III OSK 498/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-07-13
Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Mirosław Wincenciak, Rafał Stasikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik samorządowy, będący osobą niepełnosprawną, ma ustawowe prawo pierwszeństwa w zatrudnieniu na stanowisku urzędniczym, jeśli nie znajduje się w gronie "najlepszych" kandydatów, zdefiniowanych przez wewnętrzne regulacje pracodawcy jako tych, którzy uzyskali minimum 75% maksymalnej liczby punktów?Ratio decidendi
Prawo pierwszeństwa w zatrudnieniu dla osoby niepełnosprawnej na stanowisku urzędniczym, zgodnie z art. 13a ust. 2 ustawy o pracownikach samorządowych, przysługuje tylko wtedy, gdy osoba ta znajduje się w gronie "najlepszych" kandydatów, spełniających wymagania niezbędne i w największym stopniu wymagania dodatkowe (art. 13a ust. 1 u.p.s.). Wewnętrzne regulacje pracodawcy, określające kryteria "najlepszych" kandydatów (np. poprzez minimalny próg punktowy), są dopuszczalne i doprecyzowują przepisy ustawy, nie naruszając ich. Osoba niepełnosprawna, która nie spełniła tych wewnętrznych kryteriów, nie może skorzystać z prawa pierwszeństwa.Stan faktyczny
Starosta ogłosił nabór na wolne stanowisko urzędnicze. Po przeprowadzeniu rozmowy kwalifikacyjnej i testu, jeden z kandydatów, G.B., będący osobą niepełnosprawną, nie uzyskał wymaganej liczby punktów, w tym 75% maksymalnej liczby punktów określonej w wewnętrznym "Systemie zatrudniania pracowników". W związku z tym, pomimo niepełnosprawności, nie został wybrany. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę G.B. na czynność naboru. G.B. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących pierwszeństwa osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 792/21 w sprawie ze skargi G.B. na czynność Starosty [...] w przedmiocie naboru na wolne stanowisko urzędnicze oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 792/21 oddalił skargę G.B. na czynność Starosty [...] w przedmiocie naboru na wolne stanowisko urzędnicze.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Starosta [...] ogłosił nabór na wolne stanowisko pracy – Pracownika Wydziału Finansowego ds. rozrachunków oraz rozliczeń podatków od towarów i usług w Starostwie Powiatowym w [...]. W treści pkt 1 ogłoszenia zamieszczono osiem wymagań niezbędnych dla kandydatów, w tym m.in. w pkt 1 ppkt g – znajomość przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisów wykonawczych, ustawy o rachunkowości, ustawy o finansach publicznych, ustawy Ordynacja podatkowa, znajomość przepisów dotyczących rachunkowości sektora finansów publicznych. W treści pkt 3 i 5 wskazano zakres wykonywanych zadań, a w pkt 4 warunki pracy. Na stanowisko pracy wpłynęły dwie aplikacje, w tym złożona przez G.B. (dalej w skrócie "skarżący"). W dniu 20 marca 2018 r. przeprowadzono rozmowę kwalifikacyjną z obu kandydatami, której celem była m.in. weryfikacja informacji zawartych w aplikacji oraz sprawdzenie wiedzy o Powiecie i zadaniach Wydziału. W trakcie rozmowy kwalifikacyjnej ze skarżącym ustalono, iż nie spełnia on wymogu określonego w pkt 1 ppkt g ogłoszenia w zakresie znajomości wskazanych tam przepisów. Skarżący otrzymał ponadto niższą liczbę punktów z rozmowy od kontrkandydata, skutkiem czego zadecydowano o zatrudnieniu drugiej z aplikujących osób. Na skutek prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 498/20, którym stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności Starosty [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko urzędnicze, Starosta [...] poinformował obu kandydatów (w tym skarżącego) o konkursie na stanowisko pracownika Wydziału Finansowego ds. rozrachunków oraz rozliczeń podatku od towarów i usług, przesyłając jednocześnie obowiązujący "System zatrudniania pracowników w Starostwie Powiatowym w [...]". W dniu 17 czerwca 2021 r. przeprowadzono rozmowę kwalifikacyjną z obu kandydatami oraz test wiedzy. Z przeprowadzonego naboru sporządzono protokół, w którym wskazano, że kontrkandydat skarżącego uzyskał 28,5 pkt na 31 możliwych do uzyskania, spełniając tym samym wymóg 75% ilości możliwych do uzyskania punktów (23,25). G.B. nie uzyskał natomiast minimalnej ilości punktów wymaganej w § 5.V.13 "Systemu zatrudniania pracowników w Starostwie Powiatowym w [...]". Informacją o wynikach naboru z dnia 18 czerwca 2021 r. organ poinformował, że w wyniku zakończenia procedury naboru wybrany został kontrkandydat skarżącego, który wykazał się bardzo dobrą znajomością zagadnień niezbędnych do właściwego wykonywania obowiązków na w/w stanowisku pracy, a swoją wiedzę i predyspozycje do wykonywania pracy na tym stanowisku potwierdził, uzyskując największą ilość punktów z testu pisemnego oraz rozmowy kwalifikacyjnej.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę G.B. na czynność Starosty [...] w przedmiocie naboru na wolne stanowisko urzędnicze. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że przeprowadzone ponownie postępowanie konkursowe w niniejszej sprawie, które było wynikiem realizacji wytycznych Sądu zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 498/20, podnoszącym naruszenie zasady przejrzystości w postępowaniu konkursowym, zmierzającym do wyłonienia kandydata na wolne stanowisko pracy Pracownika Wydziału Finansowego ds. rozrachunków oraz rozliczeń podatku od towarów i usług w Starostwie Powiatowym w [...]. Przedmiotowe postępowanie było prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1282 ze zm., dalej w skrócie "u.p.s.") oraz "System zatrudniania pracowników w Starostwie Powiatowym w [...]" (stanowiący załącznik do zarządzenia nr 4/2018 Starosty [...] z dnia 3 grudnia 2018 r.). Nabór na wolne stanowisko urzędnicze składa się z trzech etapów: ogłoszenia o naborze (art. 13 u.p.s.), rozstrzygnięcia merytorycznego wyłaniającego najlepszego kandydata (art. 13a i art. 14 u.p.s.) oraz podania do publicznej wiadomości wyników naboru (art. 15 u.p.s.). W pierwszym etapie, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.s., ogłoszenie o wolnym stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym oraz o naborze kandydatów na to stanowisko, umieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na tablicy informacyjnej w jednostce, w której jest prowadzony nabór. Ogłoszenie o naborze powinno zawierać elementy, o których mowa w art. 13 ust. 2 u.p.s. W drugim etapie, w toku naboru komisja wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, których przedstawia kierownikowi jednostki celem zatrudnienia wybranego kandydata (art. 13a ust. 1 u.p.s.). Jeżeli w jednostce wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze, jest niższy niż 6%, pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych, z wyłączeniem kierowniczych stanowisk urzędniczych, przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile znajduje się w gronie osób, o których mowa w ust. 1 (art. 13a ust. 2 u.p.s.). Z przeprowadzonego naboru kandydatów sporządza się protokół, który zawiera elementy określone w art. 14 u.p.s. Etap ten kończy się rozstrzygnięciem, w którym kierownik jednostki wyłania najlepszego kandydata do pracy na danym stanowisku urzędniczym. W trzecim etapie, niezwłocznie po przeprowadzonym naborze informacja o wyniku naboru jest upowszechniana przez umieszczenie na tablicy informacyjnej w jednostce, w której był przeprowadzony nabór, oraz opublikowanie w Biuletynie przez okres co najmniej 3 miesięcy. (art. 15 ust. 1 u.p.s.). Całe postępowanie powinno się toczyć z poszanowaniem zasady przejrzystości, otwartości i konkurencyjności. Otwartość naboru zostaje zachowana jeśli spełniony jest wymóg jawności i przejrzystości postępowania konkursowego. Jawność naboru jest zagwarantowana m.in. poprzez obowiązek upowszechnienia informacji o wolnym stanowisku urzędniczym w Biuletynie Informacji Publicznej i na tablicy informacyjnej urzędu, w którym prowadzony jest nabór. Zasada przejrzystości (transparentności) zostaje natomiast zachowana poprzez ustalenie takich reguł proceduralnych konkursu, dzięki którym możliwe jest dokonanie obiektywnej i przejrzystej oceny kwalifikacji merytorycznych kandydatów na określone stanowisko, dokonanie trafnego wyboru kandydata najlepszego i uzasadnienie wyboru w sposób jasny, jawny, przejrzysty i zrozumiały na zewnątrz oraz umożliwiający kontrolę zastosowanej procedury. Realizacja zasady otwartości i transparentności służyć ma jednocześnie wsparciem dla zachowania bezstronności i obiektywizmu w całej procedurze konkursowej, w tym w ocenie kandydatów. Także konkurencyjność naboru wiąże się z realizacją postulatu rzetelnego i bezstronnego wykonywania zadań publicznych przez organy samorządowe. W ramach zachowania tej zasady należy dążyć do wyłonienia najlepszego kandydata do pracy na danym stanowisku w oparciu o kryteria merytoryczne. Kryteria te ujawniane w ogłoszeniu o naborze, to wymagania niezbędne (determinowane obowiązującym prawem) i wymagania dodatkowe (pozostałe wymagania pozwalające na optymalne wykonywanie zadań na danym stanowisku). Wprawdzie uważa się, że przyporządkowanie poszczególnym kryteriom określonej liczby punktów, a następnie sumowanie ogólnej liczby punktów uzyskanych przez poszczególne osoby, jest najbardziej obiektywną i transparentną metodą selekcji kandydatów ubiegających się o wolne stanowisko urzędnicze, umożliwiającą wyłonienie pięciu najlepszych kandydatów spośród ogółu aplikujących (por. komentarz do art. 13a u.p.s., teza 6 i 7, J. Stelina oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 984/13), to jednak teza ta poprzedzona powinna zostać uznaniem, że owo przyporządkowanie poszczególnym kryteriom określonej liczby punktów oraz powód, dlaczego dany kandydat w danym obszarze (wiedzy, umiejętności, kompetencji) otrzymał daną liczbę punktów, powinny być należycie udokumentowane. Zgodnie bowiem z zasadą otwartości i konkurencyjności, w sposób niebudzący wątpliwości dla komisji konkursowej, kandydata, jak i sądu dokonującego kontroli zaskarżonej czynności z protokołu posiedzenia komisji konkursowej – powinny wynikać tak zastosowana metoda selekcji, jak i argumenty, które wpłynęły na podjęcie decyzji. Stanowisko to uzasadnia konstrukcja art. 14 ust. 1 u.p.s.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że dokumentacja konkursu na wolne stanowisko pracy – Pracownika Wydziału Finansowego ds. rozrachunków oraz rozliczeń podatków od towarów i usług w Starostwie Powiatowym w [...] odpowiada wskazanym wymogom. Ogłoszenie zawierało elementy określone w art. 13 u.p.s. Drugi etap procedury naboru podzielono na dwie części – etap formalnej weryfikacji oraz etap sprawdzenia wiedzy i predyspozycji. Z przeprowadzonego naboru sporządzono protokół, który daje jasną i klarowną odpowiedź na pytanie o zastosowane metody i techniki naboru. W protokole odzwierciedlono bowiem uzasadnienie wyboru, wynika ono także w sposób niebudzący wątpliwości z kart ocen (z rozmowy kwalifikacyjnej), zawierających identyczne pytania skierowane do obu kandydatów, zestawu pytań testowych (takich samych dla obu kandydatów) oraz karty punktów. W ocenie Sądu, sposób przeprowadzenia konkursu wypełnia postulaty zasady otwartości i przejrzystości, daje bowiem kompletną argumentację merytoryczną jako uzasadnienie wyboru i świadczy o profesjonalnym przygotowaniu organu do przeprowadzenia konkursu. Podstawa przyznania obu kandydatom danej liczby punktów jest jasna i zrozumiała.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ art. 13a ust. 2 u.p.s., poprzez pominięcie pierwszeństwa w zatrudnieniu skarżącego jako osoby niepełnosprawnej, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 13a ust. 1 u.p.s., w toku naboru komisja wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, których przedstawia kierownikowi jednostki celem zatrudnienia wybranego kandydata. Natomiast, na podstawie ust. 2 tego artykułu, jeżeli w jednostce wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych (...) w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze, jest niższy niż 6%, pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych, z wyłączeniem kierowniczych stanowisk urzędniczych, przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile znajduje się w gronie osób, o których mowa w ust. 1. Zdaniem Sądu, przepisu art. 13a ust. 2 u.p.s. nie można analizować w oderwaniu od przepisu art. 13a ust. 1 u.p.s., gdyż – choć stanowią one odrębne jednostki redakcyjne – to w istocie stanowią jedną normę prawną, którą odczytywać należy łącznie. Już z literalnego brzmienia treści tej normy wynika, że pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile znajduje się w gronie nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe. Oczywistym jest także, wbrew temu co sugeruje skarżący, że w przypadku mniejszej niż pięciu liczby kandydatów, samo kandydowanie (czyli znalezienie się w gronie tych mniej niż pięciu osób) i spełnianie wymogów formalnych nie wystarcza. Ustawodawca bowiem wyraźnie wskazał w treści omawianej normy, że chodzi tu o kandydatów najlepszych, celowo tego pojęcia nie definiując. WSA w Szczecinie wskazał, że pozostawienie do "uznania" pracodawcy samorządowemu sposobu ustalania kandydatów "najlepszych" należy przyjąć za celowy zabieg racjonalnego ustawodawcy. Podkreślenia bowiem wymaga, że nie wszystko musi być uregulowane w ustawie, zaś pracodawcy samorządowemu, jak i każdemu innemu, pozostawia się do samoregulacji liczne instrumenty z dziedziny HR (Human resources), w tym np. procedury wspierające dobór i selekcję najcenniejszego zasobu każdej organizacji – ludzi. W niniejszej sprawie za wystarczające i precyzyjne należy zatem uznać regulacje wewnętrzne Starostwa Powiatowego w [...] zawarte w "Systemie zatrudniania pracowników w Starostwie Powiatowym w [...]", stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 4/2018 Starosty [...] z dnia 3 grudnia 2018 r., a przesłanym skarżącemu wraz zaproszeniem do udziału w konkursie. Zgodnie z § 5.V.13 w/w "Systemu", pod pojęciem najlepszych kandydatów należy rozumieć kandydatów, którzy uzyskali w toku prowadzonego naboru minimum 75% maksymalnej ilości możliwych do uzyskania punktów. Takie rozwiązanie uznać należy za prawidłowe, gdyż oprócz tego, że stanowi ono szczegółowe procedury HR, to nie stoi jednocześnie w sprzeczności z regulacjami ustawy, w tym art. 13a ust. 1 i 2 u.p.s., a tylko je doprecyzowuje. W ocenie Sądu pierwszej instancji, dopiero znalezienie się w gronie najlepszych kandydatów, zgodnie z art. 13a ust. 1 u.p.s. w zw. z § 5.V.13 "Systemu" uruchamiałoby zastosowanie normy z art. 13a ust. 2 u.p.s. Niesporny zatem fakt, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, w tej sytuacji pozostaje bez wpływu na prawidłowość przeprowadzenia procedury naboru i selekcji kandydatów na wolne stanowisko w urzędzie. Stąd również zarzut braku zamieszczenia w protokołach i dokumentach informacji, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, choć co do zasady prawidłowy – nie mógł odnieść zamierzonego skutku wobec faktu, że G.B. nie znalazł się w gronie kandydatów najlepszych, nie spełnił bowiem kryterium uzyskania minimum 75% maksymalnej ilości możliwych do uzyskania punktów, uzyskując zamiast minimalnych 23,25 punktów, jedynie 6,9 punktów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł G.B. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 13a ust. 1 i 2 u.p.s., poprzez wadliwe przyjęcie, że organ zobowiązany do stosowania przepisów w/w ustawy może w przepisach wewnętrznych, regulujących procedurę naboru na wolne stanowisko urzędnicze, definiować pojęcie "najlepszych kandydatów" jako tych, którzy "(...) uzyskali w toku prowadzonego naboru minimum 75% maksymalnej ilości możliwych do uzyskania punktów (...)", pomimo że pojęcie najlepszych kandydatów według u.p.s. jest jasne, gdyż nie zawiera ona delegacji ustawowej do definiowania pojęć ustawowych w przepisach wewnętrznych organów obowiązanych do stosowania ustawy, zaś taka regulacja regulaminowa jest mniej korzystna dla osób niepełnosprawnych, aniżeli regulacja ustawowa, a zatem nie powinna mieć zastosowania (art. 9 § 2 Kodeksu pracy).
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o przyznanie dla pełnomocnika skarżącego kasacyjnie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Podkreślił, że istotą niniejszej sprawy jest to, że skarżącemu kasacyjnie, jako osobie niepełnosprawnej, przysługuje ustawowe prawo pierwszeństwa w zatrudnieniu. Modyfikuje to stanowisko prawne pracodawcy, który na mocy powołanych przepisów u.p.s. traci swobodę w zatrudnieniu, jeżeli w postępowaniu rekrutacyjnym bierze udział osoba niepełnosprawna i spełnione są pozostałe przesłanki ustawowe. Ograniczenie swobody pracodawcy polega na tym, że gdy w postępowaniu rekrutacyjnym bierze udział osoba niepełnosprawna i znajdzie się ona w pierwszej piątce najwyżej ocenianych osób, a wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych u pracodawcy nie przekracza 6%, a po przeprowadzeniu tego konkursu pracodawca zdecydował o zatrudnieniu jednego z kandydatów (nie unieważnił konkursu), to osobą zatrudnioną powinna być osoba niepełnosprawna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
Istota podniesionego w niej zarzutu sprowadza się do zakwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 13a ust. 1 i 2 u.p.s.
Zgodnie z art. 13a ust. 1 u.p.s., w toku naboru komisja wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, których przedstawia kierownikowi jednostki celem zatrudnienia wybranego kandydata. Stosownie do treści art. 13a ust. 2 u.p.s., jeżeli w jednostce wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze, jest niższy niż 6%, pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych, z wyłączeniem kierowniczych stanowisk urzędniczych, przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile znajduje się w gronie osób, o których mowa w ust. 1.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że przepisu art. 13a ust. 2 u.p.s. nie można wykładać w oderwaniu od przepisu art. 13a ust. 1 u.p.s. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, unormowanie wynikające z ust. 1 i ust. 2 art. 13a u.p.s. składa się bowiem z zasady i wyjątku od niej, a więc stanowi jedną normę prawną regulującą obie te kwestie. Nieuprawnione byłoby więc dokonywanie wykładni operatywnej i oceny możliwości stosowania określonych tylko części przytoczonej treści tekstu prawnego, jeżeli dopiero jego całość konstytuuje normę prawną. W konsekwencji należy przyjąć, że pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych przysługuje osobie niepełnosprawnej dopiero wtedy, jeśli znajdzie się w gronie nie więcej niż pięciu "najlepszych" kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe. Nie chodzi tu zatem o ogólne znalezienie się w gronie tych mniej niż pięciu pozostałych w konkursie kandydatów, ale należy dodatkowo charakteryzować się przymiotem jednego z "najlepszych" kandydatów z tej grupy. Innymi słowy, okoliczności zawarte w hipotezie omawianej normy prawnej, których zaistnienie dałoby pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych dla osoby niepełnosprawnej, polegają na byciu w gronie nie więcej niż pięciu "najlepszych", a nie jakichkolwiek, kandydatów. Przepis art. 13a ust. 2 u.p.s. będzie miał zatem zastosowanie wyłącznie wtedy, jeśli zaistnieją okoliczności, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, a więc kandydat będący osobą niepełnosprawną będzie tym jednym z nie więcej niż pięciu "najlepszych" kandydatów. W innym przypadku art. 13a ust. 2 u.p.s. nie będzie miał (jako wyjątek od zasady) zastosowania. Podkreślenia wymaga, że gdyby intencją ustawodawcy było to, aby w omawianej sytuacji o pierwszeństwu zatrudnienia osoby niepełnosprawnej decydowało wyłącznie spełnianie wymogów formalnych i znalezienie się w gronie nie więcej niż pięciu pozostałych na tym etapie konkursu kandydatów (tak jak w niniejszej sprawie, gdzie kandydatów było jedynie dwóch), to wyraźnie dałby temu wyraz w treści powołanych przepisów. Tymczasem ustawodawca w treści omawianej normy w sposób klarowny wskazał, że chodzi tu o kandydatów "najlepszych", celowo tego pojęcia nie definiując i pozostawiając ustanowienie spełniania kryteriów w tym zakresie pracodawcy, który przecież nie może być pozbawiony możliwości takiego doboru kadry, aby na wolne stanowisko pracy wybrać – według jego uznania – osobę najlepiej się do tego nadającą, z najlepszymi kwalifikacjami i predyspozycjami.
W niniejszej sprawie kryteria w zakresie "najlepszych" kandydatów zostały uregulowane w "Systemie zatrudniania pracowników w Starostwie Powiatowym w [...]", stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 4/2018 Starosty [...] z dnia 3 grudnia 2018 r., jakie obowiązywało na dzień przeprowadzonego ponownie (na skutek prawomocnego wyroku WSA w Szczecinie z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 498/20) postępowania konkursowego na wolne stanowisko pracy – Pracownika Wydziału Finansowego ds. rozrachunków oraz rozliczeń podatków od towarów i usług w Starostwie Powiatowym w [...], który to złącznik został przesłany skarżącemu kasacyjnie wraz zaproszeniem do udziału w konkursie. Z § 5.V.13 "Systemu" wynika, że pod pojęciem "najlepszych" kandydatów należy rozumieć kandydatów, którzy uzyskali w toku prowadzonego naboru minimum 75% maksymalnej ilości możliwych do uzyskania punktów. Jak już wskazano, ustanowienie regulacji co do kryteriów w zakresie "najlepszych" kandydatów jest dopuszczalne na poziomie wewnętrznym i nie narusza przez to regulacji ustawowych, tj. art. 13a ust. 1 i 2 u.p.s., a jedynie je doprecyzowuje. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał zatem, iż dopiero gdyby G.B. znalazł się w gronie "najlepszych" kandydatów w rozumieniu art. 13a ust. 1 u.p.s. w zw. z § 5.V.13 "Systemu", to tylko wtedy miałby w konsekwencji zastosowanie przepis art. 13a ust. 2 u.p.s. Tymczasem, skoro skarżący nie znalazł się w w/w gronie, ponieważ nie spełnił kryterium uzyskania minimum 75% maksymalnej ilości możliwych do uzyskania punktów (23,25) i uzyskał ich tylko 6.9, to tym samym, pomimo bycia osobą niepełnosprawną, nie przysługiwało mu pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowisku urzędniczym w ramach w/w konkursu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło