II SAB/Bk 3/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę W piśmie [...] grudnia 2020 r. R. S. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2017 r., zarejestrowanych w repertorium C pod symbolami 056 i 056s. Wskazał, że udzielenie informacji może nastąpić na płycie CD. Wniosek wpłynął do Sądu Okręgowego w Ł. [...] grudnia 2020 r. W odpowiedzi na wniosek zawartej w piśmie z [...] grudnia 2020 r. Prezes Sądu Okręgowego w Ł. wskazał, że wszystkie wnioskowane orzeczenia wraz z uzasadnieniami zostały opublikowane na portalu orzeczeń Sądu Okręgowego w Ł. Pismo zostało doręczone wnioskodawcy [...] grudnia 2020 r. W dniu 25 lutego 2021 r. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł.. Wskazał, że na dzień złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej tylko jeden wyrok był opublikowany na portalu orzeczeń, dlatego pozostałe orzeczenia powinny być udostępnione we wnioskowanej formie. Jako że organ tego nie uczynił, to zdaniem skarżącego jest w zwłoce, co uzasadniania skargę na bezczynność. Skarżący wskazał, że pozostałe wyroki zostały opublikowane 19 grudnia 2020 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w Ł. wniósł o jej odrzucenie z uwagi na fakt zamieszczenia żądanej informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) Sądu Okręgowego w Ł. Postanowieniem z 1 czerwca 2021 r. wydanym w sprawie II SAB/Bk 27/21 WSA w Białymstoku odrzucił skargę. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 stwierdził, że skoro niedopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania administracyjnego (jak wskazano w uchwale), to za niedopuszczalną należy uznać również skargę na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej złożoną po udzieleniu tej informacji. Postanowieniem z 5 października 2021 r. w sprawie III OSK 6030/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi. Powołując przepisy art. 1 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.) wyjaśnił, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium, a zakres żądania sformułowanego we wniosku i zakres informacji znajdujący się w BIP pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne. W takiej sytuacji w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP. Za chybioną uznał NSA argumentację sądu pierwszej instancji odwołującą się do tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19. Wskazał, że pogląd zaprezentowany w uchwale dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną a nie spraw zakończonych dokonaniem czynności materialno-technicznej. Skonkludował, że sąd pierwszej instancji błędnie wywiódł przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu sprawy ze skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem NSA, sąd pierwszej instancji powinien zbadać, czy poinformowanie skarżącego pismem z 21 grudnia 2021 r. o umieszczeniu wnioskowanej informacji na portalu orzeczeń Sądu, jako źródła informacji publicznej, stanowi prawidłowe załatwienie wniosku oraz czy informacje tam zawarte odnoszą się bezpośrednio do meritum tego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zważył co następuje. Rozpoznawana sprawa dotyczy skargi na bezczynność organu w załatwieniu wniosku o udostępnienie orzeczeń sądowych, co do których organ, pismem z [...] grudnia 2021 r., poinformował wnioskodawcę, że istnieje możliwość zapoznania się z nimi wraz z uzasadnieniami na Portalu Orzeczeń sądów powszechnych. Wniesiona w tak zakreślonych okolicznościach skarga na bezczynność podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że nie istnieje obowiązek wydania stosowanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Sąd ocenia skargę na bezczynność na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest zatem ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena co do bezczynności organu dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, dalej: u.d.i.p.), informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje m.in., że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego. Stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p). Zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 6 lit. "a" u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o danych publicznych, którymi są treść orzeczeń sądów powszechnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wyroki sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego są danymi publicznymi, zatem podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (por. np. wyrok NSA z 16 stycznia 2018 r. I OSK 784/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Stosownie do treści art. 10 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu na wniosek podlega każda informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. Oznacza to, że informacje udostępnione we wspomnianych publikatorach nie podlegają udostępnieniu na wniosek. Zauważyć należy, że skarżący nie przeczy otrzymaniu informacji o które wystąpił, lecz bezczynność organu wiąże z faktem niezrealizowania jego wniosku co do formy w jakiej oczekiwał udzielenia tej informacji, a także podnosi fakt zamieszczenia zawnioskowanych orzeczeń w publicznie dostępnej bazie ale już po złożeniu wniosku. Zasadnym jest też zwrócenie uwagi, że sam skarżący nie wskazał we wniosku w sposób jednoznaczny formy udostępnienia informacji podając, że "informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD". Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie podziela zarzutów skarżącego. Organ w ustawowym tj. 14-dniowym terminie, udzielił skarżącemu prawidłowej odpowiedzi (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Wniosek wpłynął do organu [...] grudnia 2020 r., informacji udzielono w piśmie z [...] grudnia 2020 r. doręczonym skarżącemu 29 grudnia 2020 r. Udzielona odpowiedź wskazywała na upublicznienie orzeczeń zawnioskowanych do udostępnienia. Jak wynika ze strony Portalu Orzeczeń sądów powszechnych (orzeczenia.ms.gov.pl) jest to strona podmiotowa Biuletyny Informacji Publicznej (vide logo BIP). Działanie organ wypełniło zatem, zgodnie z wyżej wskazanymi zasadami, obowiązek udzielenia informacji publicznej. Nadto udzielenie odpowiedzi nastąpiło przed wniesieniem skargi. Ta zatem w dacie jej złożenia była bezzasadna. Skarżący nie może oczekiwać, że orzeczenia sądu w formie zanonimizowanej i opublikowanej w internecie, w ogólnodostępnym Portalu Orzeczeń, dodatkowo będą mu przesyłane w innej formie. Organ nie ma takiego obowiązku. Jeśli informacje udostępnił w drodze ich upublicznienia i stały się ogólnodostępne, wykluczona jest możliwość dodatkowego ich udzielania w formie kopii lub zapisu na płycie DVD lub CD. Skarżący nie kwestionuje faktu publikacji orzeczeń jak również możliwości zapoznania się z nimi. Organ wskazał natomiast w piśmie odpowiadającym na wniosek sygnatury wszystkich spraw, których dotyczył wniosek (vide pismo z [...] grudnia 2020 r. Przewodniczącego Wydziału I Cywilnego Sądu Okręgowego w Ł. kierowane do Prezesa tego Sądu). Wbrew postawionym zarzutom, organ nie pozostawał zatem w bezczynności. Zgodnie z zaleceniami NSA w sprawie III OSK 6030/21 należy wskazać, że doszło do prawidłowego załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej a informacje upublicznione w Portalu Orzeczeń odnoszą się bezpośrednio do meritum tego wniosku. W konsekwencji skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Na marginesie sąd zauważa, że stanowisko powyższe, prezentowane w licznych orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych, znalazło akceptację sądu kasacyjnego, który – w sprawach o identycznych bądź bardzo podobnych stanach faktycznych – oddalił skargi kasacyjne (vide np. wyroki w sprawach III OSK 4040/21, III OSK 3900/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).