III SA/Wa 613/20

WyrokWSA w Warszawie2020-10-14

Skład orzekający: Elżbieta Olechniewicz, Włodzimierz Gurba, Katarzyna Owsiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu podatkowego o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych, wydane po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego i ustanowieniu zarządcy, ale skierowane do spółki zamiast do zarządcy, jest nieważne z powodu skierowania do osoby niebędącej stroną w sprawie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie organu podatkowego o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej, wydane po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego i ustanowieniu zarządcy, ale skierowane do spółki zamiast do zarządcy, jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność. Od momentu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego zarządca staje się stroną w postępowaniach administracyjnych, a skierowanie postanowienia do spółki, która utraciła status strony formalnej, stanowi rażące naruszenie prawa i wypełnia przesłanki nieważności z art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Stan faktyczny
Spółka P.P.H.U. [...] Sp. j. była objęta postępowaniem restrukturyzacyjnym, w którym ustanowiono zarządcę. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych, kierując je do spółki, a nie do ustanowionego zarządcy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa poprzez skierowanie postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Zarządcy restrukturyzacyjnego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi Zarządcy restrukturyzacyjnego P. sp. j. w restrukturyzacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz Zarządcy restrukturyzacyjnego P. sp. j. w restrukturyzacji z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: organ drugiej instancji/organ odwoławczy/DIAS) z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. 1.2. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. (dalej: NUS/organ pierwszej instancji) poinformował P.P.H.U. [...] Sp.J. [...] o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej w wysokości 3.000.000.00 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług. Strona nie złożyła zażalenia na ww. rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wnioskiem z dnia [...]kwietnia 2019 r. Zarządca P.P.H.U. [...] Sp. jawna [...] w restrukturyzacji (dalej: Strona/Skarżący/Zarządca) wystąpił o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...]marca 2017 r. zarzucając, że zostało ono wydane i doręczone osobie niebędącej stroną w sprawie. DIAS postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia NUS z dnia [...] marca 2017 r. 1.3. Na przywołane postanowienie DIAS Strona pismem z dnia [...] listopada 2019 r. wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 w związku z art. 219, art. 217 § 1 pkt 3 oraz art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) w związku z art. 53 ust. 1, art. 293 i art. 311 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2020 r. poz. 814 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji pozostawienie w obrocie prawnym ostatecznego postanowienia obarczonego kwalifikowaną wadą będącą podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia, tj. skierowanie postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie, a ponadto nieprawidłowe doręczenie ostatecznego postanowienia na adres pełnomocnika Spółki, którego pełnomocnictwo wygasło z chwilą wszczęcia postępowania sanacyjnego, co potwierdza powyższy zarzut skierowania postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie i stanowi samoistną przesłankę do uznania doręczenia postanowienia za bezskuteczne. 1.4. DIAS postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na postawie akt sprawy, że decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określił P.P.H.U. [...] Sp. j. [...] z siedzibą w W. (dalej: również Spółka) wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. oraz kwoty podatku do zapłaty, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r., poz. 106 ze zm.) za lipiec oraz za okres od października do grudnia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. NUS nadał powyższej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2634/17 oddalił skargę na postanowienie DIAS z dnia [...] maja 2017 r. utrzymujące w mocy ww. postanowienie NUS z dnia [...] lutego 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. NUS poinformował Spółkę o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej