III SA/Gd 503/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi S. M. na czynność Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej im. [...] z dnia 24 marca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia negatywnych przesłanek do uzyskania dostępu do strefy zastrzeżonej lotniska 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej im. [...] kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Gd 503/20 UZASADNIENIE Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w dniu 24 marca 2020r. stwierdził istnienie po stronie S.M. negatywnych przesłanek do uzyskania dostępu do stref zastrzeżonych lotniska. Przyczyną takiego stanowiska było postępowanie karne wobec S.M. oskarżonego o czyn z art. 226 §1 k.k. (znieważenie funkcjonariusza) toczące się przed Sądem Rejonowym (...) Wydział II Karny pod sygn. akt (...). W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazano, że S.M. , będąc zatrudnionym na lotnisku w charakterze wartownika SOL powinien szczególnie jako osoba pełniąca obowiązki funkcjonariusza publicznego mieć na względzie charakter czynu karalnego określonego w art. 226 k.k. Tym samym, w opinii Komendanta mimo braku wystąpienia czynu określonego w art. 22 k.k. w katalogu negatywnych przesłanek nie daje gwarancji zachowania najwyższych standardów pełnienia służby, w tym zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. W skardze na powyższą czynność wniesionej do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gdańsku S.M. zarzucił naruszenie art. 188a ust. 5 w zw. z art. 188a ust. 4 oraz art. 188a ust. 6 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 1580 ze zm.). Skarżący wskazał na brak jakichkolwiek negatywnych przesłanek do umożliwienia mu dostępu do strefy zastrzeżonej lotniska. Wskazał, że nie zachodzą w stosunku do niego negatywne przesłanki wymienione w art. 188a ust. 5 pkt 2 lub 4 ustawy Prawo lotnicze, a w szczególności nie został skazany ani nie toczy się wobec niego postępowanie karne dotyczące któregokolwiek z przestępstw wymienionych w art. 188a ust. 5 pkt 4 Prawa lotniczego. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wniósł o oddalenie skargi. Wskazał w uzasadnieniu swego stanowiska, że przesłanki określone w art. 188a ust. 5 pkt 4 Prawa lotniczego są wymienione jedynie przykładowo. Świadczy o tym sformułowanie "w szczególności" poprzedzające wyliczenie przesłanek w art. 188a ust. 5 Prawa lotniczego. Skarżący ze względu na wykonywane przez siebie obowiązki winien dawać gwarancję właściwego zachowania w każdej sytuacji. Czyn, o który skarżący jest oskarżony narusza porządek publiczny, co budzi wątpliwości co do tego, czy skarżący daje rękojmie należytego wypełniania swych obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako: "P.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej czynności w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestia zaskarżalności do sądu administracyjnego czynności stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek do uzyskania dostępu do stref zastrzeżonych lotniska nie budzi obecnie wątpliwości w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 3318/17 oraz wyrok NSA z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 3346/17). Jest to czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – w rozumieniu art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Skarżący w ustawowym terminie wniósł skargę do sądu administracyjnego, a zatem jego skarga wymagała merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 188a ust. 4 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t.j. Dz. U z 2019r. poz. 1580 ze zm.) w celu umożliwienia dostępu osób, o których mowa w pkt 1.2.4 załącznika do rozporządzenia nr 300/2008/WE, do strefy zastrzeżonej lotniska zarządzający lotniskiem lub przewoźnik lotniczy w ramach sprawdzenia przeszłości tych osób, zgodnie z art. 3 pkt 15 tego rozporządzenia, występuje do komendanta oddziału Straży Granicznej o udzielenie informacji o braku negatywnych przesłanek do uzyskania takiego dostępu. Art. 188a ust. 5 Prawa lotniczego stanowi zaś, że przesłanki, o których mowa w ust. 4, polegają w szczególności na zaistnieniu zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa, lub bezpieczeństwa i porządku publicznego (pkt 2) lub powzięciu wiadomości o wszczęciu postępowania karnego przeciwko osobie lub skazania prawomocnym wyrokiem w związku z przestępstwem o charakterze terrorystycznym, przestępstwem przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, przestępstwem przeciwko obronności, umyślnym przestępstwem przeciwko życiu i zdrowiu, umyślnym przestępstwem przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu, umyślnym przestępstwem przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w ruchu powietrznym, umyślnym przestępstwem przeciwko wolności, umyślnym przestępstwem przeciwko porządkowi publicznemu, umyślnym przestępstwem przeciwko ochronie informacji, umyślnym przestępstwem przeciwko wiarygodności dokumentów, umyślnym przestępstwem przeciwko mieniu lub umyślnym przestępstwem określonym w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (pkt 4). Negatywną przesłanką, uniemożliwiającą, zdaniem organu, dostęp skarżącego do strefy zastrzeżonej lotniska jest toczące się wobec niego postępowanie karne z art. 226 §1 k.k. Czyn określony w art. 226 §1 k.k. to znieważenie funkcjonariusza publicznego. Przestępstwo to typizowane jest w Rozdziale XXIX Kodeksu karnego zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego". Ta kategoria przestępstw nie jest objęta katalogiem zawartym w art.188a ust. 5 pkt 4 Prawa lotniczego. Zgodzić się należy, co do zasady, ze stanowiskiem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej co do tego, że zawarte w art. 188a ust. 5 wyliczenie negatywnych przesłanek uniemożliwiających udzielenie dostępu do strefy zastrzeżonej lotniska, nie ma charakteru wyczerpującego – za czym przemawia użycie przez prawodawcę przed wyliczeniem przesłanek sformułowania "w szczególności". Takie ujęcie katalogu przesłanek pozwala na dokonanie uznaniowej oceny przez właściwy organ, czego wymaga niewątpliwie bogactwo życiowych sytuacji – w kontekście potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa ruchu na lotnisku (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2017 r. II GSK 3318/17). Jednakże w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją odmienną. Mianowicie uznać należy, że negatywna przesłanka oparta na "powzięciu wiadomości o wszczęciu postępowania karnego przeciwko osobie lub skazania prawomocnym wyrokiem" dotyczy wyczerpującego katalogu przestępstw zawartego w art. 188 a ust. 5 pkt 4 Prawa lotniczego. Skoro bowiem ustawodawca dokonał w obrębie kategorii przesłanki dotyczącej skazania lub toczącego się postępowania szczegółowego wyliczenia rodzajów przestępstw, których popełnienie lub podejrzenie popełnienia może uniemożliwić dostęp do stref zastrzeżonych lotniska, to uznać należy, że mamy do czynienia z przestępstw tych katalogiem zamkniętym. Wyliczenie to traciłoby swój normatywny sens, gdyby stosujący prawo organ mógł w zależności od własnego uznania dowolnie spis ten modyfikować. Zatem sformułowanie "w szczególności" pozwala na oparcie treści czynności na stwierdzeniu negatywnej przesłanki innej niż wymieniona w art. 188a ust. 5 Prawa lotniczego, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie może być to przesłanka dotycząca skazania lub trwającego postępowania karnego związanego z przestępstwem innym niż mieszczące się w katalogu określonym art. 188a ust. 5 Prawa lotniczego. Katalog ten ma bowiem charakter wyczerpujący i nie podlegający poszerzeniu przez rozstrzygający organ. W tym stanie sprawy, uznając że zaskarżona czynność została dokonana z naruszeniem prawa materialnego - art. 188a ust. 4 i 5 Prawa lotniczego, Sąd orzekł na podstawie art. 146 §1 w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi orzeczenie o kosztach należało oprzeć na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842), zgodnie z którym: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Zarządzeniem Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nr 49/2020 z dnia 19 października 2020 r. odwołano rozprawy, utrzymując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych. Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID 19 uzasadnia przyjęcie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.