I OSK 1262/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1468/21 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 stycznia 2022 r. sygn. II SA/Bd 1468/21 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] października 2021 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania K. K. (dalej "skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką H. K. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny dokonanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz.111 z późn. zm., dalej "u.ś.r.") zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Organ odwoławczy przyjął, że skoro skarżący jest okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym i na tej podstawie otrzymuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie, to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W ocenie Sądu I instancji prawo do renty, niezależnie od organu, który ustalił prawo do tego świadczenia, nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, odwołując się do orzecznictwa wskazano, że nie można znaleźć przekonujących argumentów, uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19; wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, CBOSA oraz wyrok NSA z 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 702/21, LEX nr 3197189). Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie organy powinny poinformować skarżącego o przysługującej mu możliwości wyboru świadczenia. Tymczasem, zaniechały one takiego działania, jak również nie poinformowały strony o możliwości zawieszenia prawa do renty rolniczej, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, co skutkowało przedwczesną odmową przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że decyzje obu organów orzekających zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd - działając podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako: "p.p.s.a.") - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt. 1 p.p.s.a), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i art. 103 ust. 3 w zw. 100 ust. 1 i 134 ust. 1 pkt 1 i 134 ust. 2 piet 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 ze zm. - dalej "ustawa emerytalna") w zw. z art. 34 ust 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz, U. z 2021 r. poz. 266 z późn. zm., dalej "u.u.s.r.), przez błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na uznaniu, że przepis ten nie może prowadzić do wyłączenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w razie posiadania ustalonego prawa do emerytury rolniczej w przypadku gdy prawo do emerytury ulegnie zawieszeniu, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia przepisu powinna być taka, iż zawieszenie prawa do emerytury rolniczej nie ma wpływu na istnienie przesłanki w postaci ustalenia tego prawa i brak jest wystarczających podstaw do innej niż literalna wykładania przepisu; 2. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (pominięcie) (art. 174 pkt 1 p.p.s.a), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 34 ust. 1 i art. 44 ust 4 u.u.s.r. i w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez ich niezastosowanie i pominięcie faktu, że wypłata emerytury rolniczej nie podlega całkowitemu zawieszeniu, a także faktu, że zawieszenie prawa do emerytury rolniczej a także zawieszenie jej wypłaty stosuje się z urzędu; 3. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 p.p.s.a), tj, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. i art. 24a ust.1-3 u.ś.r. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że na organie administracji spoczywa obowiązek poinformowania strony o prawie do zawieszenia renty i uzależnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, gdy tymczasem obowiązku takiego organy nie mają, wobec przyjętej i w ocenie organu prawidłowej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. iż zawieszenie prawa do emerytury nie niweczy negatywnej przesłanki przyznania świadczenia tj. posiadania ustalonego prawa do emerytury. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, a także o rozważanie przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z art. 187 p.p.s.a, w zakresie wykładni i stosowania zarzuconych w skardze przepisów prawa materialnego. Jednocześnie w oparciu o art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzeczono się rozprawy. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Istota sporu dotyczy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i odpowiedzi na pytanie, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną może być uwzględniony w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie ma przyznaną rentę rolniczą. Na wstępie poczynić trzeba uwagę wprowadzającą, a mianowicie, że choć skarga kasacyjna koncentruje się na kwestii zbiegu praw do emerytury oraz do świadczenia pielęgnacyjnego, to K. K. - jak wynika ze złożonego przez niego oświadczenia - nie ma ustalonego prawa do emerytury. K. K. posiada natomiast prawo do renty rolniczej. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonych decyzji, przeszkodą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, opiekującemu się niepełnosprawną matką H. K. jest to, że posiada on ustalone prawo do renty rolniczej. Stanowisko skargi kasacyjnej jest błędne, a skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 1. Za pozbawione podstaw należało uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i art. 103 ust. 3 w zw. 100 ust. 1 i 134 ust. 1 piet 1 i 134 ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej w zw. z art. 34 ust 1 u.u.s.r., jak również przez niezastosowanie art. 34 ust. 1 i art. 44 ust. 4 u.u.s.r. i w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. 