II OSK 660/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-01-08
Skład orzekający: Tomasz Zbrojewski, Andrzej Wawrzyniak, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. w sytuacji, gdy wnioskodawca zgłosił organom nadzoru budowlanego okoliczności mogące stanowić podstawę do wszczęcia postępowania naprawczego, mimo wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przedwcześnie umorzył postępowanie administracyjne. Pomimo wydania pozwolenia na użytkowanie, które przesądzało o zgodności inwestycji z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, istniało spektrum zagadnień wymagających weryfikacji przez organ nadzoru budowlanego, dotyczących oddziaływania zrealizowanego obiektu na otoczenie. Wniosek skarżącej nie mógł być a limine potraktowany jako bezprzedmiotowy.Stan faktyczny
D. M. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zgodności robót budowlanych z prawem budowlanym oraz o wstrzymanie robót. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na wcześniejsze rozstrzygnięcia i wydane pozwolenie na użytkowanie. WSA w Łodzi uchylił postanowienia organów i umorzył postępowanie administracyjne. NSA uchylił punkt wyroku WSA dotyczący umorzenia postępowania, uznając, że nie wszystkie kwestie zostały należycie zbadane.Rozstrzygnięcie
Uchylił punkt 2. zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i zasądził od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. M. kwotę 460 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant referent stażysta Martyna Jendyk po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 503/21 w sprawie ze skargi D. M. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 marca 2021 r. nr 57/2021 znak WOP.7722.0142.2021.JJA w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego oraz wstrzymanie robót budowlanych 1. uchyla punkt 2. zaskarżonego wyroku, 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. M. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 503/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi D. M.: w punkcie 1. uchylił zaskarżone postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 23 marca 2021 r. nr 57/2021 znak WOP.7722.0142.2021.JJA oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia 25 stycznia 2021 r., nr 58/2021, w punkcie 2. umorzył postępowanie w sprawie wniosku D. M. z dnia 14 maja 2020 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego oraz wstrzymanie robot budowlanych oraz w punkcie 3. zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru na rzecz D. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższy wyrok wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismem z dnia 14 maja 2020 r. D. M. wniosła o: 1. wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zgodności robót budowlanych prowadzonych na nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. [...] z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę; 2. wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych; 3. poinformowanie wnioskodawczyni o terminie kontroli robót budowlanych lub oględzin obiektu; 4. dopuszczenie wnioskodawczyni do udziału w charakterze strony postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie budynku położonego w Łodzi, przy ul. [...].
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2021 r. Powiatowy Inspektor odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego oraz wstrzymania robót budowlanych w odniesieniu do inwestycji przy ul. [...]. Wskazał, że wnioskodawczyni wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie zgodności robót budowlanych prowadzonych na nieruchomości przy ul. [...] z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę, a postępowanie prowadzone od roku 2016 zakończyło się decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Dodał, że w kwestii żądania dotyczącego dopuszczenia wnioskodawczyni do udziału w charakterze strony postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie budynku przy ul. [...], w związku ze wznowieniem postępowania administracyjnego w wymienionej sprawie na wniosek wnioskodawczyni, zostanie wydany odrębny akt administracyjny.
Wojewódzki Inspektor, utrzymując w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania jest zasadna, ponieważ istnieje tożsamość pomiędzy przedmiotem żądania D. M., zawartym we wniosku z dnia 14 maja 2020 r. a sprawą rozstrzygniętą decyzją z dnia 11 lutego 2016 r., nr 50/2016. Występuje bowiem tożsamość podmiotu praw i obowiązków, istnieje także ten sam stan prawny przy niezmienionym stanie faktycznym oraz występuje ten sam przedmiot w obu sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że wniesiona przez D. M. skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazano. Po przeprowadzonej analizie załączonych do skargi akt administracyjnych Sąd pierwszej instancji uznał, iż w sprawie nie zostały spełnione warunki do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania oraz wstrzymania robót budowlanych dotyczącego inwestycji, przy ul. [...] w oparciu o przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonego postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł tak dlatego, że doszedł do przekonania, iż nieadekwatnym była odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy Powiatowy Inspektor faktycznie prowadził takie postępowanie, co wyrażało się w licznych czynnościach dowodowych, takich jak kontrole budowy czy zebranie dokumentacji obiektu budowlanego od inwestora.
Sąd pierwszej instancji nie ograniczył się jednak do wyrażenia tylko powyższego stanowiska. Zwrócił dalej uwagę, że fundamentalne znaczenie dla sprawy ma decyzja z dnia 23 lipca 2020 r. nr 542/2020, wydana przed ponownym rozpoznaniem przez Powiatowego Inspektora wniosku skarżącej z maja 2020 r. Decyzją tą Powiatowy Inspektor udzielił inwestorowi pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze i garażem podziemnym z zewnętrznymi instalacjami wody, kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz fragmentem przebudowanej sieci ciepłowniczej na nieruchomości położonej, przy ul. [...] w Łodzi. Wydanie tej decyzji poprzedzone zostało sporządzeniem protokołu z obowiązkowej kontroli budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze i garażem podziemnym przeprowadzonej 21 lipca 2020 r. W treści protokołu stwierdzono: zgodność obiektu budowlanego w projektem zagospodarowania działki lub terenu; zgodność obiektu budowlanego z projektem architektoniczno-budowlanym w zakresie: charakterystycznych parametrów technicznych obiektu budowlanego, wykonania widocznych elementów nośnych układu konstrukcyjnego, geometrii dachu, wykonania urządzeń budowlanych, wykonania zasadniczych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego zapewniających użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem, zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z obiektu przez osoby niepełnosprawne. Ponadto stwierdzono, że wykonane zostały roboty budowlane objęte pozwoleniem na budowę i projektem budowlanym umożliwiające oddanie obiektu do użytkowania. Pozostały do wykonania roboty wykończeniowe w lokalach mieszkalnych i usługowych według indywidualnych aranżacji. Nie stwierdzono istotnych odstępstw od zatwierdzono projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Teren budowy został uporządkowany i właściwie zagospodarowany. W ocenie Sądu brak było podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń zawartych we wskazanym protokole kontroli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przypomniał, że zawarte we wniosku z dnia 14 maja 2020 r. żądania skarżącej wprost odnosiły się do zweryfikowania zgodności wykonanych robót budowlanych z zatwierdzonym projektem budowlanym, a stwierdzenie ewentualnych nieprawidłowości powinno w jej ocenie skutkować wydaniem postanowienia o wstrzymaniu prowadzonych robót budowlanych, i w efekcie niewydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Taka weryfikacja zgodności wykonanych robót z projektem budowlanym została dokonana przez organ nadzoru budowlanego 21 lipca 2020 r., a jej skutkiem była właśnie decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydana 23 lipca 2020 r. Za pozbawioną znaczenia Sąd uznał okoliczność prowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania wznowieniowego co do pozwolenia na użytkowanie, które ze swej istoty mogło zostać wszczęte dopiero w momencie, w którym decyzja o pozwoleniu na użytkowanie stała się ostateczna.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a.") uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora z 25 stycznia 2021 r. Jednocześnie na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku D. M. z dnia 14 maja 2020 r. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podkreślił, że powyżej powołany przepis stanowi przeniesienie na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 K.p.a. Orzeczenie sądu wydane na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. zastępuje zatem rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy bowiem od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co w ocenie Sądu miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca, zaskarżając go w części, to jest w zakresie punktu 2. Skargę kasacyjną oparła na naruszeniu przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. przez umorzenie postępowania administracyjnego z jej wniosku z dnia 14 maja 2020 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego oraz wstrzymanie robót budowlanych, pomimo że nie zaszła podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania. Wystąpiła również o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Zasadny okazał się wywiedziony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. przez umorzenie postępowania administracyjnego przez Sąd pierwszej instancji.
Skarżąca kasacyjnie, zamieszkująca przy ul. [...] w Łodzi w pobliżu kwestionowanej inwestycji, od dawna podważała jej legalność w różnych postępowaniach. Po stronie inwestorów następowały jednak kolejne, istotne zdarzenia prawne. Już wcześniej wobec budynku przy ul. [...], toczyło się postępowanie przed organami nadzoru budowlanego, które doprowadziło do zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego w 2016 r. Inwestycję zrealizowano zgodnie z tym projektem, a dnia 23 lipca 2020 r. udzielono inwestorowi pozwolenia na użytkowanie.
Organy nadzoru budowlanego, odmawiając wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej kasacyjnie wskazywały między innymi, że zagadnienia przez nią podnoszone zostały już bądź rozstrzygnięte we wcześniejszym postępowaniu z 2016 r. (zakończonym zatwierdzeniem projektu budowlanego zamiennego), bądź powoływały się na fakt wydania pozwolenia na użytkowanie inwestycji, a także na to, że toczy się postępowanie o wznowienie dotyczące tego pozwolenia.
