III SA/Po 983/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a."; art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust. 1c i 1e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2021r. r., nr [...] o zatrzymaniu M. G. na okres 3 miesięcy prawa jazdy kategorii [...] nr dokumentu [...], nr druku I [...], wydanego przez Starostę [...] w dniu [...] października 2007 r. Zaskarżone decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. Komendant Miejski Policji w [...] zawiadomił Starostę [...] o zatrzymaniu M. G. prawa jazdy. Jak ustalił organ I instancji, M. G. w dniu [...] lutego 2021 r. w [...] na [...] kierował pojazdem marki [...] i przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Pismem z dnia [...] marca 2021 r. M. G. zwrócił się do Starosty [...] o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy, ze względu na działanie w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu jego córki. Z uwagi na to, że ww. pismo nie zostało podpisane organ zaniechał wyjaśnienia zawartych w nim okoliczności. Wydając wskazaną wyżej decyzję z dnia [...] marca 2021 r. organ I instancji uznał za udowodnione fakty zawarte w zawiadomieniu Policji przekazującym zatrzymany dokument prawa jazdy. M. G. odwołał się od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję Starosty [...], w uzasadnieniu decyzji wskazało, m.in., że podstawą wydania decyzji o której mowa w art. 102 ust 1 pkt 4 i 5 oraz ust 1d i art. 103 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkr 1 lub 3 art. 7 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych ustaw. Organ kontroli ruchu, który stwierdził kierowanie pojazdem silnikowym w okolicznościach o których mowa w art. 102 ust 1 d albo 103 ust ust 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Z treści ww. przepisów wynika, że przesłanką do wydania przez organ administracji orzeczenia o zatrzymaniu prawa jazdy jest przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w takim przypadku jest informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia. Informacja ta jest dokumentem urzędowym ( por. uchwała OPS 3/18 ). Jak wskazało organ, w ramach niniejszego postępowania organ I instancji prawidłowo ustalił trzymiesięczny okres zatrzymania prawa jazdy od [...] lutego 2021 r. do [...] maja 2021 r. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu zaniechania podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia, w tym zgromadzenia potrzebnego materiału dowodowego w celu wyjaśnienia, czy odwołujący kierując pojazdem w dniu [...] lutego 2021 r. w obszarze zabudowanym, przekraczając dopuszczalną prędkość działał w stanie wyższej konieczności, organ odwoławczy wyjaśnił, że poddano ocenie przedłożoną przez odwołującego dokumentację medyczną córki odwołującego jak i podnoszone przez odwołującego argumenty. Jednakże Kolegium uznało, że nie zachodzi możliwość umorzenia postępowania i odstąpienia od wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jak wyjaśniono, w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi stan wyższej konieczności, gdyż przekroczenie prędkości nie było usprawiedliwione potrzebą ratowania życia i zdrowia. Niebezpieczeństwo grożące życiu i zdrowiu osoby kierującej pojazdem, osoby przewożonej lub jakiejkolwiek innej osoby musi mieć charakter bezpośredni i aktualny, musi realnie istnieć w czasie jazdy z nadmierną prędkością. Jak wskazano, organ nie kwestionuje faktu, że córka odwołującego ma młodzieńcze idiomatyczne zapalenie stawów w remisji na lekach. Większość wyników córki odwołującego pochodzi z 2017 r.. Ostatni wynik dotyczy [...] stycznia 2021r. Powyższe dowodzi, że córka strony jest pod stałą opieką medyczną. Zaświadczenia zaś dowodzą, że choroba jest w remisji. W związku z powyższym organ stwierdził, że stan zdrowia córki odwołującego nie powodował bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia. Odnosząc się do argumentu odwołującego, że nie mógł zatrzymać się na parkingu lub w miejscu ustronnym, bowiem podążał za nim pojazd marki [...] ( który okazał się następnie nieoznakowanym pojazdem policyjnym), który sprawiał wrażenie śledzenia i skutecznie odstraszał od poszukiwania postoju w miejscu niezapewniającym dostatecznego bezpieczeństwa osobistego, organ zauważył, że strona czując obawy związane z podążającym za nim pojazdem, winna była zwolnić, by auto to mogło go wyprzedzić. M. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 8 § 1, art. 15, art. 138 § 1pkt 1 k.p.a. przez nierozpoznanie przez organ II instancji zarzutu naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. w zakresie nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony 2. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 i art. 136 § 1 k.p.a przez nieprzeprowadzenie w niezbędnym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w celu wykazania , że do przekroczenia prędkości doszło w stanie wyższej konieczności. 3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a. przez samodzielne czynienie przez organ ustaleń dotyczących stanu zdrowia córki skarżącego 4. art. 8 § 1 , art. 9, art. 10 § 1, art. 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez organ dowodu w postaci oględzin za pośrednictwem Gogle Street View i poczynienie na tej podstawie ustaleń faktycznych w sprawie, w sytuacji gdy strona nie była informowana o przeprowadzeniu takiego dowodu. 5. art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 k.p.a. przez nienależytą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i czynienie dowolnych ustaleń faktycznych II. naruszenie przepisów prawa materialnego: 6. art. 102 ust. 1 aa ustawy z 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami przez pominięcie przy ocenie zaistnienia stanu wyższej konieczności apektu podmiotowego związanego z perspektywą osoby przekraczającej dopuszczalna prędkość a konkretnie stwierdzenie, czy z perspektywy osoby stwarzającej abstrakcyjne zagrożenie dla bezpieczeństwa na drodze materializowało się konkretne zagrożenie dla innego dobra chronionego prawem, które miało wartość wyższą niż bezpieczeństwo na drodze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się po podniesionych zarzutów organ wyjaśnił, m.in., że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażona w art. 15 k.p.a. polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Organ zauważył także, że zwłoka w dotarciu na miejsce spowodowana procedurami przeprowadzonej kontroli drogowej nie przyczyniła się do spowodowania jakiegokolwiek zagrożenia stanu zdrowia córki skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ani poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2021r. r., o zatrzymaniu M. G. na okres 3 miesięcy prawa jazdy kategorii [...] nr dokumentu [...] nr druku [...], wydanego przez Starostę [...] w dniu [...] października 2007 r. Stan faktyczny ustalony przez organy nie budzi wątpliwości. M. G. w dniu [...] lutego 2021 r. w [...] na [...] kierował pojazdem marki Range Rover i przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W dniu [...] lutego 2021 r.. Starosta [...] został powiadomiony pismem Komendanta Miejskiego Policji w [...] o zatrzymaniu M. G. prawa jazdy. Istotą sporu jest natomiast to, czy w sprawie zachodziły przesłanki z art. 102 ust. 1aa ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.). M. G., zarówno w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji jak i w skardze wniesionej do Sądu, zarzucił, że organ nie wyjaśnił, czy skarżący kierując pojazdem [...] lutego 2021r. w obszarze zabudowanym, przekraczając dopuszczalną prędkość, działał w stanie wyższej konieczności. W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki z art. 102 ust. 1aa ww. ustawy, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił działania w stanie wyższej konieczności. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.), dalej: u.k.p. Zgodnie z art. 102 ust. 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie kwestionuje faktu wypełnienia dyspozycji wskazanej wyżej normy prawnej, tj. przekroczenia dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym. Jednak w ocenie skarżącego, zachowanie takie było usprawiedliwione, bowiem podyktowane było zaistnieniem stanu wyższej konieczności, co wyłącza zastosowanie sankcji określonej w art. 102 ust. 4 u.k.p. (zatrzymanie prawa jazdy). Zgodnie z art. 102 ust. 1aa u.k.p. przepisów ust. 1 pkt 4 i 5 nie stosuje się, jeżeli kierujący pojazdem dopuścił się naruszenia, o którym mowa w tym przepisie, działając w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa tego nie można było uniknąć inaczej, a poświęcone dobro w postaci bezpieczeństwa na drodze przedstawiało wartość niższą od dobra ratowanego. Przepis ten wprowadza zatem wyjątek od obligatoryjnego zatrzymania prawa jazdy w przypadkach przewidzianych w pkt 4 i 5 ust. 1 art. 102 ustawy o kierujących pojazdami. Regulacja dotycząca wprowadzenia wyjątku od zasady zatrzymania prawa jazdy z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej prędkości na terenie zabudowanym została wprowadzona na kanwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 (Dz.U. z 2016 r., poz. 2197, publ. OTK-A 2016/77), którym Trybunał orzekł m.in., że art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz.U.2016.627, ze zm.) w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U.2012.1137, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających - ze względu na stan wyższej konieczności - kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela, mając na uwadze treść uzasadnienia Trybunału Konstytucyjnego do ww. wyroku, należy wywieść, że istoty stanu wyższej należy poszukiwać w treści art. 16 § 1 Kodeksu wykroczeń. Zgodnie z tym przepisem, nie popełnia wykroczenia, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone nie przedstawia wartości oczywiście większej niż dobro ratowane. Zaistnienie stanu wyższej konieczności, w świetle wskazanego przepisu zachodzi zatem wówczas, gdy pojawia się niebezpieczeństwo grożące dobru chronionemu prawem i dysponent tego dobra chciałby przeciwstawić się temu niebezpieczeństwu w ten sposób, że poświęca inne dobro dla ratowania dobra zagrożonego. Jest to szczególny przypadek kolizji dóbr, wartości, interesów. Ratowanie dobra zagrożonego