III SA/Gl 1084/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Spółka z o.o. "A" z siedzibą w T. zaskarżyła decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej jako "Organ") z [...] r., o numerze [...]. Decyzją tą Organ utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...] r. o numerze [...], stwierdzającą u A. P. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji A. P. (określana tu z racji roli procesowej jako "zainteresowana") była badana w Instytucie Medycyny Pracy [...] w L. (orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] r.), gdzie rozpoznano u niej chorobę zawodową - zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Ustalono, że A. P. w latach [...]-[...] pracowała w różnych zakładach pracy na stanowiskach [...] i pracownika [...]. Następnie była zatrudniona w "A" Sp. z o. o. w T. jako [...], [...] i jako [...]. Na podstawie karty oceny narażenia zawodowego opracowanej przez "A", pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...] r. oraz opisu stanowiska pracy sporządzonego przez A. P. ustalono charakter jej pracy, czas i rodzaj czynności wykonywanych na stanowisku [...], a na podstawie badań medycznych przyjęto, że czynności wykonywane na tym stanowisku pracy mogły, z wysokim prawdopodobieństwem, w istotny sposób przyczynić się do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka, a w konsekwencji do ucisku pnia nerwu pośrodkowego prawego i pomimo istnienia pozazawodowych czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni kanału nadgarstka, można z wysokim prawdopodobieństwem uznać, że do rozwoju choroby doszło w związku z narażeniem zawodowym. Podsumowując, lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy w L. stwierdzili, że analiza narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby oraz wyniki wykonanych aktualnie badań dają podstawy do rozpoznania u A. P. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego. Organ uznał ze swej strony, że zostały spełnione wszystkie warunki z art. 235¹ Kodeksu pracy do stwierdzenia choroby zawodowej A. P., ponieważ rozpoznana u niej choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i stwierdzono z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy jako narażeniem zawodowym. W skardze na tę decyzję "A" sp. z o.o. zarzuciła Organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik, a w szczególności: 1) art. 138 k.p.a. przez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji I instancji, 2) art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia A. P. oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego w decyzji schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem: - sporządzenia, na wniosek, kierowany dwukrotnie przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy [...], szczegółowej informacji dot. sposobu wykonywania pracy na stanowisku pracy [...], ze szczególnym uwzględnieniem chronometrażu wykonywanych czynności, w odniesieniu do czasu trwania zmiany roboczej wraz z opisem zakresu ruchów w obrębie kończyn górnych (stawów nadgarstkowych), - wyjaśnienia rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym, tj. w orzeczeniach lekarskich, w których zamieszczone zostały sprzeczne ustalenia co do stanu zdrowia pracownicy, a w szczególności lekarze orzecznicy w sposób odmienny zinterpretowali wyniki badania elektroneurofizjologicznego, - prawidłowego ustalenia przyczyn powstania u A. P. choroby, a także ustalenia, czy była ona związana wyłącznie z wykonywaną pracą, zwłaszcza biorąc pod uwagę zdiagnozowane u tej pracownicy schorzenia, mające istotny wpływ na rozwój zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, 3) art. 80 k.p.a., przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się: - nieprawidłowym ustaleniem, iż A. P. od [...] r. do [...] r. pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej zespołu cieśni nadgarstka, podczas gdy czynności wykonywane przez nią na stanowisku [...], z uwagi na ich zróżnicowany charakter pozbawiony cech monotypowości, nie stanowiły pracy w narażeniu na tę chorobę zawodową, - zaniechaniem kontroli orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy [...] w L. pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to: - zostało poprzedzone orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, - zawierało wskazanie na pozazawodowe czynniki, które mogły przyczynić się do powstania zespołu cieśni nadgarstka u A. P. co oznacza, że domniemanie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a wystąpieniem choroby zawodowej zostało podważone, a w konsekwencji brak było podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, - zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u A. P. zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem, 4) § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez zaniechanie zażądania od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, w sytuacji gdy: - organ II instancji dysponował dwoma orzeczeniami lekarskimi, w których zamieszczone zostały sprzeczne ustalenia co do stanu zdrowia pracownicy, - przeprowadzona w toku postępowania obserwacja kliniczna oraz wydana przez Instytut Medycyny Pracy w L. opinia lekarska z [...] r. wskazywała na występowanie schorzeń, mających istotny wpływ na rozwój zespołu cieśni nadgarstka. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Z definicji choroby zawodowej, zwartej w art. 235¹ Kodeksu pracy wynika, że Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z tym przepisem dla stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione dwie przesłanki: a) rozpoznanie choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, b) ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby, a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, przy czym ów związek przyczynowy może być bezsporny lub stwierdzony z wysokim stopniem prawdopodobieństwa. Tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych jest uregulowany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. w Dz.U.2013.1367). Zgodnie z nim decyzję w tym przedmiocie wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Orzeczenie lekarskie władny jest wydać lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Jednostkami tymi są, między innymi, poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych) jako jednostki orzecznicze I stopnia oraz instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy jako jednostki orzecznicze II stopnia. Nie ulega wątpliwości, że zespół cieśni nadgarstka jest wymieniony w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych zamieszczonego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Wystąpienie u zainteresowanej tej choroby zostało stwierdzone przez Instytut Medycyny Pracy [...] w L., będący jednostką orzeczniczą II stopnia w rozumieniu § 5 ust. 3 wymienionego tu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z orzeczeniem Instytutu czynności wykonywane przez A. P. jako krojczej mogły z wysokim prawdopodobieństwem w istotny sposób przyczynić się do powstania choroby zawodowej i to pomimo istnienia pozazawodowych czynników ryzyka rozwoju choroby, takich jak płeć żeńska, wieloletnia [...], nadwaga i rozwój schorzenia w okresie okołomenopauzalnym. Byłyby zatem spełnione przesłanki do orzeczenia, jakie zostało w sprawie wydane. Czy zatem zarzuty skargi wskazują na wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Zarzuty te sklasyfikowane zostały przez autora skargi jako naruszenie przepisów postępowania. W swej zasadniczej wymowie dotyczą niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wadliwej oceny dowodów, stąd zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ocenę tych zarzutów należy przeprowadzić z podkreśleniem, że zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych ustaleń co do stanu zdrowia zainteresowanej i jego związku z warunkami pracy dokonała jednostka orzecznicza II stopnia. Jednostka tego typu powołana jest do rozpatrywania odwołania pracownika, który nie zgadza się z orzeczeniem jednostki I stopnia. Jest to zatem jednostka, której orzeczenie należy uznać za rozstrzygające kwestie dotyczące wystąpienia choroby zawodowej i jej związku z warunkami pracy. Ustaleń tych nie dokonuje inspektor pracy, choć wydaje w sprawie decyzję, ale przy jej wydaniu obowiązany jest uwzględnić orzeczenie jednostki orzeczniczej (§ 8 pkt 1 rozporządzenia RM). Rozporządzenie przyznaje inspektorowi sanitarnemu prawo zwrócenia się do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkowe konsultacje, jeżeli uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji (§ 8 pkt 2). Owym materiałem dowodowym jest orzeczenie jednostki orzeczniczej, ale trudno uznać, by orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w L. było niewystarczające do wydania decyzji. W swych stwierdzeniach jest jednoznaczne i nie pozostawia wątpliwości co do wystąpienia u zainteresowanej choroby zawodowej i jej związku ze sposobem wykonywania pracy, przy czym sposób wykonywania pracy został przyjęty na podstawie karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez stronę skarżącą, opisu czynności zawodowych sporządzonego przez zainteresowaną oraz pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...] r. Jeśli zatem jednostka orzecznicza II stopnia uznała, że tak przedstawiony sposób wykonywania pracy przez A. P. wystarcza do powiązania jej choroby z warunkami pracy, to Inspektor nie naruszył prawa wydając decyzję w oparciu o to orzeczenie. Związany z tym aspektem sprawy zarzut skargi zmierza w istocie do podważenia orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w L. od strony medycznej przez kwestionowanie jego podstaw faktycznych. W skardze podnosi się, że brak jest ustaleń co do ...sposobu wykonywania pracy na stanowisku krojczego ze szczególnym uwzględnieniem chronometrażu wykonywanych czynności, w odniesieniu do czasu trwania zmiany roboczej wraz z opisem zakresu ruchów w obrębie kończyn górnych (stawów nadgarstkowych). W tle jest zatem przekonanie, że wadliwie powiązano występującą u zainteresowanej chorobę ze sposobem wykonywania pracy, ponieważ należało uwzględnić inne czynniki narażenia zawodowego. Nie uwzględnia się przy tym faktu, że tryb postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej został określony w powołanym tu kilkakrotnie rozporządzeniu Rady Ministrów, a zgodnie z nim orzeczenie jednostki II stopnia rozstrzyga medyczne aspekty sprawy. Przysługujące inspektorowi sanitarnemu prawo zwrócenia się do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkowe konsultacje, o czym była tu już wzmianka, uwarunkowane jest ustaleniem, że dotychczasowe orzeczenie nie jest wystarczające do wydania decyzji. Przez orzeczenie niewystarczające do wydania decyzji należy rozumieć takie, które nie zawiera jednoznacznych ustaleń bądź je zawiera ale w oderwaniu od występującego w sprawie stanu faktycznego. Orzeczenie wydane w niniejszej sprawie przez Instytut Medycyny Pracy w L. odnosi się do pozostałych dwóch kwestii poruszonych w skardze. Mianowicie do współistnienia czynników pozazawodowych oraz do wcześniejszego orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia, która nie rozpoznała u zainteresowanej choroby zawodowej. Co do pierwszej z nich Instytut potwierdził, że dostrzega pozazawodowe czynniki choroby zawodowej u zainteresowanej, podkreślając jednocześnie, że z wysokim prawdopodobieństwem można uznać, że do rozwoju choroby zawodowej doszło w związku z narażeniem zawodowym. Jest kwestią utrwaloną w orzecznictwie sądów administracyjnych, że współwystępowanie czynników pozazawodowych przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym - nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (patrz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 183/15, jak również wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 1005/21). W swym orzeczeniu Instytut Medycyny Pracy w L. odniósł się także do rozbieżności co do rozpoznania choroby zawodowej pomiędzy jego stanowiskiem, a wcześniejszym stanowiskiem Poradni Chorób Zawodowych w S. Kwestia ta została omówiona na stronie 2 orzeczenia, nie została pominięta. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie można podnosić, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w L. było niewystarczające do wydania decyzji przez Organ. Nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. Nie miało też miejsca naruszenie przepisu § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, ponieważ orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w L. dało orzekającym w sprawie organom sanitarnym pełne podstawy do wydania decyzji. Organ II instancji nie naruszył zatem przepisu art. 138 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji. Warunkiem uwzględnienia skargi przez Sąd na podstawie zarzutów naruszenia przepisów postępowania jest stwierdzenie, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.w Dz.U. z 2022 r., poz. 329). Zdaniem Sądu warunek ten nie zaistniał w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich powodów skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.