II SAB/Bk 150/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie wykopu na działce sąsiedniej 1. zobowiązuje Wójta Gminy P. do załatwienia wniosku B. K. z dnia [...] lipca 2020 roku zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Wójtowi Gminy P. grzywnę w kwocie 1500 (tysiąc pięćset) złotych. Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. W dniu [...] lipca 2020 r. B. K. wystąpiła do Wójta Gminy P. z pismem dotyczącym wykopu po rozbiórce szamba przydomowego na sąsiedniej działce A. M. Organ w dniu [...] lipca 2020 r. zawiadomił stronę, że na jej wniosek zostało wszczęte postępowanie, ale ze względu na złożony charakter sprawy wyznacza się termin jej załatwienia na [...] września 2020 r. Pomimo upływu terminu strona nie uzyskała żadnej informacji o postępowaniu. W związku z tym dwukrotnie w dniu [...] września 2020 r. i [...] grudnia 2020 r. złożyła ponaglenie do SKO w B. za pośrednictwem Wójta Gminy P. Następnie w dniu [...] stycznia 2021 r. B. K. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy P. i zarzuciła naruszenie art. 8, 12, 35, 36 § 1, 61 § 1, 61a K.p.a., przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wskazując na powyższe naruszenia wniosła o zobowiązanie organu do wydania aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; w przypadku uwzględnienia skargi orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ jest bezczynny, albowiem nie wydał decyzji administracyjnej oraz nie poinformował o ewentualnych przyczynach przedłużenia postępowania z wyznaczeniem nowego terminu, jak również nie przekazał ponaglenia do SKO. W piśmie z [...] lutego 2021 r. Wójt Gminy P. poinformował stronę, że uwzględnia jej skargę z [...] stycznia 2021 r. w całości, nie przekazując przy tym tej skargi do sądu administracyjnego. W dniu [...] kwietnia 2021 r. B. K. wniosła o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie przedmiotowej skargi oraz akt sprawy do sądu administracyjnego. Postanowieniem z 21 czerwca 2021 r. wymierzono organowi grzywnę w wysokości 800 zł. W dniu [...] listopada 2021 r. skarżąca złożyła skargę bezpośrednio w sądzie administracyjnym, albowiem organ do tego dnia skargi nie przekazał. Zarządzeniem z 27 grudnia 2021 r. zobowiązano organ do przesłania akt sprawy administracyjnej dotyczącej wykopu na działce A. M. W dniu [...] stycznia 2022 r. organ przekazał akta przedmiotowej sprawy do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona, albowiem Wójt Gminy P. jest bezczynny w rozpoznaniu wniosku strony i to w sposób rażący. Na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.) sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym. Podstawę procesową działania organów administracji publicznej w tej sprawie regulują przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej K.p.a). Przepis art. 12 K.p.a. reguluje zasadę szybkości postępowania organów administracji, zgodnie z którą mają one działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Rozwinięciem tej zasady są regulacje dotyczące terminów załatwienia sprawy. W art. 35 K.p.a. ustawodawca wskazał m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Zgodnie z art. 36 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przy czym stosownie do § 2 ww. przepisu obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. ustawodawca zdefiniował pojęcie bezczynności jako sytuację, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Z powyższego wynika, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Badanie skargi na bezczynność sprowadza się więc do oceny czy w okolicznościach danej sprawy, w zakreślonych ramach czasowych, podjęto czynności dla których postępowanie jest prowadzone. Celem skargi na bezczynność jest zaś doprowadzenie do załatwienia sprawy. Tezy te są utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyroki: NSA z 5 lipca 2018 r., I OSK 2936/16; z 21 marca 2019 r., I OSK 1296/17 pub. CBOSA). Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 P.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy na wstępie stwierdzić należy, że sprawa nie należy do skomplikowanych, zatem termin na jej rozpoznanie określono jako niezwłoczny, nie dłuższy niż miesiąc. Ramy te zostały przekroczone, gdyż jak wynika z akt sprawy organ administracji do chwili obecnej nie rozpoznał wniosku strony z 6 lipca 2020 r. (okres bezczynności trwa zatem około 1,5 roku). Niewątpliwe ustawowe terminy na rozpoznanie sprawy zostały przekroczone i to znacznie. Organ w tym okresie tylko jednokrotnie w dniu 10 lipca 2020 r. zawiadomił stronę, w trybie art. 36 § 1 K.p.a. o nowym terminie załatwienia sprawy i wyznaczył go na dzień [...] września 2020 r. Od [...] września 2020 r. nic się w sprawie nie dziej. Organ nie tylko nie rozstrzygnął sprawy, nie przesłał także dwóch ponagleń strony do organu odwoławczego jak również nie przesłał przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego. Pomimo wydania w dniu 3 listopada 2021 r. postanowienia o wymierzeniu organowi grzywny za nieprzekazanie skargi i akt sprawy, organ akta sprawy do sądu administracyjnego przekazał dopiero na wezwanie z [...] grudnia 2021 r. Przy czym organ nie wskazał żadnych okoliczności, który mogłyby uzasadniać jego bezczynność. W piśmie z [...] lutego 2021 r., stanowiącym odpowiedź organu na skargę na bezczynność, organ przyznaje, że skarga jest zasadna, albowiem zostały przekroczone terminy określone w art. 35 K.p.a. a nie wystąpiły żadne okoliczności uniemożliwające zakończenie sprawy w terminie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku strony z [...] lipca 2020 r. W związku z tym w pkt 1 wyroku zobowiązano organ do rozpoznania tego wniosku w terminie 14 dniu od daty zwrotu akt organowi a w pkt 2 wyroku stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie mając na uwadze treść art. 149 § 1 pkt 1a P.p.s.a. sąd był zobowiązany do oceny czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (vide: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13; wyroki WSA: we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13, pub. CBOSA). W opinii sądu działanie organu administracji publicznej naruszało terminy zastrzeżone dla rozpoznania sprawy i to w sposób rażący, nadzwyczajny i nie mający uzasadnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Stąd w pkt 3 wyroku stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.500 zł o czym orzeczono w pkt 4 wyroku na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Wysokość grzywny nałożonej na organ administracji w niniejszej sprawie jest, zdaniem sądu, adekwatna do skali rażącego naruszenia prawa i powinna spełnić we właściwy sposób swą funkcję prewencyjną.