I FSK 712/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 613/20 w sprawie ze skargi Zarządcy restrukturyzacyjnego P. sp. j. W. w restrukturyzacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług postanawia: 1) zawiesić postępowanie kasacyjne, 2) podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne z udziałem syndyka masy upadłości. Wyrokiem z 14 października 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 613/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", uchylił zaskarżone przez Zarządcę restrukturyzacyjnego P. sp. j. W. w restrukturyzacji z siedzibą w W. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 7 stycznia 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 17 marca 2017 r., wydane w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o zaliczeniu kaucji gwarancyjnej na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, działając za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego, zaskarżył w całości powyższy wyrok skargą kasacyjną. Pismem z dnia 31 marca 2021 r. (data wpływu do NSA – 7 kwietnia 2021 r.) syndyk masy upadłości Spółki K. G. oraz pismem z dnia 28 kwietnia 2021 r. pełnomocnik syndyka dor. pod. B. H. zawiadomili Naczelny Sąd Administracyjny, że postanowieniem z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w W. [...] dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość spółki P. sp. j. W. w restrukturyzacji z siedzibą w W. Tym samym postanowieniem wyznaczono syndyka masy upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu: "(...) 4) jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości (...)". Zgodnie z § 2 tego przepisu w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1 i 4, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały; zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy. Użyte w § 1 powyższego przepisu wyrażenie "sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że art. 124 § 1 P.p.s.a. wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym. W konsekwencji sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a., tj. o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. Przepis ten, na mocy art. 193 P.p.s.a., ma odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego - jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości - ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego i zajęcia stanowiska procesowego. Tego typu czynność może być dokona jedynie poprzez oświadczenie złożone expressis verbis. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już stwierdzano, że przepisy prawa upadłościowego i naprawczego (obecnie upadłościowego), stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem, mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej, które dotyczą strony postępowania w znaczeniu formalnym (tak np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2009 r., I FSK 1033/08, dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Dlatego też wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk. Reasumując, w świetle art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. i art. 144 Prawa upadłościowego sąd administracyjny jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu ze względu na powzięcie wiadomości o powołaniu syndyka masy upadłości w postępowaniu upadłościowym wobec Spółki. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 131 i z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Z uwagi na to, że przyczyna zawieszenia trwa do momentu wyraźnego wstąpienia syndyka masy upadłości do postępowania i zajęcia przez niego stanowiska procesowego w sprawie oraz mając na względzie pismo syndyka z dnia 31 marca 2021 r., zawierające wniosek o podjęcie postępowania w niniejszej sprawie z jego udziałem uznać należy, że przyczyna zawieszenia postępowania ustała. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 128 § 1 w związku z art. 131 oraz art. 193 P.p.s.a. postanowił podjąć zawieszone postępowanie w sprawie z udziałem syndyka masy upadłości.