1. Na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Należy wskazać, że aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej i systemowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2809/20, z 5 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1195/21, i z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21). W orzecznictwie podkreśla się, że proces wykładni prawa zaczyna się wprawdzie od dyrektyw językowych, ale nie może ograniczać się wyłącznie do ich zastosowania. Nie sposób zatem podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, który wskazał, że ze względu na jednoznaczną treść analizowanego przepisu i uzyskane na jej podstawie wyniki wykładni językowej brak jest podstaw do sięgania po metody wykładni systemowej czy celowościowej. Przepis prawny jest bowiem jasny wtedy gdy wyniki wykładni gramatyczno-językowej, celowościowej i systemowej są spójne i nie wykazują rozbieżności na gruncie poszczególnych metod wykładni. Rozbieżności te, w powiązaniu z ustalonym konstytucyjnym wzorcem ochrony praw człowieka i obywatela, pozwalają na odstąpienie od literalnej treści przepisu w celu możliwie najszerszej realizacji wzorca konstytucyjnego ze względu na cel uchwalenia przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołana powyżej linia orzecznicza sądów administracyjnych powoduje, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odstąpił od literalnej, językowej wykładni analizowanego przepisu, a uzyskane za jej pomocą wyniki uzupełnił efektami wykładni celowościowej. Literalne odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nakazujące wyeliminowanie z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, naruszałoby bowiem konstytucyjną zasadę równości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2809/20, z 5 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1195/21, i z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21). Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości ich prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy mają oni ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i gdy świadczenie to jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien uniemożliwiać stronie uzyskania świadczenia korzystniejszego, ale powinien podjąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt I OSK 2199/19). Rację zatem przyznać należy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, że powyższe przemawia za celowością dopuszczenia możliwości przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego a pobierającym rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy. Warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym ujęciu funkcję analizowanego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy zatem rozumieć jako sposób uniknięcia kumulacji pobieranych świadczeń, nie zaś jako wykluczenie możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia przesłanki do uzyskania innego świadczenia określonego w tym przepisie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21). 2. Odnosząc się dalej do zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że na podstawie art. 34 ust. 1 u.u.s.r., prawo do renty rolniczej ulega zawieszeniu na zasadach określonych w art. 103-106 ustawy emerytalnej. Przepis art. 34 ust. 1 u.u.s.r. stanowi, iż prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. W takim przypadku nie zawiesza lub nie zmniejsza się wypłaty części składkowej emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy albo nadwyżki emerytury lub renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin ponad 95% emerytury podstawowej. Nie ulega wątpliwości, że - jak zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z 23 lutego 2022 r. sygn. III UZP 12/21 - przepis art. 34 ust. 1 u.u.s.r. miesza dwie nietożsame konstrukcje, to jest zawieszenie prawa (zdanie 1) oraz zawieszenie wypłaty (zdanie 2). W licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy akcentuje ponadto również istotę i konstrukcję przepisów regulujących system zabezpieczenia społecznego dając wskazówki prawidłowej ich interpretacji (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218; z dnia 23 października 2006 r., I UK 128/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz. 359; z dnia 29 stycznia 2008 r., I UK 239/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 103; z dnia 4 marca 2008 r., II UK 129/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 155; z dnia 19 maja 2009 r., III UK 6/09, LEX nr 509028). Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że w skardze kasacyjnej Kolegium powołuje również przepis art. 44 ust. u.u.s.r., który stanowi, że zawieszenie prawa do świadczeń oraz zawieszenie lub wstrzymanie ich wypłaty stosuje się z urzędu. Kolegium podnosi, że skoro zawieszenie prawa do świadczeń następuje - jak stanowi art. 44 ust. 4 u.u.s.r. - "z urzędu", to nie jest dopuszczalne zawieszenie tego prawa na wniosek. Przedstawiona argumentacja skargi kasacyjnej nie mogła przynieść pożądanego rezultatu. Należy bowiem wyraźnie wskazać, że ani organy prowadzące postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, ani sądy administracyjne nie zostały powołane do rozstrzygania w przedmiocie zawieszenia renty rolniczej. Nie jest zatem rolą ani tych organów, ani sądów administracyjnych w postępowaniu administracyjnym przesądzanie tej kwestii. Jeżeli natomiast osoba pobierająca rentę rolniczą, na swój wniosek doprowadzi do całkowitego zawieszenia jej pobierania (również w zakresie obejmującym wypłatę części składkowej), oraz fakt ten udokumentuje stosownym dokumentem organu rentowego, to brak będzie przeszkód, aby skorzystała z możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, w miejsce wcześniej otrzymywanego świadczenia rentowego. W judykaturze konsekwentnie się wskazuje, że zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 u.u.s.r., zgodnie z którym, w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4 (ust. 1), natomiast w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 2). Przepisy każdej z ustaw regulują przy tym zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów w odniesieniu do innych świadczeń (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 33 ust. 4 u.u.s.r.). Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. I OSK 2813/20). W takim przypadku, jeśli zawieszenie prawa do renty rolniczej skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty (również w zakresie obejmującym wypłatę części składkowej), to uznać należy, że wyeliminuje w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty. Jak słusznie wskazał zatem Sąd I instancji, organ rozpatrujący wniosek winien poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty rolniczej i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty w całości (obejmującej również część składkową). Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto zgodnie z art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty. W niniejszej sprawie organy zaniechały poinformowania skarżącego o przysługującej mu możliwości wyboru świadczenia. Skutkowało to przedwczesną odmową przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Wywiedziony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 9 k.p.a. i art. 24a ust.1-3 u.ś.r. nie zasługiwał zatem na uwzględnienie. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.