II OSK 1887/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 1 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku H. K. o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 701/20 w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rawiczu z dnia [...] czerwca 2020 r., [...] Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 701/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę H. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku H. K. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rawiczu z dnia [...] czerwca 2020 r., [...]. Skarżąca nie uzasadniła powyższego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygnatura akt I GPS 1/07 przyjął, że na podstawie tego przepisu dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu także w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Wskazany wyżej przepis zobowiązuje stronę do podania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, iż sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez stronę. Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Rzeczą sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Wskazać także należy na prezentowane w orzecznictwie stanowisko wskazujące, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, orzeczenie dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd może wówczas sięgać do informacji wynikających z akt sprawy, nie może jednak zastępować strony w poszukiwaniu racji przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca nie wskazała żadnych argumentów na poparcie swojego żądania. Okoliczności wyczerpujące przesłanki wstrzymania wykonania aktu nie wynikają także z akt sprawy. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy także wskazać, że sama potencjalna możliwość uchylenia zaskarżonego aktu nie stanowi przesłanki wstrzymania jego wykonania, jak i z samego charakteru zaskarżonego postanowienia nie wynika aby akt ten nadawał się do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania z tego względu, że nie wywołuje bezpośrednich skutków w postaci obowiązku przymusowej rozbiórki. Uiszczenie bowiem opłaty legalizacyjnej jest dobrowolne, zaś wydanie postanowienia w tym przedmiocie może wywołać potencjalnie dwa skutki, a mianowicie w związku z uiszczeniem opłaty legalizacyjnej – zalegalizowanie samowoli budowlanej; bądź w przypadku nieuiszczenia tej opłaty – wydanie decyzji o nakazie nakazu rozbiórki. Nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej nie powoduje bezpośrednio skutku w postaci nakazu rozbiórki. To dopiero w wyniku wydania decyzji o nakazie rozbiórki taki skutek może zaistnieć. Oznacza to, że po wydaniu ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki, czyli po zakończeniu postępowania administracyjnego, ale w przedmiocie nakazu rozbiórki, mogą wystąpić przesłanki wynikające z art. 61 § 3 P.p.s.a. Niezależnie od tego należy zauważyć, że zgodnie z art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), według stanu prawnego obowiązującego w niniejszej sprawie, z mocy art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie. Natomiast według art. 49c ust. 2 Prawa budowlanego, złożenie wniosku, o którym mowa w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, powoduje zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 48, art. 49 i art. 49b do dnia rozstrzygnięcia wniosku. Przepisy art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej stanowią zaś, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Nie przesądzając skuteczności ewentualnych działań skarżącej opartych na powołanych przepisach art. 49c Prawa budowlanego w związku z art. 67a Ordynacji podatkowej, stwierdzić należy, że istnienie tego trybu umacnia tezę o niestosowaniu instytucji wstrzymania wykonania aktu, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., do opłaty legalizacyjnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.