III OZ 1310/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 554/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 554/21, odmówił M.C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w świetle art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: P.p.s.a,), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a,). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Następnie Sąd wyjaśnił, że w sprawie skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu, jeśli przyczyną uchybienia terminu miało być błędne przekonanie skarżącego, że wniósł skargę w terminie, to nie jest to przyczyna usprawiedliwiona, lecz leżąca wyłącznie po stronie skarżącego. Zaskarżona decyzja zawierała jasne, przejrzyste, prawidłowe pouczenie o trybie i terminie do wniesienia skargi. Wniesienie skargi w terminie nie wymagało wiedzy prawniczej, było prostą czynnością, leżącą w zakresie możliwości skarżącego. Nie można zatem mówić o przyczynie niezawinionej przez skarżącego. Sąd zauważył przy tym, że skarżący nie wskazał na żadną nagłą i nieprzewidywalną sytuację, która uniemożliwiała mu wniesienie skargi w terminie (np. nagłe, drastyczne pogorszenie stanu zdrowia, hospitalizacja, wypadek itp.). Ani wiek skarżącego, ani dolegliwości, na jakie się powołuje, nie stanowią takich przyczyn, które uniemożliwiłyby wniesienie skargi w terminie. Nie są to okoliczności nagłe, lecz raczej stałe, które występują cały czas. Pomimo schorzeń, na które skarżący się powołuje, był w stanie dwukrotnie wnieść do sądu skargę, za drugim razem z wnioskiem o przywrócenie terminu. Nie sposób zatem wykazać związku między stanem zdrowia czy wiekiem skarżącego, a nieterminowym wniesieniem skargi. Ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybił terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy, na podstawie art. 87 P.p.s.a., sąd odmówił przywrócenia terminu. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podnosząc, że jest człowiekiem starszym i bardzo schorowanym i nie rozumiał co znaczyły te przepisy, na które powołał się organ, ustalając termin na wniesienie skargi. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z powyższego wynika, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminowi (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie mu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (zob. postanowienie NSA z 12.02.2015 r. I OZ 91/15, LEX nr 1643289). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 712/08). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił, że w czasie biegu terminu do wniesienia skargi zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca mu dokonanie tej czynności, a powstanie przeszkody nie było spowodowane jego działaniem i było od niego całkowicie niezależne. Jako okoliczność przemawiającą za brakiem winy w uchybieniu terminowi skarżący wskazuje, że jest bardzo schorowanym, starszym człowiekiem (ma 71 lat), co uniemożliwiało mu zrozumienie pouczenia, do kiedy ma termin do wniesienia skargi. Za Sądem pierwszej instancji stwierdzić należy, że te okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w nieterminowym złożeniu skargi. W oparciu o wyjaśnienia skarżącego nie można uznać, że uległ on nagłej chorobie, która w tym czasie uniemożliwiała mu dokonanie tego rodzaju czynności osobiście i stanowiła przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia nawet przy dołożeniu zwykłej staranności. Stan zdrowia skarżącego jest stały i pozwał mu na aktywne uczestnictwo w postępowaniu (dwukrotne wniesienie skargi, w tym za drugim razem z wnioskiem o przywrócenie terminu). Należy podkreślić, że w zaskarżonej decyzji organ zamieścił prawidłowe, jasne i precyzyjne pouczenie informujące o terminie i trybie jej zaskarżenia. Wniesienie skargi w terminie nie wymagało zatem wiedzy prawniczej, było czynnością, leżącą w zakresie możliwości skarżącego. Stwierdzić zatem należy, że uchybienie terminowi wynikało de facto z braku staranności w kierowaniu swoimi sprawami i braku należytej dbałości o własne interesy, a we wniosku o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu skarżący nie wykazał, że istniały obiektywnie, niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające mu dochowanie terminu do wniesienia skargi. Brak było więc podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.