II SA/Po 321/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-01-13
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnuczce przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią, jeśli żyją dzieci tej babci, które nie mają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Wnuczce nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią, jeśli żyją dzieci tej babci, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w obecnym brzmieniu jednoznacznie ograniczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom spokrewnionym w dalszym stopniu niż pierwszy, do sytuacji, gdy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu nie żyją, zostały pozbawione praw rodzicielskich, są małoletnie lub mają znaczny stopień niepełnosprawności. Obowiązek alimentacyjny osób spokrewnionych w pierwszym stopniu nie musi polegać na osobistej opiece, lecz może być realizowany poprzez zapłatę za usługi opiekuńcze.Stan faktyczny
A. L. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią M. K. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że babcia ma troje żyjących i aktywnych zawodowo dzieci, które jako osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, mają pierwszeństwo w sprawowaniu opieki i realizacji obowiązku alimentacyjnego. Skarżąca podniosła zarzut błędnej wykładni przepisów, twierdząc, że jest krzywdzona przez zastosowaną interpretację, mimo że osobiście sprawuje opiekę nad babcią.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę
Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."), art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, art. 20, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej: "u.ś.r."), po rozpatrzeniu wniosku A. L., odmówił przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią M. K..
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] września 2020 r. wpłynął do niego wniosek A. L. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią M. K., która na mocy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2007 r., ze wskazaniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje.
M. K. jest wdową, jej rodzice nie żyją, ma trójkę żyjących i aktywnych zawodowo dzieci: R. K., Jaroslawa Kapczyńskiego i M. K.. Z kolei wnioskodawczyni A. L. jest wnuczką i sprawuje stałą, osobistą i długotrwałą opiekę nad babcią. W związku z opieka nad babcią wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia.
Dalej organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 ust. 1a u.ś.r. i wskazal, że biorąc pod uwagę brzmienie wymienionych przepisów oraz fakt, że troje dzieci M. K. żyje (pokrewieństwo pierwszego stopnia w linii prostej), brak jest podstaw do przyznania skarżącej – jako wnuczce – prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu z dnia [...] listopada 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. A. L. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r., który stanowi o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki posiada zstępnych, chyba że zstępni ci posiadają orzeczenie o niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz wnuczki.
Zdaniem ocenie skarżącej zastosowana przez organy wykładnia art. 17 ust. 1a u.ś.r. jest dla niej krzywdząca – pomimo że jest osobą zobowiązaną do alimentacji zostaje pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko dlatego, że żyje troje dorosłych synów podopiecznej, podczas gdy to ona sprawuje opiekę nad M. K. i w związku z tym nie podejmuje zatrudnienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w sprawie kluczowa jest okoliczność, że M. K. ma żyjące dzieci, które są zobowiązane wobec niej do alimentacji. Są to R. K. (mieszka w [...] i utrzymuje kontakt z matką), J. K. (pracuje w delegacjach i jako operator koparki i przyjeżdża do domu raz na 1,5 tygodnia) M. K. (mieszka w [...] i nie utrzymuje kontaktu z matką). Nie jest kwestionowane, że wnuczka wykonuje na rzecz babci wszystkie czynności niezbędne z jej samoobsługą i higieną. Zdaniem Kolegium okoliczność ta jest jednak niewystarczająca do ustalenia A. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
Zdaniem organu odwoławczego zamieszkiwanie w dużej odległości od rodzica, a nawet brak kontaktu, czy też zainteresowania rodzicem nie powodują wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego jego dzieci. Nie stanowi to też obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej sprawowanie opieki. Istotne jest bowiem, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać wyłącznie na sprawowaniu osobistej opieki nad rodzicem, lecz może sprowadzać się zapłaty określonej kwoty pieniężnej, w celu zaspokojenia jego potrzeb, w tym na pokrycie kosztów opieki.
Kolegium wskazało, że skoro M. K. ma trójkę żyjących dzieci, które nie mają orzeczenia o niepełnosprawności, to brak jest podstaw do przyjęcia, że po ich stronie występują obiektywne przeszkody do sprawowania opieki nad matką. Nie można zatem mówić o spełnieniu w przypadku A. L. przesłanki określonej w art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Sprawowanie opieki przez skarżącą nad babcią z punktu widzenia zasad współżycia społecznego jest zrozumiałe i zasługuje na uznanie, jednakże organy administracji są zobowiązane do stosowania przepisów prawa, zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. a zatem nie mogą orzekać wyłącznie w oparciu o zasady słuszności.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Kolegium, zbędne było analizowanie w przypadku skarżącej pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności wskazanych w art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. Ich spełnienie byłoby bowiem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Na wynik sprawy nie ma też wpływu fakt pobierania przez A. L. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad babcią. Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały ustalone wyczerpująco na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy, które nie budzą wątpliwości i są spójne z treścią oświadczeń składanych na wcześniejszym etapie sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. L. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 2020 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że wykładnia językowa art. 17 ust. 1a u.ś.r. dokonana przez organ II instancji prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz KRO. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy ze względu na jej stan zdrowia. Pozostając bowiem wyłącznie przy wyniku wykładni językowej tego przepisu, należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym przysługiwałoby wyłącznie małżonkowi lub dzieciom, które ze względu na swoją sytuację życiową bądź stan zdrowia nie mogą sprawować takiej opieki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
W rozpoznawanej sprawie A. L. ubiega się o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią M. K., która na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności (k. 10 akt adm.).
Odmawiając skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią organy obu instancji uznały, że w sprawie nie ziściła się przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., tj. odmówiły przyznania świadczenia z tego powodu, że M. K. posiada troje dzieci, które jako osoby spokrewnione w pierwszym stopniu mogą sprawować nad nią opiekę.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), a także innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W stosunku do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, ustawa przewiduje katalog przesłanek pozytywnych, których dopiero łączne spełnienie umożliwia przyznanie im świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że skarżąca jest bezspornie osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem zgodnie z art. 128 K.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Skarżąca, jako wnuczka niepełnosprawnej, jest jej krewną w linii prostej w stopniu drugim.
Dalej wyjaśnienia wymaga, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustalając kolejność zobowiązanych, w art. 129 § 1 stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W art. 132 wskazano przy tym, ze obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przepis ten koresponduje z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r., albowiem przepisy te jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3804/18 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak przy tym wynika z literalnego brzmienia art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., jednym z warunków przyznania świadczenia osobie spokrewnionej w stopniu dalszym niż pierwszy z osobą niepełnosprawną, jest okoliczność, iż nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie, bądź też legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że co do zasady, przepis ten należy odczytywać ściśle. Tylko więc wystąpienie którejś z tych dwóch przesłanek – niepełnoletność lub legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej w stopniu dalszym. Konkluzja ta uwzględnia bowiem wolę ustawodawcy uzewnętrzniającą się poprzez zmianę brzmienia art. 17 ust. 1a u.ś.r. w dniu [...] stycznia 2013 r. Przed tą datą przepis ten stanowił, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.
W kontekście powyższego podkreślenia wymaga, że aktualne brzmienie ustępu 1a, z woli ustawodawcy, wyraźnie zawęziło przypadki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do określonych sytuacji, dając nadal prymat osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu, a w dalszym – tylko w razie kumulatywnego spełnienia warunków opisanych w punktach 1) do 3). Trzeba podkreślić, że znowelizowane od [...] stycznia 2013 roku brzmienie omawianego przepisu nie wprowadza obowiązku ustalania – tak jak miało to miejsce w poprzednim stanie prawnym – czy osoby z kręgu spokrewnionych w pierwszym stopniu nie są w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną. Omawiane unormowanie nie opiera się także na konstrukcji akceptacji (celem przyznania świadczenia) swobodnego wyboru przez potencjalny krąg osób zainteresowanych sprawowaniem takiej pieczy.
W uzasadnieniu komentowanej zmiany wskazano, że wprowadzenie takiego rozwiązania jest uzasadnione tym, że pierwszeństwo w obowiązku alimentacyjnym wobec osoby niepełnosprawnej mają osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu (art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) przed osobami spokrewnionymi w stopniu dalszym (s. 4 uzasadnienia do projektu, druk sejmowy nr 724, w zakładce proces legislacyjny -> przebieg procesu legislacyjnego, www.sejm.gov.pl). Dla osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a które nie spełniają warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na warunkach określonych w nowych przepisach, wprowadzono natomiast specjalny zasiłek opiekuńczy, którego uzyskanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego.
W przypadku istnienia osób spokrewnionych z osobą niepełnosprawną w pierwszym stopniu dopiero wystąpienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. aktualizuje obowiązek alimentacyjny osób spokrewnionych w stopniu dalszym, a co za tym idzie, uprawnia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez te osoby. Co do zasady wystąpienie innych przeszkód utrudniających sprawowanie opieki nie zwalnia bowiem osoby spokrewnionej z osobą niepełnosprawną w pierwszym stopniu z obowiązku alimentacyjnego. Do tej osoby będzie należał wybór, czy właściwszym będzie utrzymanie zatrudnienia i realizacja obowiązków alimentacyjnych względem osoby niepełnosprawnej w sposób pośredni, np. poprzez opłacenie odpowiednich usług opiekuńczych, czy też rezygnacja z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania samodzielnej opieki nad niepełnosprawną i w konsekwencji uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, będącego swego rodzaju rekompensatą pieniężną związaną z rezygnują z własnej aktywności zawodowej. Rygoryzm art. 17 ust. 1a u.ś.r., którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada w sposób niebudzący wątpliwości celom ustawy. Nieuzasadnione byłoby bowiem obciążanie Skarbu Państwa (a więc w gruncie rzeczy wszystkich podatników) koniecznością wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie niż osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności, która uchyla się zadośćuczynieniu obowiązkowi alimentacyjnemu, czy to poprzez opiekę nad osobą uprawnioną, czy też poprzez opłacenie usług opiekuńczych.
Podkreślenia wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki – w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej w tym przepisie kategorii osób. To nie rodzina decyduje więc, komu spośród jej członków powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa [por. R. Kopania (red.), Świadczenia rodzinne. Świadczenia dla opiekunów. Komentarz. Warszawa 2017; dostęp el./Legalis]. Przykładowo, wystąpienie okoliczności, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu pracuje, wobec czego nie może sprawować opieki, nie uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia jej z obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może to być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności.
Niemniej, z racji występowania różnych sytuacji i stanów faktycznych, orzecznictwo sądowoadministracyjne na gruncie wykładni funkcjonalnej i systemowej komentowanego przepisu wypracowało również pogląd, że mając także na uwadze uregulowanie art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz zasady konstytucyjne z art. 2, art. 18, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, ograniczenia wynikające z ust. 1a mogą doznać odstępstwa, gdy osoba uznawana przez ustawodawcę w ujęciu ust. 1a za posiadającego legitymację materialną do prawa do przedmiotowego świadczenia nie jest w stanie sprawować opieki (por. wyroki NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16 oraz z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 307/17). W takim jednak wypadku muszą zaistnieć szczególne okoliczności i to natury obiektywnej, czyli pozostające poza sferą dowolnego kształtowania stosunków rodzinnych, i przez to opiekuńczych, wśród osób zobowiązanych (w różnym stopniu) do alimentacji, takie jak starczy wiek, ewidentne, ciężkie kalectwo, bezdomność, ubezwłasnowolnienie, przebywanie w domu pomocy społecznej, czy w zakładzie karnym. Sama zatem tylko deklarowana wola, nawet urzeczywistniona w sprawowaniu opieki nad daną osobą, czy własny, swobodny wybór (zgoda tudzież brak chęci) członków rodziny w tej mierze, które są przejawem subiektywnego nastawienia i decyzji, nie są wystarczające dla naruszenia ustawowych reguł przyznawania świadczenia.
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że dorośli synowie M. K. żyją i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – co uzasadnia odmowne załatwienie wniosku zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu. Co więcej – jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego – wszyscy są aktywni zawodowo, dwóch synów mieszka i pracuje w [...], trzeci syn w związku z wykonywana pracą przebywa poza miejscem swojego zamieszkania (k. 23 akt adm. I instancji).
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu należało przyznać rację organom rozstrzygającym w sprawie. Powody niemożności sprawowania opieki nad M. K. wskazane przez osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności nie świadczą o zaistnieniu w sprawie szczególnych okoliczności, które przemawiałyby za odejściem od literalnej wykładni art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Jak już powyżej wskazano, obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na świadczeniu pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszym stopniu nie muszą przy tym decydować się na opłacanie usług opiekuńczych obcej osoby, skoro inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności, deklaruje chęć podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Wówczas spełnieniem obowiązku alimentacyjnego będzie opłacanie usług opiekuńczych tej osoby. Nieuzasadnione byłoby natomiast obciążanie Skarbu Państwa (a więc w gruncie rzeczy wszystkich podatników) koniecznością wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie niż osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności, która uchyla się zadośćuczynieniu obowiązkowi alimentacyjnemu, czy to poprzez opiekę nad osobą uprawnioną, czy też poprzez opłacenie usług opiekuńczych. Stąd też Sąd nie podziela stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wyrażonego w wyroku z dnia [...] marca 2019 r., sygn. akt II SA/Sz [...], na który skarżąca powołała się w treści skargi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło