I GZ 451/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1036/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi H. B. na uchwałę Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] maja 2021 r.; nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 11 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1036/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił H. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na uchwałę Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie negatywnej oceny projektu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że dnia 20 sierpnia 2021 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego złożył skargę na uchwałę Zarządu Województwa Śląskiego z [...] maja 2021 r. W jej treści zamieścił wniosek o przywrócenie terminu. W motywach wskazał, że zaskarżoną uchwałę skarżący otrzymał 26 maja 2021 r. Termin do wniesienia skargi upływał zatem 9 czerwca 2021 r. Jednakże 4 czerwca 2021 r. nastąpiło istotne pogorszenie stanu zdrowia skarżącego na skutek przeciążenia. W konsekwencji powyższego nie był w stanie sam przygotować całej obszernej dokumentacji, celem złożenia skargi. Jest bowiem osobą starszą i schorowaną. Jako emeryt nie otrzymuje druku L-4. Dlatego też do wniosku o przywrócenie terminu dołączono historię wizyt lekarskich, recepty oraz zaświadczenie ZUS ZLA. Zdiagnozowane upośledzenie narządu ruchu, bóle rąk i kolan oraz nasilająca się duszność spowodowały, że skarżący nie był w stanie skontaktować się z pełnomocnikiem. Również córka skarżącego, która mu pomaga (mimo przebywania poza granicami kraju) zachorowała w okresie od 5 czerwca do 2 lipca 2021 r. i wymagała hospitalizacji (vide: zaświadczenie lekarskie córki i jego tłumaczenie na język polski). Tym samym nie mógł skorzystać z jej pomocy. Okoliczność ta powinna zostać oceniona jako wyłączająca winę skarżącego w uchybieniu terminu, albowiem nastąpiła z przyczyn niezależnych od strony. Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne przywołane we wniosku to zdiagnozowane 4 czerwca 2021 r. istotne pogorszenie stanu zdrowia skarżącego na skutek przeciążenia. Upośledzenie narządu ruchu, bóle rąk i kolan oraz nasilające się dolegliwości astmatyczne, które utrzymywały się jeszcze przez okres od 26 lipca do 13 sierpnia 2021 r., co potwierdza dołączone do wniosku zaświadczenie lekarskie ZUS-ZLA wystawione przez lekarza POZ. Tymczasem jak wynika z dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych, choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, o ile zostaną spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (por. postanowienie NSA z 17 października 2013r. sygn. akt I FZ 397/13, LEX nr 1397085). W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie choroba, na którą powołał się skarżący w treści wniosku nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z załączonych dokumentów w postaci historii wizyt wynika, że inne choroby zwyrodnieniowe wielostawowe zdiagnozowano u skarżącego już 12 lutego 2021 r. Wprawdzie mogło dojść do ich nasilenia we wskazanym we wniosku terminie, niemniej jednak z dołączonego do akt zaświadczenia lekarskiego wynika, że "pacjent mógł chodzić" (vide: pkt 17 zaświadczenia). To z kolei oznacza, że choroba, na którą się powołał, w przeciwieństwie do udaru, czy śpiączki, nie była obłożną, uniemożliwiającą wykonywanie jakichkolwiek czynności. W konsekwencji powyższego WSA uznał, że uchybienie terminu było wynikiem niedbałego prowadzenia spraw przez wnioskodawcę – przedsiębiorcę. W tym stanie brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżący nie uprawdopodobnił, że jego choroba miała charakter nagły, a jej przebieg uniemożliwiał utrzymywanie kontaktów z innymi osobami oraz sprawowanie choćby częściowego nadzoru nad prowadzeniem działalności gospodarczej, co w ocenie Sadu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 ustawy p.p.s.a., przez poczynienie ustaleń faktycznych z pominięciem istotnych elementów materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz poprzez nierozważenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło Sąd do błędnego wniosku jakoby po stronie skarżącego nie wystąpiły żadne nagłe okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Gliwicach celem dalszego prowadzenia. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżący jest osobą starszą (67 lat) i schorowaną. Niemniej jednak funkcjonowanie podmiotu, którego dotyczy wniosek o dofinansowanie odpiera się na osobistej pracy skarżącego i jego dzieci, a także zatrudnionych pracowników. W dniu 4 czerwca 2021 r. skarżący zachorował, w sposób który skutkował utratą zdolności do pracy (zaświadczenie lekarskie w aktach sprawy). Takie zdarzenie uznać należy za zdarzenie nagłe, którego wystąpienie uzasadnia wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wiele osób starszych, emerytowanych jest aktywnych zawodowo. osoby te często cierpią na szereg chorób i dolegliwości, ale dopiero zaistnienie zdarzenia powodującego nagłe pogorszenie stanu zdrowia, czyni je niezdolnymi do pracy. Choroba córki skarżącego I. również była zdarzeniem nagłym i wykluczyła jej udział w zajmowaniu się sprawami H. B. Pełnomocnik nie zwrócił uwagi na fakt występowania D. B. w CEIDG, ponieważ nikt z rodziny B. o tym nie pamięta|, tak dawno Pani D. nie zajmowała się sprawami przedsiębiorstwa z uwagi na swój wiek i stan zdrowia. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa") reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a. Zgodnie z art. 64 ustawy wdrożeniowej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., w tym m.in. przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu (art. 85 - 89 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wykazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że nie każda choroba uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu. Zainteresowany podmiot musi uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu wystąpienie choroby była okolicznością nie do przezwyciężenia, mimo dopełnienia regułom należytej staranności. To z kolei wymaga wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, czy też jej przebieg uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W orzecznictwie wskazuje się też, że podstawą przywrócenia terminu może być nagła, nieprzewidziana choroba, nie zaś trwające przewlekle schorzenie, które w sposób trwały nie pozbawia funkcjonowania w społeczeństwie i załatwiania własnych spraw lub w imieniu innych podmiotów. Należy zauważyć, że - jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji - z załączonych do wniosku dokumentów w postaci historii wizyt wynika, że inne choroby zwyrodnieniowe wielostawowe zdiagnozowano u skarżącego już 12 lutego 2021 r. Nadto z dołączonego do akt zaświadczenia lekarskiego wynika, że "pacjent mógł chodzić". To z kolei oznacza, że choroba, na którą się powołał, nie była obłożną, uniemożliwiającą wykonywanie jakichkolwiek czynności. Natomiast sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie jest tożsamy z brakiem winy, tym bardziej, że skarżący podczas zwolnienia nie był unieruchomiony, o czym świadczy odpowiedni zapis na zaświadczeniu lekarskim. Nawet zatem przy przyjęciu, jak tego chce skarżący, że nastąpiło pogorszenie jego dotychczasowego stanu zdrowia, to stan chorobowy, na który się powołuje we wniosku nie był obłożony i nie wykluczał jego funkcjonowania (adnotacja na zaświadczeniu "pacjent może chodzić"). Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że uchybienie terminu było wynikiem niedbałego prowadzenia spraw przez skarżącego – przedsiębiorcę. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinien bowiem upoważnić na wypadek absencji osobę podejmującą w jego imieniu kluczowe decyzje celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. W czasie absencji właściciela przedsiębiorstwo musiało nadal funkcjonować, realizować zamówienia i zobowiązania. Nadto, ze znajdującego się w aktach sprawy CEIDG wynika, że pełnomocnikiem przedsiębiorcy jest D. B. - żona skarżącego (vide: wydruk z CEIDG), która zamieszkuje pod tym samym adresem co skarżący. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie argument podniesiony w zażaleniu, że pełnomocnik nie zwrócił uwagi na fakt występowania D. B. w CEIDG, ponieważ "nikt z rodziny B. o tym nie pamięta, tak dawno Pani D. nie zajmowała się sprawami przedsiębiorstwa z uwagi na swój wiek i stan zdrowia". Przeciwnie, ten argument strony dodatkowo potwierdza, że skarżący, jako przedsiębiorca nie przykładał należytej staranności do prowadzenia spraw związanych z działalnością gospodarczą. Tym samym, słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że brak było przesłanek dla przyjęcia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.