II GSK 1715/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-11-19

Skład orzekający: Maria Jagielska, Wojciech Kręcisz, Jacek Czaja

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, na mocy której na stronę nałożono obowiązek, podlega rozpoznaniu w trybie art. 155 k.p.a., czy też art. 154 k.p.a., oraz czy istnieją przesłanki do zmiany decyzji ostatecznej o wpisie oczyszczalni ścieków do ewidencji obiektów podlegających obowiązkowej ochronie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące zmiany decyzji ostatecznych. Sąd uznał, że wniosek o zmianę decyzji, na mocy której na stronę nałożono obowiązek, podlega rozpoznaniu w trybie art. 155 k.p.a., a nie art. 154 k.p.a. Ponadto, sąd stwierdził, że zmiana decyzji ostatecznej o wpisie oczyszczalni ścieków do ewidencji obiektów podlegających obowiązkowej ochronie była sprzeczna z przepisami szczególnymi (art. 5 ustawy o ochronie osób i mienia) oraz interesem społecznym, co uniemożliwiało jej zmianę.
Stan faktyczny
Zakład Wodociągów i Kanalizacji wystąpił o wykreślenie Oczyszczalni Ścieków z ewidencji obiektów podlegających obowiązkowej ochronie. Organy administracji odmawiały zmiany decyzji, wskazując na przepisy szczególne i interes społeczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który utrzymał w mocy decyzję odmawiającą zmiany. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną złożoną przez Zakład.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1389/20 w sprawie ze skargi Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w przedmiocie umieszczenia obiektu w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2020 r. w oddalił skargę Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że decyzją z [...] września 2008 r. Wojewoda [...] umieścił, należące do Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] Sp. z o.o. w [...] (dalej "Skarżący", "Zakład") obiekty: Stacja Uzdatniania Wody, ujęcie wody Nr 1 i Nr 2, ul. [...], [...]; Oczyszczalnia Ścieków, ul. [...], [...] (dalej jako: "Oczyszczalnia Ścieków") w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, znajdujących się na terenie województwa mazowieckiego (dalej jako: "Ewidencja"). Pismem z 6 sierpnia 2019 r. Zakład wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wszczęcie procedury wykreślenia należącej do niego Oczyszczalni Ścieków z ww. ewidencji. Decyzją z [...] października 2019 r. Wojewoda [...] odmówił wykreślenia Oczyszczani Ścieków z prowadzonej przez siebie ewidencji. Decyzją z [...] listopada 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że ww. decyzja została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ przepisy art. 5 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2142) nie dają podstawy prawnej do usuwania obiektów z ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie, znajdujących się na terenie województwa. Organ zobowiązał jednocześnie Wojewodę [...] do pouczenia Zakładu o możliwości przeprowadzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. w trybie art. 155 k.p.a. W odpowiedzi na pouczenie organu I instancji, pismem z 2 stycznia 2020 r. Zakład wskazał, że wnosi w oparciu o art. 154 k.p.a. (ewentualnie w oparciu o art. 155 k.p.a.) o zmianę, ewentualnie uchylenie decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. Decyzją z [...] lutego 2020 r. Wojewoda [...] odmówił zmiany decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, że przychylenie się do wniosku Zakładu byłoby sprzeczne z interesem społecznym i niezgodne z obowiązującym stanem prawnym - art. 5 ust. 2 pkt 3 lit a ustawy o ochronie osób i mienia. Decyzją z [...] maja 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) oraz art. 5 ust. 6 ustawy o ochronie osób i mienia w zw. z art. 155, art. 127 § 2 oraz art. 17 pkt 2 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo (lub nałożono na nią obowiązek), łącznie muszą być spełnione przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji, brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Podkreślił, że w jego ocenie, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały z pewnością spełnione przesłanki w postaci braku sprzeciwu ze strony przepisów szczególnych, jak również w postaci istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które przemawiają za zmianą decyzji ostatecznej. Odnosząc się do braku sprzeciwu ze strony przepisów szczególnych Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że zmiana decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. nie jest możliwa ze względu na brzmienie przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o ochronie osób i mienia, który expressis verbis wskazuje, że obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, w zakresie bezpieczeństwa publicznego podlegają m.in. oczyszczalnie ścieków jeżeli mają istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Odnosząc się do kwestii istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które mogłyby przemawiać za zmianą decyzji ostatecznej, organ odwoławczy wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy interes społeczny oraz słuszny interes strony pozostają we wzajemnej kolizji. Okoliczności takie jak to, że Gmina [...] należy do aglomeracji warszawskiej i jest ujęta w planach dotyczących gospodarki ściekowej oraz to, że odbiornikiem ścieków jest rzeka Wisła, przemawiają za tym, że Oczyszczalnia Ścieków powinna pozostać w prowadzonej przez Wojewodę [...] Ewidencji. Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 155 k.p.a., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, iż przepis art. 155 k.p.a. dotyczy także tych sytuacji, w których na strony został nałożony obowiązek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony na powyższą decyzję. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii wykładni przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o ochronie osób i mienia oraz możliwości zastosowania w sprawie, w celu wzruszenia decyzji ostatecznej, trybu określonego w art. 155 k.p.a. Sąd nie podzielił stanowiska strony, iż z uwagi na fakt, że nie nabyła ona żadnego prawa, a interes społeczny nie doznałby uszczerbku w skutek usunięcia Oczyszczalni Ścieków z Ewidencji, decyzja winna była zostać wydana w trybie przepisu art. 154, a nie jak uczyniono – art. 155 k.p.a. Powołując się na stanowisko orzecznictwa, WSA w Warszawie wyjaśnił, że pojęcie "nabycia praw" oznacza przysporzenie na rzecz określonego podmiotu w jego sferze prawnej. Decyzje nakładające na stronę obowiązek są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych, a zatem są to decyzje, na mocy których strona także nabywa prawo (art. 155 k.p.a.). Tym samym Sąd ten uznał, że rozpoznając wniosek Zakładu z 6 sierpnia 2019 r. organy prawidłowo przyjęły, że trybem prowadzącym do wzruszenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] września 2008 r. jest tryb określony w art. 155 k.p.a. Jak wynika z treści art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę w trybie art. 155 k.p.a. jest zatem oprócz badania legalności decyzji objętej wnioskiem strony, badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego tej sprawy. Wobec treść przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a) ustawy o ochronie osób i mienia – który stanowi, że obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, w zakresie bezpieczeństwa publicznego podlegają m.in. oczyszczalnie ścieków jeżeli mają istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska – jak również faktu, że zgodnie z Planem zagospodarowania przestrzennego województwa [...] przyjętego Uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa [...] z [...] grudnia 2018 r., powiat [...] zachodni - do którego należy Gmina [...] należy do aglomeracji [...], co oznacza, iż Gmina [...] ujęta została w planach dotyczących gospodarki ściekowej, zdaniem Sądu I instancji za uzasadnione trzeba uznać stanowisko organu administracji, że należąca do Zakładu oczyszczalnia ścieków zlokalizowana w [...] ma istotne znacznie dla aglomeracji miejskiej a jej zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Tym samym brak obowiązku ochrony tej jednostki przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, nie korespondowałby z interesem społecznym. Za bez znaczenia Sąd uznał przy tym okoliczność przeprowadzonej w 2016 r. modernizacji obiektu. Jakkolwiek bowiem przeprowadzone prace budowlane podniosły poziom bezpieczeństwa w związku z techniczną eksploatacją obiektów Oczyszczalni Ścieków, to jednak nie mogą zapobiec próbom podejmowania działań przestępczych czy terrorystycznych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Zakład Wodociągów i Kanalizacji w [...] Sp. z o.o. w [...] zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: a) art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt. 3 lit a) ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 roku o ochronie osób i mienia poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że każda oczyszczalnia ścieków (niezależnie od tego jakie spełnia zadania w obszarze bezpieczeństwa) powinna być wpisana do Ewidencji podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że tylko te oczyszczalnie, których uszkodzenie lub zniszczenie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska, powinny się w niej znajdować. b) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie wskutek przyjęcia, że strona na mocy decyzji z dnia [...] września 2008 roku znak [...] - nabyła prawo i zmianie tej decyzji stoi na przeszkodzie przepis prawa również interes społeczny podczas gdy przepisem właściwym do zastosowania w sprawie powinien być art. 154 k.p.a. gdyż Skarżący nie nabył na mocy decyzji z dnia [...] września 2008 roku żadnego prawa a interes społeczny nie doznałby uszczerbku wskutek usunięcia oczyszczalni Skarżącego z ewidencji. c) art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 154 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie art. 155 k.p.a. podczas gdy strona nie nabyła - na mocy decyzji z dnia [...] września 2008 roku żadnego prawa, co wykluczało zastosowanie w sprawie art 155 k.p.a. a uzasadniało zastosowanie art 154 k.p.a. gdyż za zmianą decyzji z dnia [...] września 2008 roku przemawia słuszny interes strony jak i interes społeczny. Pismem z dnia 12 maja 2021 r. skarżący kasacyjnie złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie odmowy zmiany, na podstawie art. 155 k.p.a., decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2008 r. podjętej w sprawie umieszczenia obiektów należących do Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] sp. z o.o. w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi wniesionej na tą decyzję na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że zdaniem Sądu I instancji w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki zmiany wymienionej decyzji ostatecznej. Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Zwłaszcza – co w tym też miejscu należy zaakcentować, albowiem nie jest to bez znaczenia dla oceny zasadności oraz skuteczności skargi kasacyjnej – że stawiane na jej gruncie zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 lit. a) ustawy o ochronie osób i mienia (lit. a petitum skargi kasacyjnej), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 155 k.p.a. (lit. b petitum skargi kasacyjnej) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 154 k.p.a. (lit. c petitum skargi kasacyjnej), a także prezentowana w ich uzasadnieniu argumentacja, stanowią dosłowne powtórzenie (kopię) zarzutów z pkt 2 lit. a) – c) petitum skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zob. s. 2 skargi kasacyjnej w relacji do s. 2 – 3 skargi) oraz dosłowne powtórzenie (kopię) uzasadnienia zarzutów tej skargi (zob. s. 3 – 5 skargi kasacyjnej w relacji do s. 3 – 5 skargi). Nie może to pozostawać bez wpływu na wniosek, że przyjęcie przez skarżącą spółkę tego rodzaju "formuły" skargi kasacyjnej powoduje, że siłą rzeczy ogranicza ona możliwość podjęcia skutecznej polemiki ze stanowiskiem prezentowanym w zaskarżonym wyroku skoro w wyroku tym – co w tym kontekście trzeba podkreślić – została już zawarta odpowiedź na zarzuty skargi, a więc na zarzuty, które aktualnie powiela skarga kasacyjna, której "zarzuty" (oraz ich uzasadnienie) nie zawierają tym samym nie dość, że żadnego novum – co należałoby uznać za pożądane, albowiem zasadniczo zarzuty skargi kasacyjnej należy adresować wobec zaskarżanego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego – to również – jeżeli nie przede wszystkim – gdy chodzi o sposób ich skonstruowania oraz uzasadnienia, nie są wprost determinowane sposobem podejścia Sądu I instancji do oceny zgodności z prawem kontrolowanej decyzji. Nie jest to bez znaczenia, gdy w tej mierze podkreślić, że konsekwencją zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – o której mowa była na wstępie – jest to, że Sąd ten nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z: 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. II FSK 1362/19; akt 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13), Uwzględniając powyższe, w odpowiedzi na tak skonstruowane i sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej trzeba więc stwierdzić, że nie podważają one zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Nie są bowiem usprawiedliwione zarzuty niewłaściwego zastosowania przepisów art. 154 k.p.a. i 155 k.p.a. (lit. b i lit. c petitum skargi kasacyjnej), do których należy odnieść się w pierwszej kolejności, a których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie. Wbrew stanowisku strony skarżącej, Sąd I instancji bez naruszenia prawa przyjął, że wniosek Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] sp. z o.o. o zmianę ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. podlegał rozpoznaniu w trybie art. 155 k.p.a., a nie art. 154 k.p.a., z których to przepisów prawa odpowiednio wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony oraz, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena odnośnie do tego, czy strona nabyła prawa lub nie nabyła praw z decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej, mającej stanowić przedmiot postępowania w sprawie jej zmiany lub uchylenia, co powoduje, że decyzją taką jest, w rozumieniu art. 154, a także i art. 155 k.p.a., ostateczna decyzja merytoryczna, to jest decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty. Za uzasadniony należy więc uznać wniosek, że strona nie nabywa prawa z decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta odmawia przyznania stronie żądanych uprawnień, a decyzją ostateczną, na mocy której strona nie nabyła prawa jest także decyzja, która rozstrzyga o pozbawieniu strony posiadanych przez nią uprawnień. Co więcej – jak się podkreśla, a podejście to jest ugruntowane w doktrynie prawa i orzecznictwie sądowym – do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek, albowiem nawet te decyzje są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych, a więc innymi słowy, są to decyzje, na mocy których strona nabyła prawo, albowiem "nabycie praw" może nastąpić także w decyzji nakładającej obowiązek. Tym samym, "nabycie praw", którym ustawodawca operuje na gruncie art. art. 154 i 155 k.p.a. rozumiane jest szeroko i w tym sensie, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa" (zob. A. Wróbel, art. 154 k.p.a., t. 3, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021 oraz przywołana tam literatura przedmiotu i orzecznictwo). Jeżeli więc – jak wynika z powyższego – decyzjami, o których mowa w art. 155 k.p.a. są nie tylko decyzje uprawniające, lecz także decyzje zobowiązujące (zob. A. Wróbel, art. 155 k.p.a., t. 6, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021 oraz przywołana tam literatura przedmiotu i orzecznictwo), a strona skarżąca nie podważa jednocześnie takiego właśnie charakteru decyzji ostatecznej Wojewody [...], o której zmianę wystąpiła, ani też prawidłowości stanowiska Sądu I instancji – bo nic takiego nie wynika z omawianych zarzutów kasacyjnych, ani też z ich uzasadnienia, co stanowi, jak należałoby przyjąć, konsekwencję przyjętej formuły skargi kasacyjnej, o czym mowa była powyżej – że o takim właśnie, to jest o zobowiązującym charakterze wymienionej decyzji ostatecznej zasadnie należy wnioskować na podstawie konsekwencji wynikających z art. 7 ustawy o ochronie osób i mienia (zob. s. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), to w świetle wszystkich przedstawionych argumentów zarzuty naruszenia przepisu art. 154 k.p.a. przez jego niezastosowanie w rozpatrywanej sprawie oraz naruszenia przepisu art. 155 k.p.a. przez jego zastosowanie w postępowaniu wywołanym wnioskiem z dnia 2 stycznia 2020 r., należało uznać za nieusprawiedliwione. Nie jest również usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 lit. a) ustawy o ochronie osób i mienia (lit. a petitum skargi kasacyjnej). Podkreślając znaczenie konsekwencji odnoszących się do "formuły" skargi kasacyjnej – o czym mowa była na wstępie – trzeba podnieść, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji wyraził pogląd, którego wadliwość zarzuca strona skarżąca, a mianowicie, że na gruncie przywołanego przepisu prawa przyjął, iż "[...] każda oczyszczalnia ścieków (niezależnie od tego jakie spełnia zadania w obszarze bezpieczeństwa) powinna być wpisana do Ewidencji [...]". Co więcej z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika (zob. s. 9 oraz s. 11 – 12), że Sąd I instancji uwzględnił to, iż przepis art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 lit. a) ustawy o ochronie osób i mienia daje podstawę stwierdzenia istnienia obowiązkowej ochrony wobec zakładów, obiektów i urządzeń wymienionych tym przepisie oraz nie wymienionych, a spełniających kryteria w nim wskazane, to jest z uwagi na konieczność chronienia ich przed zniszczeniem lub uszkodzeniem z powodu ich istotności dla funkcjonowania aglomeracji miejskiej oraz możliwość powstania zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska wskutek zniszczenia lub uszkodzenia, o którym w nim mowa, przy tym o ile – co jednoznacznie wynika z konwencji językowej, którą operuje ustawodawca – przesłanki istotności zakładów, obiektów i urządzeń dla funkcjonowania aglomeracji miejskiej oraz możliwości powstania zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska wskutek ich zniszczenia lub uszkodzenia zostaną spełnione łącznie (zob. w tej mierze również wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 842/13 oraz wyrok NSA z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1863/14). Jeżeli więc, określone przywołanym przepisem prawa przesłanki (istnienia) obowiązkowej ochrony wymienionych w nim zakładów, obiektów i urządzeń muszą się ziścić łącznie, a w odniesieniu do oczyszczalni ścieków stanowiącej przedmiot sporu w rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji przyjął (zob. s. 11 – 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), że przesłanki te nie uległy dezaktualizacji w relacji do pierwotnie istniejących i stanowiących podstawę umieszczenia zakładu oczyszczalni ścieków w ewidencji, o której mowa w art. 5 ust. 5 przywołanej ustawy, co prowadzi do wniosku, że obowiązkowa ochrona tego zakładu nie ustała – zwłaszcza, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej jednocześnie nie wynika, aby strona skarżąca podważała ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyrokowania w sprawie i wykazała, że jest inaczej, albowiem nie przedstawiła w tej mierze żadnych innych argumentów, niż te które zaprezentowała w skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, co stanowiło konsekwencję omówionej na wstępie konwencji sporządzenia skargi kasacyjnej – to z punktu widzenia normatywnej treści art. 155 k.p.a. i określonych tym przepisem prawa przesłanek jego stosowania, za uzasadnione należy uznać stwierdzenie – które nie wybrzmiało w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w dostatecznym stopniu, co w świetle art. 184 in fine p.p.s.a. nie ma jednak znaczenia – że w niekwestionowanym skargą kasacyjną stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, zmianie decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2008 r. sprzeciwiały się przede wszystkim przepisy szczególne, o których w nim mowa, a mianowicie art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 lit. a) ustawy o ochronie osób i mienia. Z punktu widzenia oceny zasadności skargi kasacyjnej za nie mniej istotne trzeba uznać i to, że nawet przy hipotetycznym przyjęciu wniosków przeciwnych niż przedstawione powyżej, prezentowane na jej gruncie stanowisko nie mogłoby być uznane za skuteczne. Pomija ono bowiem tą doniosłą okoliczność, że decyzja podejmowana na podstawie art. 155 k.p.a. – jak podkreśla się w orzecznictwie sądowadministracyjnym – ma charakter decyzji uznaniowej, a więc decyzji która, najogólniej rzecz ujmując, pozostawia organowi administracyjnemu "luz decyzyjny", jak określa się to w opisie wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa, a postępowanie prowadzone na podstawie wymienionego przepisu prawa służy sprawdzeniu, bo taki jest jego cel, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą (dotychczasowej) decyzji ostatecznej. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło