katalog przychodów, które należy zakwalifikować do przychodów z zysków kapitałowych. Wskazane zostały w nim poszczególne rodzaje zdarzeń prawnych, które kreują przychody podatkowe z zysków kapitałowych. Oznacza to, że wszelkie inne przychody niewymienione w tych przepisach nie będą mogły być zaliczane do tej kategorii przychodów, lecz do kategorii przychodów z działalności operacyjnej. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p. w przypadku instytucji finansowych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe oraz podmiotów, o których mowa w art. 3 pkt 21 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, przychody wymienione w ust. 1, co do zasady, zalicza się do przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych, a więc zalicza się do przychodów z działalności operacyjnej. Odmienna zatem kwalifikacja przychodów w określonych w art. 7b ust. 1 przypisana jest wyłącznie podmiotom wymienionym w art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p. Tym samym, powyższy przepis oznacza, iż zawarta w nim grupa podmiotów osiągając przychody wymienione w art. 7b ust. 1 u.p.d.o.p. powinna kwalifikować je jako przychody z innych źródeł, za wyjątkiem przychodów wskazanych w pkt 1 lit. a i f tego przepisu, a więc przychodów z działalności operacyjnej. Jak już była mowa, wśród podmiotów objętych dyspozycją przepisu art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p. są m.in. instytucje finansowe, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo bankowe. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo bankowe użyte w ustawie określenie instytucja finansowa oznacza instytucję finansową, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia nr 575/2013. Powyższy przepis Prawa bankowego odsyła w tym zakresie do art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 176/1, dalej: Rozporządzenie nr 575/2013). Na podstawie art. 4 ust. 1 ww. Rozporządzenia nr 575/2013, "instytucja finansowa" oznacza przedsiębiorstwo inne niż instytucja, którego podstawową działalnością jest nabywanie pakietów akcji lub wykonywanie co najmniej jednego spośród rodzajów działalności wymienionych w pkt 2-12 i pkt 15 załącznika I do dyrektywy 2013/36/UE, pojęcie to obejmuje finansowe spółki holdingowe, finansowe spółki holdingowe o działalności mieszanej, instytucje płatnicze w rozumieniu dyrektywy 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku i spółki zarządzania aktywami, nie obejmuje jednak ubezpieczeniowych spółek holdingowych i ubezpieczeniowych spółek holdingowych prowadzących działalność mieszaną (pkt 26). W definicji instytucji finansowej nie mieszczą się zatem przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, lecz jedynie spółki zarządzania aktywami, czyli ZAFI, jako spółka zarządzająca AFI. Natomiast alternatywna spółka inwestycyjna nie można być uznana za instytucję finansową. Jedynie ZAFI są instytucjami finansowymi wskazanymi w dyspozycji przepisu art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p. Wyłącznie ZAFI w myśl art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p., powinny zaliczać swoje przychody wymienione w art. 7b ust. 1 u.p.d.o.p. do przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych, a więc do przychodów z działalności operacyjnej. Przepis art. 7b ust. 2 u.p.d.o.p. nie znajdzie zastosowania w analizowanej sprawie, a w konsekwencji spółka jest zobowiązana do zaliczenia przychodów wymienionych w art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. do przychodów z zysków kapitałowych w rozumieniu ww. ustawy, a nie z działalności operacyjnej. Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.