I SA/Ol 705/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy, asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca), Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję. I. W. (dalej także: "skarżąca", "strona", "wnioskodawczyni") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "ZUS", "Zakład", "organ") z [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 30 czerwca 2021 r. strona zwróciła się do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021 r. (RDZ-B7). We wniosku strona podała, że prowadzi jako przeważającą działalność gospodarczą o kodzie PKD 47.77.Z, tj. w zakresie sprzedaży detalicznej zegarków, zegarów i biżuterii prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach. Decyzją z [...] r. ZUS odmówił stronie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 do 30 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej oraz w bazie REGON na dzień 31 marca 2021 r. figurował jako przeważający kod działalności 32.12.Z – produkcja wyrobów jubilerskich i podobnych. Zmiana na kod PKD podany przez stronę we wniosku nastąpiła 19 kwietnia 2021 r. z datą zaistnienia zmiany od 1 marca 2020 r., w związku z czym nie było podstaw do uwzględnienia zmiany kodu PKD. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 6 lipca 2021 r. Pismem z 23 lipca 2021 r. strona wniosła o zmianę niekorzystnej dla niej decyzji. Zakwestionowała wskazany przez organ kod PKD przeważającej działalności. Wskazała na błąd urzędnika urzędu statystycznego. W jej ocenie kod PKD 47.77.Z obowiązuje od 1 marca 2020 r. W załączeniu strona przedstawiła pismo Urzędu Statystycznego z 1 czerwca 2021 r. Decyzją z [...] r. ZUS, działając na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że decyzja z [...] r. o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek została doręczona stronie w dniu 6 lipca 2021 r., wobec czego 14-dniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 20 lipca 2021 r. Natomiast strona złożyła wniosek w dniu 23 lipca 2021 r. W skardze na powyższą decyzję strona podniosła zarzuty przeciwko rozstrzygnięciu w zakresie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021 r. Wskazała, że poprzedni kod PKD został nadany błędnie przez urzędnika urzędu statystycznego, a decyzja jest dla niej krzywdząca. Podniosła, że otrzymała wsparcie od Wojewódzkiego Urzędu Pracy, jak również Sąd Okręgowy rozstrzygnął pozytywnie dla niej sprawę świadczenia postojowego. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zauważenia na wstępie wymaga, że choć skarga została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to właściwym do jej rozpoznania jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, co wynika z § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773). Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. Nr 153, poz. 137), wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W związku z powyższym co do zasady każde, nawet nieznaczne przekroczenie powyższego terminu stanowi jego uchybienie. Odnosząc się do okoliczności stanu faktycznego w sprawie, należy wskazać, że decyzja z [...] r. została skarżącej doręczona w dniu 6 lipca 2021 r. Wobec powyższego termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął z dniem 20 lipca 2021 r. Natomiast organ stwierdził, że strona złożyła wniosek w dniu 23 lipca 2021 r. W aktach sprawy znajduje się wydruk dokumentu wewnętrznego organu potwierdzający, że strona złożyła pismo z 23 lipca 2021 r. na sali obsługi klientów w dniu 23 lipca 2021 r. (k. 13 akt adm.), jednak z prezentaty organu na tym piśmie wynika, że zostało ono złożone w dniu 22 lipca 2021 r. (k. 11 akt adm.). Powyższa rozbieżność nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż w związku z tym, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 20 lipca 2021 r., nie ulega najmniejszych wątpliwości fakt złożenia pisma po upływie 14-dniowego terminu od dnia doręczenia decyzji, niezależnie od tego, czy pismo to zostało złożone 22 czy też 23 lipca 2021 r. W tym kontekście stanowisko prezentowane przez organ jest prawidłowe, niemniej pomija ono, że decyzja z [...] r. zawierała nie tylko pouczenie o możliwości jej zaskarżenia w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego w terminie 14 dnia od dnia jej doręczenia, ale także alternatywnie - w drodze skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. W treści pisma z 23 lipca 2021 r. strona nie wskazała wprost, z jakiego trybu zaskarżenia decyzji zdecydowała się skorzystać. W sytuacji zatem wniesienia przez stronę pisma po upływie pierwszego ze wskazanych terminów, ale przed upływem drugiego z tych terminów, w przypadku gdy intencją strony było zaskarżenie decyzji o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, którą mogła ona kwestionować w wybranym przez siebie jednym z dwóch niezależnych środków zaskarżenia, Zakład powinien był wyjaśnić z udziałem strony, z jakiego trybu zaskarżenia decyzji zdecydowała się ona skorzystać, a w razie dalszych wątpliwości – z uwagi na datę wniesienia pisma powinien przyjąć z korzyścią dla strony, że trybem tym było zaskarżenie decyzji do sądu administracyjnego. Niedopełnienie przez Zakład obowiązków spoczywających na nim z mocy art. 9 oraz art. 64 § 2 k.p.a. powoduje, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stanowisko organu pomija szczególne rozwiązanie przewidziane na gruncie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawy COVID-19"). Zgodnie z obowiązującym od 16 grudnia 2020 r. przepisem art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Jednocześnie w myśl art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie do sytuacji, gdy strona uchybi terminu do złożenia do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (wyroki: WSA w Bydgoszczy z 7 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 347/21; WSA w Bydgoszczy z 12 października 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 503/21; WSA w Gorzowie Wlkp. z 20 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 463/21 - II SA/Go 465/21; WSA w Krakowie z 21 października 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 883/21; WSA w Bydgoszczy z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 284/21). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższe stanowisko, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy kwalifikować jako uchybienie terminu, od zachowania którego "jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej" (art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19). Z akt niniejszej sprawy wynika, że organ, kwalifikując pismo strony z 23 lipca 2021 r. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i jednocześnie zauważając uchybienie terminu do złożenia tego wniosku, nie skierował do strony zawiadomienia, o którym mowa w powyższym przepisie. W tej sytuacji niezastosowanie przez organ powołanej wyżej regulacji należy zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Uwzględniając zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu, Zakład ponownie rozpoznając sprawę, zobowiązany będzie wezwać stronę do jednoznacznego sprecyzowania, czy pismo z 23 lipca 2021 r. stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Zakład, czy też intencją strony było bezpośrednie zaskarżenie decyzji do sądu administracyjnego. Jednocześnie Zakład zawiadomi stronę, że w przypadku uznania, że pismo z 23 lipca 2021 r. stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, doszło do uchybienia terminu do złożenia tego pisma, w związku z czym Zakład wyznaczy stronie przewidziany prawem termin do wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.