II GZ 133/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Komitetu Wyborczego A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 1235/20 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu uiszczonego częściowo wpisu od skargi w sprawie ze skargi Komitetu Wyborczego A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 10 lutego 2021 r. (sygn. akt III SA/Lu 1235/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 w zw. z art. 220 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił skargę Komitetu Wyborczego A (dalej zwanego "Skarżącym") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z [...] października 2020 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Ponadto WSA orzekł o zwrocie Skarżącemu uiszczonego częściowo (w kwocie 200 zł) wpisu od skargi. WSA wskazał, że wnosząc skargę Skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 12 stycznia 2021 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1800 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono Skarżącemu w dniu 18 stycznia 2021 r. Pozostała kwota wpisu od skargi nie została uiszczona. Wobec tego WSA uznał, że skoro należny wpis od skargi nie został uiszczony mimo wezwania, to skarga podlega odrzuceniu, stosownie do art. 220 § 3 ppsa. WSA stwierdził ponadto, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 8 grudnia 2020 r. wezwano Skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie uchwały Państwowej Komisji Wyborczej - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący w zakreślonym terminie nadesłał kserokopię żądanego dokumentu, niepoświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza lub przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem lub radcą prawnym. Nadesłane dokumenty zostały natomiast poświadczone za zgodność z oryginałem przez osobę reprezentującą Skarżącego - A.B. Powołując się na art. 48 § 3 ppsa, WSA stwierdził, że poświadczenia oryginału dokumentu może dokonać tylko występujący w konkretnej sprawie pełnomocnik procesowy strony, a jeżeli strona nie ma pełnomocnika, o którym mowa w tym przepisie, to poświadczenia za zgodność może dokonać jedynie notariusz. W ocenie WSA, skoro nadesłana kopia uchwały Państwowej Komisji Wyborczej nie została poświadczona przez osobę uprawnioną, to należało uznać, że braki skargi nie zostały przez Skarżącego prawidłowo uzupełnione. W konsekwencji WSA odrzucił skargę również na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 67 § 2 ppsa przez doręczenie wezwania z 13 stycznia 2021 r. do uzupełnienia wpisu od skargi C.D., tj. osobie niebędącej pracownikiem ani uprawnionym do odbioru pism Skarżącego, podczas gdy pisma skierowane do Skarżącego mogły zostać doręczone wyłącznie A.B lub upoważnionemu pracownikowi Skarżącego, - art. 220 § 1 ppsa w zw. z § 1 pkt 4 oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem RM z 16 grudnia 2003 r.") przez przyjęcie, że wpis we właściwej wysokości nie został uiszczony i wezwanie Skarżącego do uzupełnienia wpisu w wysokości 1800 zł, podczas gdy skarga została złożona na decyzję dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a zatem objęta była wyjątkiem od zasady uiszczania wpisu stosunkowego i Skarżący prawidłowo uiścił wpis stały w wysokości 200 zł; - art. 106 § 4 ppsa oraz art. 228 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 ze zm.; dalej zwanej "kpc") w zw. z art. 106 § 5 ppsa przez zobowiązanie Skarżącego do złożenia oryginału bądź poświadczonego odpisu uchwały Państwowej Komisji Wyborczej nr [...] z [...] sierpnia 2019 r., podczas gdy treść tej uchwały, a w szczególności zamieszczona w niej informacja o umocowaniu A.B. do reprezentacji Skarżącego stanowiła fakt powszechnie znany, a co najmniej fakt, o którym informacja jest powszechnie znana. W uzasadnieniu Skarżący stwierdził w szczególności, że wezwanie do uzupełnienia wpisu zostało doręczone osobie niebędącej pracownikiem Skarżącego (lecz pracownikiem partii A), która nie została upoważniona do odbierania pism skierowanych do Skarżącego. Wobec tego Skarżący uznał, że wspomniane wezwanie nie zostało skutecznie doręczone, a zatem termin określony w wezwaniu nie rozpoczął biegu. Niezależnie od tego Skarżący podniósł, że wezwanie do uzupełnienia wpisu było niezasadne. Skoro bowiem w świetle zaskarżonej decyzji, nałożona kara była konsekwencją naruszenia obowiązku uzyskania zezwolenia wynikającego z ustawy o drogach publicznych, to decyzja ta dotyczyła obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W konsekwencji zastosowanie znajdował § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 16 grudnia 2003 r., który określa wyjątek od zasady wpisu stosunkowego. Skarżący stwierdził, że dokument uchwały Państwowej Komisji Wyborczej został powołany w skardze w celu potwierdzenia umocowania A.B. do reprezentacji Skarżącego. Skarżący podniósł, że nie był w ogóle zobowiązany do wykazywania swojego umocowania, ponieważ w świetle art. 106 § 4 i art. 228 § 2 kpc w zw. z art. 106 § 5 ppsa wymóg ten nie dotyczy sytuacji, gdy fakt umocowania jest powszechnie znany lub informacja o umocowaniu jest powszechnie dostępna. Skarżący zaznaczył, że fakt umocowania A.B. do reprezentacji Skarżącego został wskazany na ogólnodostępnych stronach internetowych Państwowej Komisji Wyborczej i Skarżącego. W konsekwencji Skarżący stwierdził, że nienależyte zadośćuczynienie wezwaniu WSA do przedłożenia uchwały Państwowej Komisji Wyborczej nie mogło prowadzić do odrzucenia skargi, albowiem takie wezwanie było pozbawione podstawy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły - w zakresie odrzucenia skargi - art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Zgodnie z art. 220 § 3 ppsa skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Natomiast art. 58 § 1 pkt 3 ppsa stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach tej sprawy WSA prawidłowo zastosował oba zacytowane przepisy, odrzucając skargę. Wbrew zarzutom Skarżącego, WSA był uprawniony i zobowiązany do wezwania Skarżącego do uzupełnienia wpisu od skargi. Z art. 230 § 1 i 2 ppsa wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 ppsa), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 ppsa). W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności zwalniających Skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 220 § 1 ppsa sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Były zatem podstawy do wezwania Skarżącego do uiszczenia w terminie siedmiu dni brakującej kwoty wpisu sądowego od złożonej skargi, pod rygorem odrzucenia tejże skargi. Wspomniany rygor wynika z kolei z art. 220 § 3 ppsa. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w określonej wysokości za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. W związku z tym od skargi należało pobrać wpis stosunkowy, skoro zgodnie z art. 231 zdanie pierwsze ppsa tego rodzaju wpis pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Wysokość wpisów sądowych została określona w wydanym na podstawie art. 233 ppsa rozporządzeniu RM z 16 grudnia 2003 r. Z § 1 tego rozporządzenia wynika, że wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja dotyczyła kary w wysokości 100 773,40 zł, a zatem zastosowanie znajdował § 1 pkt 4 wspomnianego rozporządzenia, który określa, że przy wartości przedmiotu zaskarżenia ponad 100 000 zł wpis stosunkowy wynosi 1% tej wartości (nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł). Skoro 1% z 100 773,40 zł jest kwotą niższą niż 2000 zł, to należało pobrać wpis w wysokości 2000 zł. Z uwagi na to, że Skarżący wnosząc skargę uiścił jedynie 200 zł, to Przewodniczący Wydziału zasadnie wezwał Skarżącego do uiszczenia brakującej kwoty wpisu sądowego w wysokości 1800 zł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wezwanie do uzupełnienia wpisu zostało skutecznie doręczone. Doręczanie pism osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej reguluje art. 67 § 2 ppsa, zgodnie z którym pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Zauważyć należy, że adresatem wezwania do uzupełnienia wpisu od skargi był Skarżący, będący komitetem wyborczym partii politycznej. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1319 ze zm.) funkcję komitetu wyborczego partii politycznej pełni organ partii upoważniony do jej reprezentowania na zewnątrz. Z kolei z art. 86 § 2 Kodeksu wyborczego wynika, że organ partii politycznej, o którym mowa w § 1, zawiadamia właściwy organ wyborczy o utworzeniu komitetu i o zamiarze samodzielnego zgłaszania kandydatów oraz o powołaniu m.in. pełnomocnika wyborczego uprawnionego do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego odebrała (pod adresem do doręczeń wskazanym w skardze, będącym też adresem siedziby partii politycznej, której organ pełni funkcję komitetu wyborczego, czyli Skarżącego) C.D., która odbiór pokwitowała własnoręcznym podpisem oraz przystawiła pieczęć adresową wspomnianej partii politycznej, zaś doręczyciel na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazał, że przesyłkę wydał upoważnionemu pracownikowi. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że upoważnienie pracownika osoby prawnej (jak i jednostki organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej) do odbioru korespondencji sądowej adresowanej do tej osoby/jednostki może być udzielone również w sposób dorozumiany (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 1999 r., sygn. akt II CKN 509/99, OSNC 2000/2, poz. 42; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 1456/08), bowiem upoważnienie do odbioru pism sądowych jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenia takiego upoważnienia można domniemywać na podstawie innych czynności i zachowań, takich jak np. wcześniejsze lub późniejsze wielokrotne odbieranie przez daną osobę pism i niekwestionowanie (w innych wypadkach) skuteczności takich doręczeń przez stronę. Jak wskazano przykładowo w doktrynie, jeżeli pracownik osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej zobowiązał się do odbioru przesyłki, umieszczając przy tym na dowodzie doręczenia odcisk pieczątki danego podmiotu wraz ze swoim podpisem, to z takiego działania również można domniemywać, że jest uprawniony do odbioru korespondencji (B. Dauter, komentarz do art. 67 ppsa [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019). Jak wskazano wyżej, przesyłka z wezwaniem do uzupełnienia wpisu została odebrana w siedzibie partii politycznej, której organ pełni funkcję komitetu wyborczego (tj. Skarżącego), a osoba, która pokwitowała odbiór przyłożyła na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pieczęć wspomnianej partii politycznej i - jak wynika z zażalenia - jest pracownikiem tej partii. Te okoliczności faktyczne przemawiają za przyjęciem, że doręczenie wezwania nastąpiło - wbrew twierdzeniom zażalenia - do rąk osoby upoważnionej w rozumieniu art. 67 § 2 ppsa. Podkreślenia przy tym wymaga, że ta sama osoba (C.D.) odebrała również (potwierdzając to swoim podpisem oraz przykładając pieczęć z prezentatą, na której widnieje nazwa wspomnianej partii politycznej) przesyłkę zawierającą odpis zaskarżonego postanowienia WSA, czego już Skarżący nie kwestionował. Nie są zasadne również zarzuty i argumenty Skarżącego, kwestionujące istnienie podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Skarga w tej sprawie została podpisana przez A.B., który dla wykazania swojego prawa do reprezentowania Skarżącego załączył do skargi kopię uchwały nr [...] Państwowej Komisji Wyborczej z [...] sierpnia 2019 r. Kopia ta nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału prawidłowo wezwał Skarżącego w zarządzeniu z 8 grudnia 2020 r., wykonanym w piśmie z 14 grudnia 2020 r.) do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie oryginału wspomnianej uchwały, bądź jej odpisu uwierzytelnionego w trybie art. 48 § 3 ppsa, tj. przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Zgodnie bowiem z art. 48 § 1 ppsa strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie sądu złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą. Natomiast z art. 48 § 3 ppsa wynika, że zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym, doradcą podatkowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Wbrew twierdzeniom zażalenia, wezwanie do uzupełnienia wspomnianego braku formalnego skargi, polegającego na wykazaniu stosownym dokumentem (złożonym w oryginale lub kopii uwierzytelnionej w sposób zgodny z ppsa), że osoba, która podpisała skargę jest uprawniona do działania w imieniu Skarżącego - było zasadne i zgodne z prawem. Chybione są próby zakwestionowania tego stanowisko WSA przez zarzucenie naruszenia art. 106 § 4 ppsa i art. 228 § 2 kpc w zw. z art. 106 § 5 ppsa, ponieważ przepisy te dotyczą zakresu prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, o którym mowa w art. 106 § 3 ppsa. Takie postępowanie dowodowe służy wyjaśnieniu wątpliwości istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, a nie wykazywaniu umocowania osoby, która podpisała skargę. Usuwaniu braku formalnego skargi polegającego na niewykazaniu w sposób zgodny z przepisami uprawnienia do podpisania skargi i występowania w imieniu strony skarżącej, służy postępowanie naprawcze określone w art. 49 ppsa i przewidujące kompetencję przewodniczącego do wezwania strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma (w tym skargi). W tej sprawie nie jest sporne, że Skarżący nie wykonał prawidłowo wezwania wystosowanego do niego na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 8 grudnia 2020 r. Przesłana w wykonaniu wezwania kopia uchwały Państwowej Komisji Wyborczej nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez którykolwiek z podmiotów wskazanych w art. 48 § 3 ppsa. W takiej sytuacji w zaskarżonym postanowieniu WSA prawidłowo uznał, że wspomniany brak formalny skargi, do którego uzupełnienia Skarżący został prawidłowo wezwany, nie został uzupełniony i dlatego skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. WSA prawidłowo też orzekł o zwrocie Skarżącemu wpis w uiszczonej przez niego wysokości (200 zł). Zgodnie bowiem z art. 232 § 1 pkt 1 ppsa sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji. PG