II GSK 2516/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SAB/Wa 38/20 o odrzuceniu skargi B.W. bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie zawiadomienia o popełnieniu deliktu dyscyplinarnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt VI SAB/Wa 38/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B.W. na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie zawiadomienia o popełnieniu deliktu dyscyplinarnego. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że skarżący pismem z [...] stycznia 2020 r. złożył do Referatu Skarg Naczelnej Rady Adwokackiej skargę na działania adwokata C.N., prowadzącego kancelarię adwokacką we W. Z treści owej skargi wynika, iż pismo to stanowi w rzeczywistości zawiadomienie o popełnieniu przez ww. adwokata deliktu dyscyplinarnego. W odpowiedzi, pismem z [...] stycznia 2020 r. sygn. [...] Naczelna Rada Adwokacka poinformowała skarżącego, iż nie jest celowe nadania ww. sprawie dalszego biegu z uwagi na znacznie wykraczający poza wskazany w art. 88 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1513 ze zm.; dalej "ustawa – Prawo o adwokaturze") termin dotyczący instytucji przedawnienia. Pismem z [...] marca 2020 r. skierowanym do Naczelnej Rady Adwokackiej, skarżący wezwał ww. organ do wydania postanowienia pod rygorem złożenia skargi na bezczynność. Z treści pisma wynika, iż zakreślił Naczelnej Radzie Adwokackiej termin 14 dni do wydania postanowienia w przedmiocie złożonego przez niego uprzednio zawiadomienia o popełnieniu deliktu dyscyplinarnego przez C.N. Pismem z [...] maja 2020 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej "organ") w przedmiocie wydania postanowienia na skutek złożonego zawiadomienia o popełnieniu deliktu dyscyplinarnego (postanowienia o wszczęciu postępowania lub odmowie wszczęcia postępowania). W skardze wniósł o zobowiązanie Naczelnej Rady Adwokackiej o wydanie postanowienia w przedmiocie złożonego zawiadomienia o popełnieniu deliktu dyscyplinarnego w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzeczenie o wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji skargę odrzucił na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wskazał, że kwestia odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokatów i aplikantów adwokackich uregulowana jest w Dziale VIII ustawy Prawo o adwokaturze. Z zawartych w niej regulacji wynika, że postępowanie dyscyplinarne adwokatów nie podlega regulacjom Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisom ustawy Prawo o adwokaturze i Kodeksu postępowania karnego. Rozstrzygnięcia podejmowane w postępowaniu dyscyplinarnym nie mieszczą się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Sąd administracyjny zatem nie jest kompetentny do kontroli postępowania dotyczącego odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokatów i aplikantów adwokackich. Podkreślił przy tym, że ustawodawca wskazał expressis verbis w konkretnych przepisach ustawy – Prawo o adwokaturze, od jakich rozstrzygnięć przewiduje kontrolę sądów administracyjnych. Kognicję sądów administracyjnych ustawodawca przewidział w następujących przypadkach: wpisu na listę adwokatów (art. 68 ust. 6b i ust. 7); sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości od uchwały o wpisie na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich (art. 69a ust. 2); odmowy wpisu na listę aplikantów (art. 75 ust. 8 i ust. 9); uchwały komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości dotyczącej wyniku egzaminu adwokackiego (art. 78h ust. 11); skreślenia z listy aplikantów adwokackich (art. 79 ust. 4). Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniósł skarżący, zaskarżając je w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. Niewłaściwość zastosowania przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. miała istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż skutkowała odrzuceniem skargi na bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odrzucając skargę, powołał się na brak kognicji sądu administracyjnego, w sytuacji kiedy informacja o orzeczeniach wydawanych przez sądy dyscyplinarne ma charakter informacji publicznej (por. postanowienia NSA: z dnia 18 lutego 2015 sygn. I OSK 294/15 oraz z dnia 4 lutego 2015 sygn. I OSK 146/15, wyrażone na tle analogicznej sprawy dotyczącej sądownictwa dyscyplinarnego zawodu notariusza; wyroki WSA: w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. II SAB/Wa 570/14, w Szczecinie z dnia 15 października 2015 r. sygn. II SAB/Sz 124/15, w Opolu z dnia 26 października 2015 r., sygn. II SAB/Op 56/15 dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.), a zatem bezczynność organu samorządu zawodowego, który nie wydaje orzeczenia dyscyplinarnego musi podlegać kognicji sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tym samym nie każda sprawa dotycząca bezczynności organu administracji publicznej podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Z kolei przepis art. 58 § 1 p.p.s.a. nakazuje Sądowi odrzucić skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne. W tej sprawie prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że skarga na bezczynność nie była dopuszczalna. Przypadki, w których samorząd zawodowy pełni zadania z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie zostały wskazane w ustawie Prawo o adwokaturze. W określonym w ustawie katalogu nie mieści się jednak postępowanie związane z zawiadomieniem o popełnieniu deliktu dyscyplinarnego przez adwokata. Należało wiec podzielić stanowisku Sądu I instancji, że takie rozstrzygnięcia podejmowane w postępowaniu dyscyplinarnym nie mieszczą się w katalogu aktów i czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślał, powołując się na stosowne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że rozstrzygnięcie sądu dyscyplinarnego (w tym także poprzedzające je rozstrzygnięcie rzecznika dyscyplinarnego) stanowi informację publiczną, które jest zaskarżalne do sądu administracyjnego. Tymczasem rozpoznawana sprawa nie dotyczy kwestii dostępu do informacji publicznej, lecz obejmuje materię dotyczącą ewentualnego wszczęcia postępowania w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokata, co – jak już wyżej wskazano – nie mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.