II OSK 1410/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-02-13

Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Tomasz Bąkowski, Piotr Broda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stacja bazowa telefonii komórkowej wraz z instalacjami antenowymi, zamontowana na dachu budynku mieszkalnego, stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego, czy też jest urządzeniem instalowanym na obiekcie budowlanym, a w konsekwencji, czy jej budowa wymaga pozwolenia na budowę?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stacja bazowa telefonii komórkowej, ze względu na swoją konstrukcję i sposób montażu (w tym wykonanie słupków żelbetowych, montaż rusztu stalowego, masztów, drabinek kablowych i instalacji elektrycznej), stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. W związku z tym jej budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a jej wzniesienie bez takiego pozwolenia stanowi samowolę budowlaną, która nie może być kwalifikowana jako 'instalowanie urządzeń' w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego. Sąd podzielił stanowisko Sądu I instancji i organów nadzoru budowlanego, że postępowanie legalizacyjne było zasadne.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. zamontowała na dachu budynku mieszkalnego stację bazową telefonii komórkowej wraz z antenami. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane i nakazał przedłożenie dokumentów, uznając inwestycję za samowolę budowlaną. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał postanowienie w mocy, uznając stację bazową za budowlę wymagającą pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, kwestionując kwalifikację stacji bazowej jako budowli i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z/s w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2466/21 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z/s w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 października 2021 r. nr 1500/21 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nakazu przedłożenia dokumentów oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 lutego 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2466/21 oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka) na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) z dnia 4 października 2021 r. nr 1500/21 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nakazu przedłożenia dokumentów. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 6 marca 2020 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) wpłynęło pismo w sprawie dotyczącej kontroli montażu anten - masztów na dachu budynku mieszkalnego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w W. W dniu 8 września 2020 r. przedstawiciel organu przeprowadził czynności kontrolne na terenie ww. nieruchomości, podczas których stwierdził, że na dachu siedmiokondygnacyjnego budynku zlokalizowane są konstrukcje wsporcze pod instalacje antenowe w ilości 6 sztuk. Po wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie (zawiadomienie z dnia 23 listopada 2020 r.) PINB uznał, że stancja bazowa została zrealizowana w ramach samowoli budowlanej, dlatego też postanowieniem z dnia 5 lipca 2021 r., nr IIIOT/304/2021 wstrzymał roboty budowlane przy montażu 3 anten masztów na dachu budynku mieszkalnego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w W., nakazał wykonanie niezbędnych zabezpieczeń przed dostępem osób trzecich oraz nałożył na inwestora - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. obecnie [...] Sp. z o.o.) obowiązek przedłożenia w terminie dwóch miesięcy od kiedy postanowienie stanie się ostateczne dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r, Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej: p.b. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka. MWINB w wyniku jego rozpoznania postanowieniem z dnia 4 października 2021 r. nr 1500/21 utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Na wstępie organ II instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b., pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: instalowaniu stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, na obiektach budowlanych. W opinii MWINB stacja bazowa telefonii komórkowej (maszt) wraz z realizacją 3 urządzeń telefonii komórkowej, zamontowana na dachu ww. budynku wykracza poza pojęcie instalacji na obiektach urządzeń budowlanych, o jakiej mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b. i wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Powyższa stacja bazowa stanowi bowiem odrębny od budynku obiekt budowlany składający się ze stalowego masztu antenowego i anten sektorowych. MWINB pismem z 3 września 2021 r. zwrócił się do Urzędu m.st. Warszawy Wydziału Architektury i Budownictwa dla dzielnicy [...] o udzielenie informacji, czy dokonano zgłoszenia zamiaru budowy przedmiotowych anten, bądź czy było wydane pozwolenie na ich budowę. W odpowiedzi na powyższe organ architektoniczno-budowlany poinformował, że w spisach archiwalnych odnaleziono zgłoszenie inwestycji: [...] - stacja bazowa UMTS nr [...], dz. nr [...]. Akta dotyczące ww. sprawy zostały jednak wybrakowane na podstawie zgody nr 107/2014, wobec czego ww. Wydział nie posiada żadnej dokumentacji, ani wiedzy w kwestii przedmiotowego zgłoszenia. Z uwagi na fakt, że projekt konstrukcyjny przedmiotowej stacji bazowej, jest datowany na październik 2019 r, organ odwoławczy uznał, że stacja bazowa została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej, niemniej istnieje możliwość jej legalizacji, tym samym PINB zasadnie nałożył na spółkę zaskarżone postanowienie. Skargę na powyższe postanowienie MWINB wniosła spółka, kwestionując jego prawidłowość. W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd przytoczył treść art. 48 ust. 1, 2 i 3 p.b., stan faktyczny sprawy jak i ustalenia poczynione przez organy nadzoru budowalnego rozpoznające niniejszą sprawę oraz podkreślił, że zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie jest kwestia, czy wybudowana przez skarżącą stacja bazowa telefonii komórkowej wymagała pozwolenia na budowę. Aby na to pytanie odpowiedzieć niezbędne jest przyjęcie stanowiska w kwestii, czy wskazana stacja bazowa o wysokości 2,99 m jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. - jak twierdzą organy nadzoru budowlanego, czy też jest, jak z kolei twierdzi skarżąca, jedynie urządzeniem instalowanym na obiekcie budowalnym (art. 3 pkt 9 p.b.). Sąd I instancji nie podzielił stanowiska spółki wskazując przede wszystkim, że pojęcie instalowania nie jest precyzyjnie zdefiniowane w ustawie Prawo budowlane. Należy więc nadawać mu takie znaczenie, jakie wynika z języka naturalnego, a nie języka prawnego. Kluczową rolę odgrywa definicja legalna "urządzeń budowlanych" wyrażona w art. 3 pkt 9 p.b. Zgodnie z tym przepisem urządzenie budowlane to taka konstrukcja, która posiada łącznie dwie istotne cechy: a) jest to urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, a ponadto b) urządzenie to zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W świetle przytoczonej definicji legalnej, "instalowanie urządzeń" będzie dotyczyło więc takich konstrukcji lub trwałych struktur technicznych, które są montowane (konstruowane, podłączane) ze względu na to, że zapewniają możliwość użytkowania obiektu budowlanego, na którym są lokowane i jednocześnie służą użytkowaniu obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W rozpatrywanej sprawie, na co zwrócił uwagę Sąd wojewódzki instalowanie stacji bazowej telefonii komórkowej w budynku w sposób oczywisty nie odpowiada cechom "urządzenia" wskazanym w ustawie. Sporne roboty budowlane polegały bowiem na wykonaniu słupków żelbetowych na dachu budynku, montażu: rusztu stalowego, masztów z zastrzałami, ramki pod skrzynkę elektryczną, drabiny włazowej nad nadbudówkę, słupków pod moduły radiowe, drabinek kablowych czy wreszcie instalacji elektrycznej i energetycznej. Niewątpliwie tego rodzaju elementy nie służą zapewnieniu możliwości użytkowania przedmiotowego budynku, a stanowią realizację odrębnej budowli, służącej do celów, które nie są ściśle związane z przeznaczeniem budynku mieszkalnego wielorodzinnego, na którym zostały posadowione. Bez stacji bazowej na dachu budynek był i nadal może być użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem. Zdaniem Sądu wojewódzkiego, przedmiotowa stacja bazowa telefonii jest samodzielną konstrukcją o szczególnych, autonomicznych celach i funkcjach. Jej związanie z budynkiem, na którym została umieszczona, ogranicza się jedynie do faktu położenia omawianej stacji bazowej. Nie służy ona bowiem mieszkańcom danego budynku, ale wszystkim użytkownikom korzystającym z sieci telefonii komórkowej prowadzonej przez skarżącą. Nie może więc budzić wątpliwości teza, według której umieszczenie stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku wymaga pozwolenia na budowę. Nie znajduje zatem zastosowania ani art. 29 ust. 2 pkt 15, ani także art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b) p.b. W świetle powyższego, w ocenie Sądu I instancji, przy wydawaniu wskazanych rozstrzygnięć nie doszło do naruszenia art. 48 ust. 3 p.b., skoro oczywistym było, że skarżąca nie uzyskała dla swojego przedsięwzięcia pozwolenia na budowę, a jednocześnie w pełni zasadne było zaliczenie przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej do kategorii budowli w rozumieniu art. 3 pkt. 3 p.b., to obowiązkiem PINB było wszczęcie postępowania legalizacyjnego, wstrzymanie wykonania przedmiot robót budowlanych, nakazanie wykonania niezbędnych zabezpieczeń przedmiotowej inwestycji przed dostępem osób trzecich i wezwanie skarżącej do przedłożenia wymaganej dokumentacji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka zaskarżając go w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: p.p.s.a. zarzuciła naruszenie: I. przepisów postępowania tj. 1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z wymienionymi w dalszej treści skargi przepisami prawa materialnego, w szczególności art. 29 ust. 2 pkt. 15 p.b., poprzez niezastosowanie określonego w ustawie środka kontroli legalności i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia MWINB nr 1500/21 oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, w związku z nieuprawnionym prowadzeniem postępowaniem w oparciu o art. 48 p.b; 2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że organy administracji I i II instancji przeprowadziły w sposób wystarczający postępowanie dowodowe w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w wyniku czego WSA zaakceptował, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a.; 3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organy administracji I i li instancji w toku postępowania administracyjnego przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a które polegało na uznaniu za prawidłowe działanie organu w sytuacji gdy z powodu błędnych ustaleń poczynionych przez organy postępowanie doprowadziło do wstrzymania robót budowlanych oraz prowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 p.b.; 4) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), dalej:.p.u.s.a., w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt.1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym spełnieniu funkcji kontrolnej, gdyż pomimo naruszenia przepisów prawa przez organy administracji publicznej I i II instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie we wspomnianym wyroku nie uchylił ich orzeczeń; 5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań, co do interpretacji przepisów prawa budowlanego, które nie znajdują oparcia w przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy; II. przepisów prawa materialnego tj.: 1) art. 29 ust. 2 pkt 15) p.b.. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, w której roboty budowlane wykonane przez skarżącą polegały na instalowaniu urządzeń, których wysokość nie przekroczyła 3 metrów, w związku z czym nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę; 2) art. 3 pkt. 3), art. 29 ust. 2 pkt. 15) oraz art. 30 ust. 1 pkt 3) lit. b), a także § 3 pkt 9 p.b. poprzez błędne utożsamienie urządzeń, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 z pojęciem urządzeń budowlanych, podczas gdy ustawa Prawo budowlane nie wymaga, aby urządzenia, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b. były urządzeniami budowlanymi zdefiniowanymi przez tę ustawę; 3) art. 48 ust. 1-3 p.b., poprzez zastosowanie, czyli prowadzenie postępowania w oparciu o ww. przepis, w przypadku, gdy przedmiotem postępowania nie jest obiekt budowlany, a postępowanie dotyczy instalowania urządzenia na istniejącym obiekcie i nie doprowadziły do powstania nowego obiektu budowlanego w postaci budowli, co wymagałoby uprzedniego uzyskania pozwolenia, jak również brak dostrzeżenia, że roboty prowadzone przez spółkę nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę oraz nie wymagały uprzedniego zgłoszenia budowlanego. Z uwagi na powyższe skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie w razie braku stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stwierdzenia jedynie naruszenie prawa materialnego, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie merytoryczne skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca spółka wniosła także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało zagadnienie, czy wybudowana stacja bazowa telefonii komórkowej stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. i tym samym wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też jest urządzeniem instalowanym na obiekcie budowlanym, o czym mowa w art. 3 pkt 9 p.b., które z uzyskania takiego pozwolenia jest zwolnione. Analizująca przedmiotową sprawę Naczelny Sąd Adminisatrcyjny podzielił stanowisko Sądu wojewódzkiego, że sporna stacja bazowa telefonii komórkowej stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. W literaturze wskazuje się, że w przypadkach nastręczających trudności przy zakwalifikowaniu wytworu ludzkiej działalności oceny należy dokonać także na podstawie ustaleń, czy dany obiekt ma cechy wspólne z wymienionymi w przepisie przykładami, czy jest do nich podobny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 186/09, LEX nr 597412, stwierdził, że budowlą jest każdy inny obiekt, który nie jest budynkiem lub obiektem małej architektury, ale który jest podobny do wymienionych w art. 3 pkt 3 wytworów ludzkiej działalności. (...) W wyroku z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt IIOSK 2696/19, LEX nr 3403372, Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, że stacja bazowa telefonii komórkowej jest budowlą stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami (art. 3 pkt 3 p.b.), a tym samym stanowi obiekt budowlany (art. 3 pkt 1 lit. b p.b.), wymagający pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 p.b.), (por. Arkadiusz Despot - Mładanowicz (w:): Plucińska-Filipowicz Alicja (red.), Wierzbowski Marek (red.), Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, LEX/el.2024 art. 3 Definicje legalne, I. obiekt budowlany pkt 3.) Taka sama teza została postawiona w wyroku z dnia 19 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2414/21, gdzie Sąd wskazał, że stacja bazowa telefonii komórkowej jest budowlą stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami (art. 3 pkt 3 p.b.), a tym samym stanowi obiekt budowlany (art. 3 pkt 1 p.b.), wymagający pozwolenia na budowę. Przepis art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b. (...) stanowiący, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych, mógł mieć zastosowanie w przypadku instalowania pojedynczych urządzeń na obiektach budowlanych, a nie budowy (rozbudowy, przebudowy) takiego zamierzenia budowlanego, jakim jest stacja bazowa telefonii komórkowej (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1899/20, LEX nr 3586812). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy nie można uznać by znajdująca się na dachu budynku stacja bazowa telefonii komórkowej (maszt) o wys. 2,99 m wraz z realizacją 3 urządzeń telefonii komórkowej, przy budowie której przeprowadzono roboty budowlane polegające na wykonaniu słupków żelbetowych na dachu budynku, montażu: rusztu stalowego, masztów z zastrzałami, ramki pod skrzynkę elektryczną, drabiny włazowej nad nadbudówkę, słupków pod moduły radiowe, drabinek kablowych czy wreszcie instalacji elektrycznej i energetycznej mieściła się w zakresie pojęcia "instalowanie urządzeń" tym samym nie ma mowy o zastosowaniu w sprawie art. 29 ust. 2 pkt 15 czy też art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. p.b., z uwagi na dokonaną kwalifikację stacji bazowej, jako budowli. Co istotne, przy kwalifikowaniu danych robót do kategorii instalowania, montażu, czy budowy nie ma miejsca na automatyzm. W każdym przypadku właściwe zakwalifikowanie takich robót musi poprzedzać szczegółowa analiza technicznych założeń projektu przewidzianego do realizacji lub zrealizowanego. Zakwalifikowanie określonych robót, jako instalowanie antenowych konstrukcji wsporczych oraz instalacji radiokomunikacyjnych na obiektach budowlanych w rozumieniu art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a i art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. może więc nastąpić tylko wtedy, gdy ich umiejscowienie na obiektach budowlanych nie stanowi budowy tych obiektów (co miało miejsce omawianej sprawie). Aktualnym pozostaje zatem teza, zgodnie z którą przepisy Prawa budowlanego nie przewidują zwolnienia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę takich robót budowlanych, które polegają na wznoszeniu antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych na obiekcie budowlanym, niezależnie od tego, czy roboty te stanowią budowę tego obiektu budowlanego. Przepisy art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a i art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a, jak i poprzednio obowiązujący art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b., dotyczą wyraźnie "instalowania", a nie budowy (rozbudowy, przebudowy) budowli jaką jest stacja bazowa telefonii komórkowej. Kolejnymi nowelizacjami Prawa budowlanego nie przesądzono aby co do zasady budowa (rozbudowa, przebudowa) stacji bazowej była możliwa bez uzyskania pozwolenia na budowę. W dalszym ciągu przepisy dotyczą problematyki "instalowania na obiektach budowlanych" (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1955/24, LEX nr 3775008). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b., może mieć wyłącznie zastosowanie w przypadku instalowania na obiekcie budowlanym urządzeń i instalacji, które nie emitują do środowiska fal elektromagnetycznych, mają wyłącznie charakter urządzeń odbiorczych, jak np. anteny do odbioru programów telewizyjnych czy radiowych. W istocie czym innym jest montaż pojedynczego urządzenia, w tym urządzenia komunikacyjnego, na istniejącym obiekcie budowlanym, którego podstawowym zadaniem podstawową nie jest zapewnienie funkcjonowania anten oraz systemu nadawczo-odbiorczego telefonii komórkowej zgodnie z przeznaczeniem, a czym innym montaż takich urządzeń na obiekcie budowlanym, który jako całość funkcjonalno-użytkowa stanowi stację bazową telefonii komórkowej. Inwestor mógłby powoływać się na ten przepis gdyby instalował na maszcie antenowym urządzenia, które nie decydują o zmianie parametrów technicznych i użytkowych stacji bazowej jako całości (patrz wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1588/22, LEX nr 3707748). Tymczasem w aktach sprawy znajduje się sprawozdanie z pomiarów pól elektromagnetycznych środowisko ogólne nr [...] z 16 kwietnia 2020 r. oraz zgłoszenie emisji złożone do Urzędu m.st. Warszawy w kwietniu 2020 r. świadczące, że anteny znajdujące się na dachu budynku przy ul. [...] w W. emitują fale elektromagnetyczne. Wobec powyższych rozważań Naczelny Sad Administracyjny wskazuje, że nie jest przedmiotem sporu, iż inwestor na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej nie uzyskał pozwolenia na budowę. Obowiązkiem właściwego organu nadzoru budowlanego jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę, przy czym orzeczenie nakazu rozbiórki dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy nie nastąpi legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej. Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej szczegółowo określają przepisy art. 48 ust. 2 p.b., zaś legalizacja samowoli budowlanej może nastąpić wyłącznie wówczas, jeżeli inwestycja spełnia warunki określone w tym przepisie. Legalizacja jest możliwa w razie zgodności samowolnie wykonanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi, po przedłożeniu przez inwestora w zakreślonym terminie, określonej w przepisach dokumentacji. W konsekwencji należy powiedzieć, że organy obu instancji właściwie zinterpretowały przepisy prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 1, 2 i 3 p.b. wydając zaskarżone postanowienia, umożliwiając tym samym inwestorowi legalizację stacji bazowej telefonii komórkowej. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że żaden z zarzutów naruszenia prawa materialnego wymienionych w pkt II. 1-3 skargi kasacyjnej nie okazał się skuteczny, co jednocześnie spowodowało niezasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z ww. przepisami prawa materialnego, gdzie skarżąca kasacyjnie zarzuciła nieuprawnione prowadzenie postępowania w oparciu o art. 48 p.b., jak i naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt.1 p.p.s.a., gdzie zarzucono naruszenie funkcji kontrolnej, poprzez brak uchylenia postanowień PINB i MWINB, a która to funkcja kontrolna w niniejszej sprawie została jak najbardziej zrealizowana przez Sąd I instancji. Przechodząc do rozpoznania pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nietrafny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. art. 3 § 1, w którym zarzuca się organom administracji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co miało powodować błędne ustalenia w zakresie prowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 p.b. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej organy nadzoru budowlanego obu instancji zebrały niezbędny dla wydania kwestionowanych postanowień materiał dowodowy i poddały go prawidłowej ocenie, która nie nosiła cech dowolności. Obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Przepis art. 7 k.p.a. nie stanowi także źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania. Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a., skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, że organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie zakres koniecznych do ustalenia faktów określał art. 48 ust. 2 i 3 p.b. stanowiący podstawę nałożonego obowiązku. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie zarzuca zamieszczenie w zaskarżonym wyroku błędnych wskazań w zakresie interpretacji przepisów p.b. Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu podnosi, że zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować oceny prawnej wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 5161/21, LEX nr 3821618). Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można takze skutecznie podważyć prawidłowości ocen dokonanych przez sąd I instancji oraz zaakceptowania ustaleń dokonanych przez organy, które autor skargi kasacyjnej uznaje za nieprawidłowe, a to zdaje się czynić skarżąca kasacyjnie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło