I SA/Po 677/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. odmówił A Sp. z o.o. z siedzibą [...] zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2018 r. o numerach: [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Wójta Gminy [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości odpowiednio za: 2012 r., 2013 r., 2014 r. i styczeń-wrzesień 2015 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u kontrahenta B Sp. z o.o. z [...] lipca 2018 r. zostały doręczone spółce w dniu 24 lipca 2018 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał ww. zawiadomienie o zajęciu 26 lipca 2018 r. Zawiadomieniem z [...] lipca 2018 r. organ egzekucyjny dokonał również zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w kontrahenta firmy C Sp. z o.o. Firma A Sp. z o.o. odebrała ww. zawiadomienie 24 lipca 2018 r., a dłużnik zajętej wierzytelności 25 lipca 2018 r. Ponadto, zawiadomieniami z [...] kwietnia 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank [...] S.A. (zawiadomienie spółka odebrała 13 maja 2019 r., a Bank 29 kwietnia 2019 r.) oraz innej wierzytelności pieniężnej w D s.c. J. C., R. J. z siedzibą w T. (zawiadomienie skarżąca odebrała 7 maja 2019 r., a dłużnik zajętej wierzytelności 6 maja 2019 r.). W toku postępowania egzekucyjnego organ zawiadomieniem z [...] lipca 2020 r. zajął trzy nieruchomości położone w gminie [...], w miejscowości D. - zawiadomienia o zajęciu powyższych nieruchomości doręczono skarżącej 10 sierpnia 2020 r. Pismem z [...] sierpnia 2020 r. Spółka złożyła w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. - dalej: "u.p.e.a.") skargę na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. nr [...], w której zarzuciła naruszenie art. 110c § 2 w zw. z art. 26 § 1 i § 5 oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 527 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm. - dalej: "K.c.") oraz wniosła o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej czynności; o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości; o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w związku z niniejszą skargą; o wstrzymanie realizacji zastosowanego przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne. Organ egzekucyjny powyższe wnioski rozpatrzył odrębnymi postanowieniami. Natomiast postanowieniem z [...] lutego 2021 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z powodu braku przesłanek do tego zawieszenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie art. 110c § 2 w zw. z art. 26 § 1 i § 5 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 527 K.c. i art. 29 § 1 u.p.e.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości, a także o wstrzymanie realizacji zastosowanego przez organ środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie niniejszego zażalenia stanie się ostateczne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Powołując art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 poz. 2070 ze zm. - dalej: "ustawa zmieniająca") organ wskazał, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Następnie mając na uwadze treść art. 56 § 1 u.p.e.a., podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, co do braku podstaw do zawieszenia prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego. Stwierdził, że wskazane w skardze na czynność egzekucyjną argumenty, mające zdaniem Spółki przemawiać za zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, tj. wniesienie skargi na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości, a także okoliczności uzasadniające tę skargę, w świetle art. 56 u.p.e.a., nie stanowią przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zawartych w zażaleniu żądań Spółki w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a. oraz wstrzymania realizacji zastosowanego przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w trybie art. 54 § 7 u.p.e.a., organ podkreślił, że nie mogą one być przedmiotem rozstrzygania w toku postępowania odwoławczego prowadzonego w trybie art. 56 u.p.e.a. W skardze z [...] czerwca 2021 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi oraz zmianę zaskarżonego postanowienia zgodnie z jej stanowiskiem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 56 § 1 u.p.e.a. wobec braku zwieszenia postępowania egzekucyjnego, pomimo zaistnienia bezwzględnej przesłanki zwieszenia postępowania egzekucyjnego, wobec niedopuszczalności prowadzenia egzekucji z majątku firmy B Sp. z o.o., która nie jest dłużnikiem osobistym wierzyciela w niniejszym postępowaniu, a ponadto wierzyciel nie przedłożył tytułu wykonawczego konstytuującego prawo wierzyciela do prowadzenia egzekucji z majątku tej Spółki; 2) art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a. wobec odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo wystąpienia przesłanek ku temu, tj. pomimo braku istnienia podstaw prowadzonej przez organ egzekucji, z uwagi na brak tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego z majątku B Sp. z o.o., a dotyczącego zobowiązań dłużnika osobistego skarżącej, 3) art. 110c § 2 w zw. z art. 26 § 1 i § 5 pkt 1 u.p.e.a. wobec jego niezastosowania, przez wzgląd na brak doręczenia zobowiązanemu wraz z zaskarżoną czynnością kompletu tytułów wykonawczych, obejmujących zarówno tytuły z [...] czerwca 2018 r., jak również tytuł, który umożliwiałby organowi prowadzenie egzekucji z majątku B Sp. z o.o. w związku z zobowiązaniami spółki, która to okoliczność stanowi ponadto bezpośrednią przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.; 4) art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 527 K.c. wobec braku zastosowania przez organ egzekucyjny powyższego przepisu, pomimo niedopuszczalności prowadzonej egzekucji, przez wzgląd na wadę formalną czynności organu egzekucyjnego, z uwagi na brak uwzględnienia przez organ egzekucyjny okoliczności, że tytuły wykonawcze powołane jako podstawa czynności egzekucyjnej z [...] lipca 2020 r., skierowanej przeciwko Spółce, nie może stanowić samoistnej podstawy prowadzenia egzekucji z nieruchomości stanowiącej majątek firmy B Sp. z o.o.; 5) art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wobec braku umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo zaistnienia przesłanki umorzenia egzekucji, przez wzgląd na osobę zobowiązanego, wobec okoliczności, że stroną postępowania powinna być spółka będąca właścicielem nieruchomości, z której egzekucja jest prowadzona, tj. firma B Sp. z o.o., bowiem to ta Spółka musi znosić ciężar prowadzonej egzekucji; 6) art. 29 § 1 u.p.e.a. wobec braku zastosowania, przez wzgląd na brak zbadania przez organ egzekucyjny dopuszczalności prowadzonej egzekucji, skutkujący prowadzeniem egzekucji administracyjnej z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 110 c § 2 w zw. z art. 26 u.p.e.a. z uwagi na wadę formalną czynności organu egzekucyjnego, wobec braku doręczenia zobowiązanej wraz z zaskarżoną czynnością egzekucyjną dokumentu stanowiącego podstawę egzekucji prowadzonej z nieruchomości stanowiącej własność firmy B Sp. z o.o., jak również brak powołania w treści zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokumentów stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji z nieruchomości firmy B Sp. z o.o., skutkującej wadliwością czynności egzekucyjnej. Ponadto skarżąca podniosła dodatkową okoliczność, że postępowanie podatkowe za okres 2010-2015 r., tj. za okres uwzględniony w wyroku Sądu Okręgowego w O. z [...] lipca 2017 r. sygn. IC [...], stanowi przedmiot wszczętego i niezakończonego postępowania o wznowienie w trybie art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.). Podstawę powyższego wniosku stanowi okoliczność, że na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r. w sprawie SK 39/19, przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, na podstawie którego zostały wydane powyższe decyzje podatkowe, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, wobec czego wierzytelność Wójta Gminy [...] z tytułu podatków od nieruchomości za lata 2010-2015 może zostać wyeliminowana z porządku prawnego. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach faktycznych sprawy organ egzekucyjny zasadnie odmówił zawieszenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego. Na wstępie wskazać należy, że prawidłowo organy obu instancji przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej o zawieszenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego zastosowały przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Stosownie bowiem do treści art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. W kontrolowanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z chwilą wpływu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego, tj. w dniu [...] czerwca 2018 r., zatem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do, których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Wymienione w przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny. Nie pozostawiają zatem uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Przyjąć zatem należy, że u.p.e.a. w sposób kompletny reguluje obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela, 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje (zobowiązuje) organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia (stwierdzenia), czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie nie wystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 670/20 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96 oraz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z 6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96). Nie budzi przy tym także wątpliwości fakt, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Należy przyjąć, że dłużnik, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jest zobowiązany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy, dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu, zmierzających do wyjaśnienia, czy istotnie wskazana przez zobowiązanego podstawa prawna zawieszająca postępowanie egzekucyjne wystąpiła. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, należy zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami, że skarżąca pomimo, iż wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, to - jak wskazuje zgromadzony materiał dowodowy - w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidzianych przez ustawodawcę w art. 56 § 1 u.p.e.a., która powodowałaby zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do skarżącej. W chwili wydania zaskarżonego postanowienia skarżąca nie miała ani odroczonego terminu wykonania obowiązku, ani wstrzymanego wykonania obowiązku, posiadała zdolność do czynności prawnych, a ponadto nie zachodziły żadne pozostałe przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziane przepisami prawa. Również wierzyciel nie występował do organu egzekucyjnego z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy u.p.e.a. nie przewidują natomiast możliwości zawieszenia postępowania na wniosek dłużnika. Przedstawione we wniosku skarżącej argumenty nie mogły wywołać oczekiwanego skutku, gdyż nie stanowią przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną, zawarte w niej żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymania realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, w myśl art. 56 § 1 u.p.e.a. nie stanowią podstaw zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast Sądowi z urzędu wiadomym jest, że podlegały one badaniu przez WSA w Poznaniu w toku postępowań ze skarg skarżącej na ostateczne postanowienia w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości zapisanej w Kw nr [...] (sygn. akt I SA/Po [...]) oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego (sygn. akt I SA/Po [...]). Wyrokami z [...] listopada 2021 r. w obu tych sprawach Sąd skargi oddalił. Należy również zauważyć, że w myśl art. 54 § 5a u.p.e.a. w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. Stosownie zaś do treści art. 54 § 6 u.p.e.a. wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, jednak organ egzekucyjny lub organ nadzoru może wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę to, że rozpatrywany przez organy obu instancji wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego został złożony wraz ze skargą na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości, podkreślić należy, że brak jest przepisu, który nakazywałby, bądź choćby pozwalał na zawieszenie postępowania egzekucyjnego nawet przy uwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjną. Zatem prawidłowo organy obu instancji przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przeanalizowały przesłanki tego zawieszenia wskazane w art. 56 § 1 u.p.e.a. pod kątem ich wystąpienia w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd podkreśla, że nie dotyczą one przedmiotu kontrolowanego postępowania, którym jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Rozpatrując wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania organy nie badają przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazanych w art. 59 u.p.e.a., kwestii doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych czy zarzutu niedopuszczalności prowadzonej egzekucji. Zatem tego rodzaju zarzutów, jako chybionych odnośnie do zasadności odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie bada również Sąd. Natomiast w kwestii wszczętego i niezakończonego postępowania o wznowienie podkreślenia wymaga, że toczenie się postępowań związanych ze świadczeniem dochodzonym w drodze egzekucji nie zostało wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. jako przyczyna zawieszenia postępowania. Fakt podejmowania działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym, m. in. wznowienia postępowania administracyjnego, sam w sobie nie powoduje konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego ani także innego rodzaju przeszkody w jego kontynuowaniu. Gdyby bowiem przyjąć, że jedynie samo prawdopodobieństwo wyeliminowania w przyszłości decyzji, w której ustalony został egzekwowany obowiązek miało przemawiać za zawieszeniem tego postępowania, wówczas w znacznym stopniu deprecjacji uległby cel, którym pozostaje doprowadzenie do wykonania obowiązku. Ustawodawca dopuszczając możliwość jednoczesnego prowadzenia postępowania administracyjnego w nadzwyczajnym jego trybie oraz postępowania egzekucyjnego w administracji świadomie podejmuje ryzyko ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej, dążąc do uniknięcia brzemiennych w skutki konsekwencji niewykonania dochodzonego obowiązku (zob. W. Piątek, Glosa do wyroku NSA z 14 lipca 2016 r., II FSK 1637/14 - Finanse Komunalne 2017, z. 9, s. 75-76; por. wyrok WSA w Szczecinie z 20 kwietnia 2016 r., I SA/Sz 1298/15 oraz wyrok NSA z 21 listopada 2017 r., II OSK 385/17). W ocenie Sądu zasadnie organy uznały, że argumentacja skarżącej nie mieści się w katalogu przyczyn, które uzasadniają zawieszenie postępowania, wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a, jak również nie stanowi podstawy do zawieszenia tego postępowania w oparciu o przepisy innych ustaw w zw. z pkt 5 powołanego przepisu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.