w wysokości 3.000.000,00 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2014 r. Rozstrzygnięcie doręczone w dniu [...] marca 2017 r. nie zostało przez Spółkę zaskarżone. W dniu [...] lipca 2017 r. DIAS wydał decyzję, którą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2017 r. Wyrokiem z dnia [...] marca 2018r. sygn. akt III SA/Wa 3180/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. rozstrzygnięcie. W wyniku złożonej przez DIAS skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. sygn. akt I FSK 1731/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i odrzucił skargę Spółki wniesioną do Sądu. Pismem z dnia [...] marca 2019 r. Zarządca P.P.H.U. [...] Sp. J. [...] w restrukturyzacji wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji DIAS z dnia [...] lipca 2017 r., na podstawie art. 247 § 1 pkt 5) O.p. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. DIAS odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. Postanowieniem DIAS odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia NUS z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie zaliczenia kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2014 r. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy DIAS wskazał, że jako przesłankę do stwierdzenia nieważności postanowienia NUS z dnia [...] marca 2017 r. wskazano skierowanie postanowienia NUS do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 247 § 1 pkt 5 O.p.). W ocenie organu drugiej instancji dla ustalenia czy w przedmiotowej sprawie wystąpiła wskazana przesłanka należy odwołać się do poglądu wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt I FSK 1731/18 zapadłego w sprawie skargi P.P.H.U. [...] Sp. jawna W. w restrukturyzacji na decyzję dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r., zgodnie z którym zarządca ustanowiony w postępowaniu restrukturyzacyjnym na mocy art. 311 Prawa restrukturyzacyjnego jest stroną wyłącznie w znaczeniu formalnym w postępowaniach sądowych i administracyjnych, tak jak syndyk. Nie budzi również wątpliwości, że podmiot objęty postępowaniem restrukturyzacyjnym, czy upadłościowym, pozostaje stroną w znaczeniu materialnym, a zarządca (syndyk), działa jako strona formalna w imieniu własnym, ale na rzecz podmiotu objętego postępowaniem restrukturyzacyjnym lub upadłościowym. W ocenie DIAS stwierdzenie ustawodawcy, że zarządca jest stroną w postępowaniach dotyczących masy sanacyjnej oznacza, że przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Zarządca działa bowiem w imieniu własnym. Jednakże w znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal spółka, która jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sama spółka nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i zarządca działa za nią. Wynika to m. in. z art. art. 311 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, zgodnie z którym postępowania sądowe, administracyjne, sądowo administracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Zarządca - podobnie jak wykonawca testamentu, kurator spadku oraz syndyk masy upadłości - jest tzw. stroną zastępczą. Zasady zastępowania dłużnika przez syndyka i zarządcę sanacyjnego w danym postępowaniu są przy tym takie same (por. art. 144 ust. 1-3 Prawa upadłościowego i art. 311 ust. 1 i 2 Prawa restrukturyzacyjnego), a zatem orzecznictwo i stanowisko doktryny dotyczące funkcji syndyka mogą być w pełni wykorzystane przy wyjaśnianiu roli zarządcy w postępowaniu sanacyjnym. DIAS wskazał, że przesłanki stwierdzenia nieważności postanowienia NUS z dnia [...] marca 2017 r., określonej w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. nie stanowi również niewskazanie w ww. postanowieniu przy nazwie P.P.H.U. [...] Sp. jawna [...]słowa "w restrukturyzacji". Brak wskazania w postanowieniu, że Spółka znajduje się w restrukturyzacji nie uniemożliwia identyfikacji Strony rozstrzygnięcia, bowiem zawiera ono nazwę Spółki i jej numer NIP. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że postanowienie o zaliczeniu jest aktem formalnym informującym jedynie o zdarzeniu, które nastąpiło z mocy prawa. W przedmiotowej sprawie zaliczenie kaucji gwarancyjnej było możliwe w dniu, w którym zaległość w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2014 r. stała się wymagalna, co miało miejsce przed wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego P.P.H.U. [...] Sp. J. [...] w restrukturyzacji. Odnosząc się natomiast do kwestii doręczenia postanowienia NUS z dnia [...] marca 2017 r. ustanowionemu przez Spółkę pełnomocnikowi organ odwoławczy stwierdził, że pełnomocnikiem reprezentującym P.P.H.U. [...] Sp. jawna [...] w restrukturyzacji jest ta sama osoba, która reprezentuje Zarządcę Spółki. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Na opisane w punkcie 1.4. postanowienie Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] października 2019 r. oraz stwierdzenie nieważności postanowienia w sprawie zaliczenia. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 2.2. W skardze Strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 247 § 1 pkt 5 w związku z art. 219 O.p. poprzez jego niezastosowanie wynikające z błędnego uznania, że ostateczne postanowienie w sprawie zaliczenia zostało skierowane do podmiotu będącego stroną w sprawie; 2) art. 247 § 1 pkt 5 w związku z art. 219 O.p. w związku z art. 311 ust. 1 ustawy Prawo restrukturyzacyjne poprzez ich niezastosowanie skutkujące wydaniem postanowienia w sprawie zaliczenia względem Spółki jawnej zamiast - Zarządcy restrukturyzacyjnego (lub Spółki jawnej w restrukturyzacji), co spowodowało skierowanie postanowienia w spawie zaliczenia do osoby niebędącej stroną w sprawie; 3) art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 w związku z art. 247 § 1 pkt 5 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia DIAS działającego w pierwszej instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w spawie zaliczenia wydanego względem Spółki jawnej, podczas gdy wskutek wszczęcia postępowania sanacyjnego względem Spółki konieczne było uchylenie w całości postanowienia wydanego przez DIAS w pierwszej instancji; brak uchylenia postanowienia odmownego spowodował tym samym brak stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie zaliczenia wydanego względem Spółki jawnej. 2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 3.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie. 3.2. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), na mocy którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. 3.3. Przedmiotem oceny Sądu w rozpatrywanej sprawie było postanowienie DIAS z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia NUS z dnia [...] marca 2017 r. o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości w podatku od towarów i usług. Podstawową kwestią sporną jest ocena, czy postanowienie NUS z dnia [...] marca 2017 r. o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości w podatku od towarów i usług zostało dotknięte jedną z enumeratywnie wymienionych w art. 247 § 1 O.p. wad, powodujących jego nieważność. Wnosząc o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia, Skarżący powołał się na podstawę wyszczególnioną w art. 247 § 1 pkt 5 O.p., czyli skierowanie postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie. Uchybień tych nie dopatrzył się DIAS, uznając że sporne postanowienie NUS z dnia [...] marca 2017 r. o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości w podatku od towarów i usług prawidłowo zostało skierowane do Spółki, a nie do Zarządcy. W ocenie Sądu, rację w sporze przyznać należy Stronie. 3.4. Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl art. 219 O.p. do postanowień, na które przysługuje zażalenie (a takim jest sporne postanowienie z dnia [...] marca 2017 r.) stosuje się odpowiednio przepisy art. 208 O.p., art. 210 § 2a i § 3-5 O.p., art. 211-215 O.p. oraz również art. 240-249 O.p. i art. 252 O.p., z tym że zamiast decyzji, o której mowa m.in. w art. 248 § 3 O.p., wydaje się postanowienie. Zatem prawidłowo DIAS dla swojego rozstrzygnięcia zastosował formę postanowienia. Tryb stwierdzenia nieważności postanowienia jest trybem nadzwyczajnym, stanowiącym odstępstwo od zasady trwałości postanowienia, określonej w art. 128 O.p. W orzecznictwie, dotyczącym głównie decyzji, ale znajdującym zastosowanie także do postanowień, przyjmuje się, że uruchomienie nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych jest uzasadnione jedynie w sytuacji, gdy ciężar gatunkowy naruszenia prawa przeważa nad dobrem, jakie stanowi pewność obrotu prawnego. Nadto, z uwagi na szczególny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, niedopuszczalne jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów określających zastosowanie tego nadzwyczajnego środka (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1051/10). Zatem instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Podkreślić również