niebezpieczeństwem jest możliwe przez poświęcenie innej wartości, innego dobra dla ochrony dobra zagrożonego. Należy przy tym podkreślić, że ochrona wartości zagrożonej jest możliwa, gdy grożące niebezpieczeństwo ma charakter bezpośredni. Niebezpieczeństwo bezpośrednie to niebezpieczeństwo realne, takie, które już istnieje w danym momencie. W kontrolowanej sprawie skarżący w odwołaniu, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji dotyczącej leczenia córki oraz dowodu z przesłuchania strony, podnosił, że małoletnie dziecko zasygnalizowało złe samopoczucie i pilną potrzebę fizjologiczną, której załatwienie było konieczne ze względu na stan zdrowia. Jak podnosił skarżący, córka w przeszłości przechodziła urosepsę, stanowiącą konsekwencje wstrzymywania oddawania moczu, czego konsekwencją jest młodzieńcze idiomatyczne zapalenie stawów. W ocenie skarżącego, brak odpowiedniej reakcji na tego rodzaju potrzeby córki mógł skutkować istotnym pogorszeniem jej stanu zdrowia i ponownym zakażeniem układu moczowego połączonym z posocznicą. W tej sytuacji, skarżący był zmuszony zwiększyć prędkość w celu szybkiego powrotu do nieodległego miejsca pobytu w [...], zwłaszcza, że brakowało możliwości wcześniejszego zatrzymania się na parkingu lub w ustronnym miejscu. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu okoliczności, organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażona w art. 15 k.p.a. polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Organ odwoławczy wskazał, że zapoznał się z dokumentacją medyczną córki skarżącego oraz podnoszoną przez skarżącego argumentacją i ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił działania w stanie wyższej konieczności. Jak wskazano, organ nie kwestionuje faktu, że córka odwołującego ma młodzieńcze idiomatyczne zapalenie stawów w remisji na lekach. Większość wyników córki odwołującego pochodzi z 2017 r.. Ostatni wynik dotyczy [...] stycznia 2021r. Powyższe dowodzi, że córka skarżącego jest pod stałą opieką medyczną. Zaświadczenia zaś dowodzą, że choroba jest w remisji. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że stan zdrowia córki skarżącego nie powodował bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia. Słuszna jest zatem ocena, że skarżący nie był zmuszony do narażenia zdrowia i życia innych użytkowników drogi dla ratowania dobra o takiej samej wartości życia i zdrowia dziecka, by odsunąć bezpośrednio grożące niebezpieczeństwo. Ponadto, co należy również podkreślić, przekroczenie dopuszczalnej prędkości z jaką poruszał się samochód skarżącego, nie było jedyną możliwą formą przeciwdziałania obawie skarżącego o zdrowie i bezpieczeństwo córki. Organ odwoławczy, odnosząc się do argumentu skarżącego, że nie mógł zatrzymać się na parkingu lub w miejscu ustronnym, bowiem podążał za nim pojazd marki [...] ( który okazał się następnie nieoznakowanym pojazdem policyjnym), który sprawiał wrażenie śledzenia i skutecznie odstraszał od poszukiwania postoju w miejscu niezapewniającym dostatecznego bezpieczeństwa osobistego, słusznie zauważył, że skarżący czując obawy związane z podążającym za nim pojazdem, winien był zwolnić, by auto to mogło go wyprzedzić. Nie jest zatem, zdaniem Sądu, uzasadniony zarzut, że w toku postępowania administracyjnego, z naruszeniem zasad opisanych w art. 8, art. 7, art 77, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a., nie zbadano okoliczności stanu wyższej konieczności, w ramach którego skarżący popełniał wykroczenie. W świetle przedstawionych okoliczności, zdaniem Sądu, prawidłowa jest ocena, że przekroczenie przez skarżącego dopuszczalnej prędkości nie było usprawiedliwione stanem wyższej konieczności. Nie są również, w ocenie Sądu, zasadne pozostałe podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonych decyzji, w tym art. 15 i art. 138 §1 k.p.a. Należy bowiem zauważyć, co podkreślił organ odwoławczy, że nieprawidłowe było działanie organu I instancji, który pominął okoliczności podnoszone przez skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2021r.. Mając jednak na uwadze, że ostatecznie podnoszone w ww. piśmie argumenty oraz przedłożona dokumentacja lekarska zostały poddane analizie i ocenie przez organ II instancji, zdaniem Sądu, uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W kontrolowanej sprawie, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, koniecznym było poddanie analizie i ocenie dokumentacji medycznej przedłożonej przez skarżącego i w tym zakresie ocena taka została przeprowadzona. Ponadto, co należy również podkreślić , w istocie skarżący kwestionuje ocenę przedstawionych dokumentów, dokonaną przez organ, nie zgadzając się z nią, nie zaś brak przeprowadzenia dowodu. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odniósł się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego argumentów. Podnosząc zaś zarzut braku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego, strona nie wskazuje na żadne inne okoliczności, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd nie stwierdził także innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.