I FSK 940/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Maja Chodacka, po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1275/21 w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 5 lipca 2021 r. nr 2201-IOV-3.623.11.2020/02/07 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J.M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Zaskarżonym wyrokiem z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1275/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", oddalił skargę J.M. (dalej "Strona" lub "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "organ") z 5 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2006 r.. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji za prawidłową uznał dokonaną przez organy podatkowe ocenę braku zaistnienia w rozpoznawanej sprawie wskazywanej przez Skarżącego przesłanki wznowieniowej przewidzianej w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, ze zm.), dalej "O.p.". Zdaniem Sądu ustalenia wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe z 11 marca 2019 r., sygn. akt X K 218/18, uznającego kontrahenta Skarżącego – R.K. – winnym wystawienia na jego rzecz nierzetelnych faktur tytułem dostawy paliwa w okresie od stycznia 2006 r. do stycznia 2007 r., nie wskazują na istnienie nowych okoliczności faktycznych, mających przymiot istotności. Ustalenia przedmiotowego wyroku skazującego korespondują bowiem z ustaleniami dokonanymi w niniejszej sprawie przez organy podatkowe co do fikcyjności faktur mających dokumentować zakup paliwa przez Skarżącego od R.K. Wyrok ten wręcz potwierdza prawidłowość. decyzji ostatecznych. Sąd wskazał ponadto, że w sprawie nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z uzasadnienia ww. wyroku sądu karnego, ani akt sprawy karnej, gdyż w świetle art. 11 P.p.s.a. sąd administracyjny oraz organ administracji są związani wyłącznie sentencją wyroku skazującego, a nie jego uzasadnieniem. Podobnie w świetle powołanego przepisu nie stanowił naruszenia przepisów postępowania brak w aktach sprawy innego wyroku, na który powoływał się Skarżący, tj. wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z 4 marca 2014 r., sygn. akt II K 779/12, uniewinniającego go od zarzutów fikcyjnego nabywania paliwa i przyjmowania fikcyjnych faktur od R.K. 2. Skarga kasacyjna Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez Stronę, która w skardze kasacyjnej zarzuciła nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez nierozpoznanie istotnej części zarzutów Skarżącego, a przez to: a) art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 5, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) i pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm.), dalej "ustawa o VAT", poprzez błędne zastosowanie, mimo że w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności istotne dla sprawy, które to dowody nie istniały w chwili wydania decyzji, a które winny stanowić podstawę do wznowienia postępowania oraz ustalenie nadpłaty zapłaconego przez Skarżącego podatku od towarów i usług; b) naruszenie art. 180 § 1 O.p., poprzez bezzasadną odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych przez Skarżącego dowodów; c) art. 11 P.p.s.a., poprzez niewłaściwą wykładnię w zakresie okoliczności ustalonych w wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe, sygn. akt X K 218/18, w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Słupsku z 4 marca 2014 r., sygn. akt II K 779/12, które to okoliczności związane z uznaniem Skarżącego niewinnym zarzucanych mu czynów mają istotny wpływ na zmianę stanu faktycznego stanowiącego podstawę decyzji stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania. W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego i kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wg norm przepisanych. 3. Odpowiedź na skargę kasacyjną W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie tej skargi w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu. 4.2. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. wobec zrzeczenia się rozprawy przez stronę, która wniosła skargę kasacyjną. 4.3. Przed ustosunkowaniem się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej należy podkreślić, na co zresztą trafnie zwracał uwagę Sąd pierwszej instancji, że niniejsza sprawa dotyczy trybu nadzwyczajnego, a mianowicie wznowienia postępowania zakończonego decyzja ostateczną. Zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji (art. 128 O.p.) uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Postępowanie wznowieniowe nie może być zaś kontynuacją postępowania wymiarowego, które zostało zakończone decyzją ostateczną. Nie może zastępować odwołania, ani skargi do sądu administracyjnego. Służy ono usunięcie kwalifikowanych wad procesowych, które zaistniały w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej. Przy czym zakres tego postępowania określa podmiot inicjujący to postępowanie, wskazując jedną z ustawowo określonych podstaw wznowienia, przewidzianych w art. 240 § 1 O.p. Istotą postępowania wznowieniowego jest - jako wyjątek od zasady trwałości decyzji podatkowych wyrażonej w art. 128 O.p. - możliwość przeprowadzenia postępowania w sytuacji, gdy postępowanie główne, w którym wydana została kwestionowana decyzja, dotknięte było wadami określonymi w art. 240 O.p. Muszą być to wady tego rodzaju, że na zasadzie wyjątku otwierają drogę do wzruszenia decyzji, która ma już przymiot ostatecznej. Stąd niedopuszczalne jest wykorzystywanie postępowania wznowieniowego do kontynuowania merytorycznej kontroli decyzji, dokonanej wcześniej w postępowaniu zwykłym. W konsekwencji postępowanie w przedmiocie wznowienia toczy się zasadniczo w zakresie oceny istnienia jednej lub kilku przesłanek określonych w art 240 § 1 O.p. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2019 r., I FSK 393/17, CBOSA.) 4.4. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej nie doszło do naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 5, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) i pkt 1 lit. a) ustawy o VAT. Trafnie bowiem oceniono znaczenie prawomocnego skazującego wyroku karnego z 11 maja 2019 r., sygn.. akt X K 218/18. W orzeczeniu tym uznano za winnego R.K. – kontrahenta strony skarżącej, między innymi za wystawienie nierzetelnych faktur sprzedaży paliwa na rzecz J.M. Okoliczność ta nie może zostać uznana za nową okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Ustalenia te były bowiem podstawą faktyczną ostatecznej decyzji. Powyższy wyrok skazujący zatem potwierdził ustalenia faktyczne poczynione w tamtym postępowaniu podatkowym. Także wyrok ten nie jest nowym dowodem, nieznanym organowi, który wydał decyzje. Orzeczenie to bowiem zostało wydane kilka lat po decyzji ostatecznej. W żadnej mierze okoliczności faktyczne, wynikającego z tego orzeczenia, jak i sam wyrok nie mogą stanowić podstawy wznowienia, przewidzianej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. 4.5. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 180 § 1 O.p.. Zdaniem kasatora przepis ten został uchybiony poprzez bezzasadną odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych przez Skarżącego dowodów. Tym dowodem było uzasadnienie wyroku wydanego w sprawie karnej. Trzeba jednak podkreślić, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania jest dwuetapowe (art. 243 § 2 O.p.). W pierwszym stadium podlega badaniu istnienie podstaw ustawowych do wznowienia postępowania. W drugim zaś stadium następuje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Dopiero pozytywna weryfikacja przesłanek wznowienia postępowania umożliwia przeprowadzenie tego drugiego etapu. Skoro trafnie uznano, że brak jest podstaw ustawowych do wznowienia postępowania, przewidzianych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., to nie było podstaw do przeprowadzenia postępowania dowodowego co do istoty rozstrzygnięcia. 4.6. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 11 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej jedynym uzasadnieniem tego zarzutu jest wskazanie, że doszło do niewłaściwej wykładni "w zakresie okoliczności ustalonych w wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe, sygn. akt X K 218/18, w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Słupsku z 4 marca 2014 r., sygn. akt II K 779/12, które to okoliczności związane z uznaniem Skarżącego niewinnym zarzucanych mu czynów mają istotny wpływ na zmianę stanu faktycznego stanowiącego podstawę decyzji stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania". Skarżący, powołując się na skazujący wyrok kontrahenta oraz swój uniewinniający wyrok, domaga się ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynienie nowych ustaleń faktycznych. Trzeba jednak przypomnieć, że postępowanie wznowieniowe nie jest kontynuacja postępowania wymiarowego, które przecież zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej. Wyrok karny uniewinniający, wobec jednoznacznej treści art. 11 P.p.s.a., nie jest wiążący dla sądu administracyjnego. 4.7. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. 4.8. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnika Dyrektora Izby Administracji Skarbowej określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265). Maja Chodacka Zbigniew Łoboda Arkadiusz Cudak