należy, że postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji, jak i postanowienia ogranicza się do zbadania, czy kwestionowane ostateczne rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych enumeratywnie w art. 247 § 1 O.p., uzasadniających stwierdzenie nieważności. Wskazywaną przez Skarżącego podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia jest skierowanie go do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 247 § 1 pkt 5 O.p.). Czynności skierowania postanowienia nie należy mylić z jego doręczeniem, bowiem o tym do kogo jest ono kierowane decyduje jego treść, w której musi się znaleźć miejsce na oznaczenie strony (art. 217 § 1 pkt 3 O.p. - postanowienie zawiera oznaczenie strony albo innych osób biorących udział w postępowaniu, przy czym te inne osoby, to np. świadkowie, biegli, tłumacze). Może to nastąpić w nagłówku postanowienia bądź w jego treści, ale musi z niego wynikać kogo - jako stronę postępowania - ustalił organ podatkowy. 3.5. Przywołać w tym miejscu należy przepisy Prawa restrukturyzacyjnego ze względu na istotny fakt, że postanowieniem Sądu Rejonowego L. z siedzibą w S, [...] Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia [...] marca 2017 r. wydanym w sprawie sygn. akt [...] otwarto postępowanie sanacyjne P.P.H.U. [...] sp. jawna [...] z siedzibą w W., ustanawiając jednocześnie zarządcę masy sanacyjnej w osobie P. C. Ten dzień, zgodnie z art. 189 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, stał się jednocześnie dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Stosownie do treści art. 294 Prawa restrukturyzacyjnego mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika stało się masą sanacyjną. Z chwilą otwarcia postępowania sanacyjnego i obligatoryjnego powołania zarządcy masy sanacyjnej dłużnik traci na rzecz zarządcy prawo zarządzania i rozporządzania majątkiem stanowiącym masę sanacyjną, choć sąd może pozostawić mu - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - zwykły zarząd (art. 288 ust. 2 i 3 Prawa restrukturyzacyjnego). Dłużnik jednak nadal pozostaje formalnym właścicielem masy sanacyjnej. Natomiast zgodnie z art. 311 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt I FSK 1745/18 i sygn. akt I FSK 1731/18 (dotyczących P.P.H.U. [...] sp. jawna [...] z siedzibą w W. w restrukturyzacji) wyjaśnił, że zarządca jest tzw. stroną zastępczą. Ponieważ zasady zastępowania dłużnika przez syndyka i zarządcę sanacyjnego w danym postępowaniu są takie same, orzecznictwo i stanowisko doktryny dotyczące syndyka mogą być w pełni wykorzystane w wyjaśnieniu roli zarządcy w postępowaniu sanacyjnym. NSA przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt III CSK 244/08, w którym Sąd ten wyjaśnił, że podstawienie procesowe syndyka w miejsce upadłego jest podstawieniem bezwzględnym, przy którym legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. Powołał się również na doktrynę, która podnosi, że w toczącym się postępowaniu sądowym lub administracyjnym syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), w znaczeniu materialnym stroną jest sam dłużnik. Należy też zaznaczyć, że postanowienie o otwarciu postępowania sanacyjnego (a tym samym o ustanowieniu zarządcy) jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania (art. 288 ust. 2 w zw. z art. 234 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego), tzn. z chwilą ogłoszenia, a jeżeli ogłoszenia nie było - z chwilą podpisania sentencji. Postanowienie w części wyznaczającej zarządcę masy sanacyjnej wywołuje skutek w sferze prawnej i nie wymaga wykonania. 3.6. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy podkreślić, że z dniem [...] marca 2017 r., mimo pozostawienia zwykłego zarządu dłużnikowi, stroną w prowadzonych przez organy administracji postępowaniach i adresatem zapadających rozstrzygnięć stał się ustanowiony tego dnia Zarządca masy sanacyjnej. W tej sytuacji od tego momentu wszelkie rozstrzygnięcia, w tym postanowienia takie jest sporne w sprawie NUS z dnia [...] marca 2017 r. o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości w podatku od towarów i usług, powinny być kierowane do Zarządcy masy sanacyjnej, który zgodnie z wymogiem zawartym w art. 217 § 1 pkt 1 O.p. powinien zostać oznaczony w spornym postanowieniu jako strona. Tymczasem z postanowienia NUS z dnia [...] marca 2017 r. o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości w podatku od towarów i usług wynika, że organ przyjął, iż stroną procesową jest P.P.H.U [...] sp. jawna [...] z siedzibą w W. Postanowienie NUS z dnia [...] marca 2017 r. doręczono Spółce (a dokładnie jej pełnomocniczce B. H.), ponieważ do niej było ono skierowane. Zdaniem Sądu od momentu tego doręczenia, mimo błędnego skierowania postanowienia do podmiotu niemającego przymiotu strony, Spółce służyło zażalenie na to postanowienie (wyrok NSA w Lublinie z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt I SA/Lu 1192/99). Skoro Spółka takiego zażalenia nie złożyła, stało się ono ostateczne. Wada postanowienia NUS polegająca na skierowaniu go do osoby nie będącej stroną w sprawie tkwi w tym postanowieniu od jego wydania, gdyż skierowane ono zostało do Spółki, czyli osoby niebędącej stroną w sprawie. Jak już wyżej wspomniano czynność skierowania, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 O.p., nie można mylić z doręczeniem postanowienia, stad powoływanie się przez DIAS na fakt, że postanowienie doręczone zostało pełnomocniczce, która była umocowana zarówno do działania w imieniu Spółki jak i Zarządcy nie ma znaczenia w sprawie. Wydanie przez NUS spornego postanowienia, które stało się ostateczne otworzyło Zarządcy drogę do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia, które błędnie zostało skierowane do Spółki. Nie można również przyjmować, że sporne postanowienie zostało skierowane do masy sanacyjnej, albowiem masa sanacyjna to - zgodnie z art. 294 Prawa restrukturyzacyjnego - mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika, natomiast postanowienie zostało skierowane do Spółki czyli dłużnika, który z chwilą otwarcia postępowania sanacyjnego utracił status strony postępowania i możliwość samodzielnego występowania przed organami administracji. Należy też podkreślić, że nie ma w okolicznościach niniejszej sprawy znaczenia termin, w którym NUS dowiedział się o otwarciu postępowania sanacyjnego i ustanowieniu Zarządcy. Bez względu bowiem na kwestię wiedzy NUS należy przyjąć, że z dniem [...] marca 2017 r. Zarządca stał się stroną wszelkich postępowań prowadzonych przez organy administracji, tzw. stroną zastępczą i tylko do niego mogły być kierowane rozstrzygnięcia tych organów, w tym sporne postanowienie NUS z dnia [...] marca 2017 r. NUS z chwilą uzyskania informacji o otwarciu postępowania sanacyjnego i wyznaczeniu Zarządcy powinien zainicjować procedurę stwierdzenia nieważność wydanego przez siebie postanowienia z dnia [...] marca 2017 r. i ewentualnie, o ile spełnione byłyby przesłanki materialnoprawne wydać nowe postanowienie, skierowane do właściwej strony postępowania, albowiem ustanowienie Zarządcy z dniem wydania postanowienia z dnia [...] marca 2017 r. wywołało skutek w sferze prawnej i z tą właśnie datą stał się on stroną zastępczą (stroną w znaczeniu formalnym) prowadzonego przez organ podatkowy postępowania. Błędne skierowanie postanowienia do Spółki, wobec której otwarto postępowanie sanacyjne i która od tego momentu przestał być stroną postępowania (w znaczeniu formalnym) zamiast do będącego stroną zastępczą postępowania Zarządcy masy sanacyjnej, oznacza wadę tkwiącą w samym postanowieniu, stanowiącą rażące naruszenie prawa (art. 311 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego) i wypełniającą przesłanki nieważności postanowienia wyszczególnione w art. 247 § 1 pkt 5) O.p. w zw. z art. 219 O.p. Odmawiając stwierdzenia nieważności spornego postanowienia DIAS naruszył przywołane przepisy i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego skarga jest się zasadna. 3.7. Sąd z urzędu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] października 2020 r. dopuścił dowód z wydruku z Monitora Sądowego i Gospodarczego z dnia [...] marca 2017 r. celem potwierdzenia wskazywanej przez strony daty otwarcia postępowania sanacyjnego P.P.H.U [...] Spółki jawnej [...]z siedzibą w W. z dniem [...] marca 2017 r. 3.8. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni stanowisko zawarte w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. 3.9. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił postanowienia organów obu instancji. 3.10. Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 4 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 697 zł złożyły się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł ustalone na podstawie na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687) oraz opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielnie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło