II OZ 891/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 816/21 odrzucające skargę P. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 28 października 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 816/21, odrzucił skargę P. B. na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie zmiany decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i nakazał zwrócić skarżącemu uiszczony wpis sądowy wysokości 100 zł. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący pismem z 27 maja 2021 r. złożył skargę na ww. decyzję Wojewody [...]. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału pismem z 9 lipca 2021 r. skarżący został wezwany przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 24 odpisów skargi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 15 lipca 2021 r. (k. 26 akt sądowych). Wykonując powyższe wezwanie skarżący wymagane odpisy skargi, zamiast do Sądu wysłał na adres siedziby organu Wojewody [...]. Przesyłka nadana została 20 lipca 2021 r., jednak data ta nie może zostać uznana za datę uzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają regulacji o treści podobnej do art. 65 § 2 k.p.a., z której wynikałoby, że podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Tak więc w sytuacji wniesienia pisma procesowego, które powinno być skierowane bezpośrednio do Sądu, a złożone zostało do organu, najwcześniejszą datą, jaką można przyjąć za datę złożenia tego pisma jest data przesłania tego pisma przez organ do Sądu. A zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie za datę złożenia odpisów skargi przez skarżącego należało uznać datę wysłania tych odpisów przez organ do WSA w Szczecinie, co miało miejsce 2 sierpnia 2021 r. (k. 30 akt sądowych). Tym samym brak formalny skargi został przez skarżącego usunięty po terminie, który upłynął 22 lipca 2021 r. Skoro uzupełnienie braków formalnych skargi dokonane zostało po terminie, Sąd zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. B. zarzucając błędne przyjęcie przez Sąd, że skarżący nie dotrzymał 7 dniowego terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi. Skarżący wyjaśnił, że gdy otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi to brakujące odpisy skargi wysłał do Wojewody [...], ponieważ sądził, że skoro tam należało wysłać skargę to tam też powinny trafić brakujące egzemplarze skargi. Podniósł także, że w przesłanym do niego wezwaniu nie było jednoznacznie wskazane miejsce do którego ma wysłać brakujące odpisy skargi, dlatego też wysłał je na adres organu z zachowaniem 7 dniowego terminu. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, omyłkowe terminowe wysłanie brakujących odpisów skargi na adres organu nie powinno skutkować odrzuceniem skargi, co powoduje, że zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone, a skarga merytorycznie rozpoznana przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Z kolei art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi, że ustawowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi wynosi 7 dni. Z przepisów tych wynika, że w przypadku stwierdzenia przez sąd nieuzupełnienia braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni, po stronie sądu powstaje bezwzględny obowiązek odrzucenia skargi. Ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek odstępstw od tej reguły, nie wprowadził też żadnych uregulowań pozwalających na zastosowanie innego niż odrzucenie skargi środka. Potwierdza to uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której stwierdzono, że (1) niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd; (2) złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a, ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wskazana uchwała w swojej sentencji zawiera wykładnię art. 49 § 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a., która znajduje zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie, w myśl której nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 p.p.s.a. odpisów wniesionego pisma jest brakiem istotnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 1988/14). Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z poglądem Sądu pierwszej instancji, że skierowanie przez stronę skarżącą przesyłki zawierającej odpisy skargi na adres organu, nie stanowi prawidłowego uzupełnienia braku skargi w rozumieniu przepisu art. 49 p.p.s.a. Złożenie tych dokumentów powinno bowiem nastąpić na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W toku postępowania sądowoadministracyjnego zasadą jest prowadzenie korespondencji bezpośrednio z sądem, przed którym toczy się postępowanie. Z całokształtu unormowań p.p.s.a. wynika, że tryb pośredni wnoszenia pism stanowi, ściśle określony w ustawie, wyjątek, który wiąże się z koniecznością dokonania dodatkowych czynności bądź realizacji określonych uprawnień przez organ pośredniczący w przekazaniu pisma. Takim przepisem jest przepis art. 54 § 1 p.p.s.a., w którym ustawodawca przewidział pośredni tryb wnoszenia do sądu administracyjnego skargi. Organ jest wówczas zobligowany do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, może również już na danym etapie skorzystać z uprawnień autokontrolnych (art. 54 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Tryb pośredni stanowi odstępstwo od zasady bezpośredniego kierowania pism do sądu i nie może tym samym znajdować zastosowania w sytuacjach nieprzewidzianych przez ustawodawcę. Brak również jakichkolwiek innych powodów, które uzasadniałyby pośrednictwo organu w przekazywaniu pism stanowiących uzupełnienie braków formalnych skargi. Przeciwnie, rozwiązanie takie należałoby uznać za zupełnie niecelowe z punktu widzenia ekonomii postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego i zbędnego wydłużania czynności podejmowanych przez stronę i ich dodatkowego skomplikowania. Przede wszystkim należy też wyjaśnić, że skarżący złożył już skargę do Sądu pierwszej instancji (za pośrednictwem organu), a wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi nie rozpoczyna procedury wnoszenia skargi od nowa, ale ma na celu usunięcie braków, które posiada złożona uprzednio skarga. Tym samym nie znajduje uzasadnienia wątpliwość skarżącego, do którego podmiotu powinien był skierować wymagane odpisy skargi. Z treści wezwania jednoznacznie wynika, kto jest jego nadawcą. Zostało ono bowiem wydane na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, a w jego treści wprost wskazane jest, że "sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie [...] wzywa". Również w nagłówku wezwania zostały podane dane kontaktowe Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, co bezsprzecznie potwierdza, że pismo wystosował do skarżącego Sąd pierwszej instancji. Zważając na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że z wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi jednoznacznie wynika, kto był jego nadawcą, a zatem do kogo odpowiedź na pismo skarżący powinien skierować. Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, że termin, w którym skarżący skutecznie odpowiedział na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, to termin, w którym organ przesłał do Sądu pierwszej instancji wymagane odpisy skargi, co w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu 2 sierpnia 2021 r. Natomiast, jak prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, termin do uzupełnienia braku formalnego upływał z dniem 22 lipca 2021 r. Z zestawienia dat bezsprzecznie wynika więc, że skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi. A zatem prawidłowo Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucił skargę P. B., której braków nie uzupełnił on w wyznaczonym terminie. Z przytoczonych powyżej powodów, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.