W motywach zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji podniósł natomiast, że organy niezasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie prowadzonych robót na działce przy ul. [...] w Łodzi. Zdaniem Sądu należało dostrzec, że z uwagi na aktywność organów nadzoru budowlanego postępowanie administracyjne zostało de facto wszczęte (co wyrażało się choćby w kolejnych kontrolach budowy), a w takich okolicznościach – w ocenie Sądu – możliwe było co najwyżej jego umorzenie, a nie "wtórne" odmawianie wszczęcia postępowania.
Zarazem, co istotne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zauważył, że dla inwestycji w międzyczasie wydano decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Według Sądu zaktualizowała się więc inna podstawa umorzenia postępowania. W zaistniałych okolicznościach sprawy nie było możliwości, aby nadzór budowlany ponownie badał legalność inwestycji, w odniesieniu do której wydano ostateczne pozwolenie na użytkowanie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji, w efekcie którego w zaskarżonym wyroku (punkt 2.) umorzono postępowanie administracyjne, nie jest prawidłowe.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga wnikliwego wyjaśnienia różnych jej aspektów. Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny ma świadomość – co podkreślał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – że w piśmie z maja 2020 r. D. M. formalnie wniosła "o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zgodności robót budowlanych prowadzonych na nieruchomości położonej w Łodzi przy ulicy [...] z przepisami Prawa budowlanego, projektem budowlanym oraz warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę". We wniosku zawarty był także postulat wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.
Przy przyjęciu formalnego podejścia do tak sformułowanych żądań skarżącej argumentacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, przedstawiona na poparcie punktu 2. zaskarżonego wyroku – a więc rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania administracyjnego – daje się obronić. Żądania literalnie wyartykułowane w piśmie skarżącej z dnia 14 maja 2020 r. podpadają bowiem pod przesłankę określoną w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że kwestie zgodności inwestycji z przepisami P.b., projektem budowlanym oraz warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę zostały zweryfikowane w toku postępowania o udzielenie inwestorowi pozwolenia na użytkowanie, które ostatecznie zostało wydane dnia 23 lipca 2020 r.
Rozumiejąc stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w opisanym wyżej zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że nie wyczerpuje ono całego spektrum zagadnień istotnych z perspektywy skarżącej.
Należy zaznaczyć, że organy nadzoru budowlanego nie są związane wnioskami składanymi przez zainteresowane podmioty. Przeciwnie – nadzór budowlany powinien podejmować czynności wymagające jego ingerencji z urzędu, stosownie do przypisanych mu w P.b. zadań. Przenosząc to na realia niniejszej sprawy, należy zauważyć, że pismo D. M. z dnia 14 maja 2020 r. nie ograniczało się jedynie do wymienionych w jego rubrum żądań, które przytoczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Już w samym wniosku skarżąca wskazywała bowiem na szereg zagrożeń wynikających z realizowanej inwestycji, w tym: proces pękania ścian w piwnicach i mieszkaniach jej budynku, osuwanie chodnika po stronie zachodniej, spadek terenu zabezpieczony przez inwestora jedynie rozerwaną tkaniną jutową oraz zapadanie się gruntu przy granicy obu nieruchomości, nieprawidłową realizację poziomu zero – poziomu posadzki parteru, wpływającą na zagospodarowanie terenu
(por. wniosek D. M. z dnia 14 maja 2020 r., k. 121 akt administracyjnych).
Z powyższego wynika, że D. M. w swym wystąpieniu wskazywała również na okoliczności, które mogły stanowić podstawę weryfikacji inwestycji przez organy nadzoru budowlanego w trybie postępowania administracyjnego (naprawczego) na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. Postępowanie naprawcze może być bowiem prowadzone także w sytuacji, gdy roboty budowlane są wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia lub zagrożenie środowiska. Zgodnie z art. 51 ust. 7 P.b., postępowanie administracyjne w kontekście tej przesłanki może być również prowadzone w odniesieniu do zakończonej inwestycji.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że skarżąca podczas rozprawy sądowej nawiązała do treści swojego pisma z maja 2020 r. i wyraźnie podkreśliła, iż jej obawy – a w konsekwencji oczekiwania względem organów nadzoru budowlanego – dotyczyły przede wszystkim weryfikacji negatywnego oddziaływania inwestycji na sąsiednią działkę i znajdujący się na niej budynek mieszkalny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przedwcześnie bowiem zdecydował o umorzeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącej z dnia 14 maja 2020 r. O ile bowiem aspekty związane ze zgodnością inwestycji z przepisami P.b., projektem budowlanym czy warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę (art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.) rzeczywiście zostały przesądzone poprzez udzielenie inwestorowi pozwolenia na użytkowanie, to jednak nadal istnieje pewne spektrum zagadnień wymagających weryfikacji przez organ nadzoru budowlanego. Dotyczą one oddziaływania zrealizowanego obiektu na otoczenie, co skarżąca sygnalizowała w piśmie z maja 2020 r.
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenie dotyczy wyłącznie punktu 2. zaskarżonego wyroku w zakresie umorzenia postępowania administracyjnego (art. 145 § 3 P.p.s.a.). Uchylenie tego punktu nie oznacza automatycznie, że inwestycja przy ul. [...] stwarza niedopuszczalne zagrożenie w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla natomiast, że skarżąca zgłosiła organom nadzoru budowlanego istotne zagadnienia (niepokojące ją okoliczności na gruncie, czy zjawiska wynikające z oddziaływania pomiędzy obiektami budowlanymi), a rolą tych organów jest ich zbadanie i weryfikacja. Wystąpienie skarżącej z maja 2020 r. nie powinno być więc a limine potraktowane jako bezprzedmiotowe tylko z powodu uzyskania przez inwestora pozwolenia na użytkowanie, jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie 1. niniejszego wyroku na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu punktu 2. zaskarżonego wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o umorzeniu postępowania administracyjnego wynikało z zastosowania art. 145 § 3 P.p.s.a., w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu dostatecznie usprawiedliwione podstawy. Zatem formuła orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie oznacza uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji jako takiego (zasadnicza część tego wyroku zawarta w punkcie 1., jako niezaskarżona, pozostaje w obrocie), ale do wyeliminowania tylko dodatkowego rozstrzygnięcia Sądu o umorzeniu postępowania administracyjnego.
Konfrontując powyższe z art. 185 § 1 P.p.s.a. należy dopowiedzieć, że wprawdzie przepis ten stanowi jednocześnie "o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie", to do takiego "przekazania" nie musi dojść, jeżeli nie zachodzi potrzeba ponownego orzekania w tej samej kwestii (zob.: B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX el., Warszawa 2024, komentarz do art. 185, punkt 13.). Takie sytuacje procesowe mogą wystąpić, gdy Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawszy skargę kasacyjną nie wzrusza zasadniczej części wyroku Sądu pierwszej instancji, a jedynie eliminuje zawarte w nim pewne elementy, nie podważając jego bytu prawnego jako takiego. W praktyce może to dotyczyć uchylenia części zaskarżonego wyroku wynikającego z zastosowania art. 135 P.p.s.a. (zob.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II GSK 2044/15, z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1097/20 oraz z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt II OSK 1670/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, ponad orzeczenie uchylające zaskarżone postanowienia, zdecydował się dodatkowo skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 145 § 3 P.p.s.a., co okazało się niezasadne. Wyeliminowanie tej części zaskarżonego wyroku (punktu 2.) nie rodziło jednak potrzeby przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w rozumieniu art. 185 § 1 P.p.s.a.
Finalnie, w obecnym stanie rzeczy postanowienia Wojewódzkiego Inspektora z dnia 23 marca 2021 r. oraz Powiatowego Inspektora z dnia 25 stycznia 2021 r. pozostają prawomocnie uchylone (punkt 1. zaskarżonego wyroku), natomiast na skutek niniejszego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego inaczej będą kształtować się dalsze obowiązki organów. Postępowanie administracyjne dotyczące budynku przy ul. [...] w Łodzi nie zostaje bowiem umorzone orzeczeniem sądowym. Rolą organów nadzoru budowlanego będzie zbadanie okoliczności podniesionych w piśmie skarżącej z dnia 14 maja 2020 r. i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, w zależności od poczynionych ustaleń.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie odpowiednio zastosowanego art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Należy zauważyć, że wprawdzie uchylono część wyroku "uwzględniającego skargę", lecz dotyczyło to rozstrzygnięcia, którego charakter miał ewidentnie niekorzystny skutek dla skarżącej, sprowadzający jej sytuację prawną do sytuacji do porównywalnej z taką, która wystąpiłaby w przypadku oddalenia skargi (wszakże w miejsce postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania Sąd pierwszej instancji sam orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego).
Na zasądzone koszty złożyła się kwota uiszczonego przez D. M. wpisu od skargi kasacyjnej (potwierdzenie wpłaty na k. 46 akt sądowych) oraz wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie [...] zł wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło