II OSK 1605/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-02-19
Skład orzekający: Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia del. WSA Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie administracyjne w przypadku śmierci strony, jeśli spadkobiercy zmarłego są znani i możliwe jest ich wezwanie do udziału w postępowaniu, mimo braku postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie administracyjne w przypadku śmierci strony tylko wtedy, gdy wezwanie spadkobierców zmarłego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe. Jeśli spadkobiercy są znani i możliwe jest ich powiadomienie, nie ma podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a., nawet jeśli nie przedstawiono postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy, z uwagi na śmierć jednego z odwołujących się stron. Po śmierci strony, organ administracji podejmował próby ustalenia kręgu spadkobierców, jednakże mimo wskazania przez pełnomocnika skarżącej Spółki potencjalnych spadkobierców i ich adresów, Kolegium zawiesiło postępowanie, domagając się przedstawienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienia Kolegium, uznając, że spadkobiercy byli znani i możliwe było ich wezwanie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant asystent sędziego Emilia Olszewska- Gągała po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. i M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1072/21 w sprawie ze skargi V. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r. nr KOC/5556/Ar/20 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 1 lutego 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1072/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi V. S.A. z siedzibą w W. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r. znak KOC/5556/Ar/20 oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 października 2020 r. znak KOC 1282/Ar/20 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 15 stycznia 2020 r. nr 3/B/2020 Zarząd Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej Spółki, ustalił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z garażami podziemnymi, infrastrukturą techniczną oraz zagospodarowaniem terenu na dz. ew. nr [...], [...], [...] oraz [...] z obrębu [...] położonych przy ul. [...] na terenie Dzielnicy [...] w W..
W dniu 27 lutego 2020 r. do Kolegium wpłynęło odwołanie M. S., J. C., Z. S., M. K., M. S., M. M., A. K. i W. W. od powyższej decyzji ustalającej warunki zabudowy i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu.
W dniu 5 maja 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo profesjonalnego pełnomocnika odwołujących, informujące o śmierci Z. S. w dniu 17 kwietnia 2020 r. Do pisma załączono kopię odpisu skróconego aktu zgonu.
W piśmie z 6 maja 2020 r. Kolegium zwróciło się do pełnomocnika odwołujących o wskazanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego albo osób sprawujących zarząd masy spadkowej, w celu ewentualnego kontynuowania przez Kolegium postępowania z udziałem takich osób.
W dniu 3 lipca 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym zasygnalizował on, że spadkobiercą po zmarłym Z. S. jest B. S.. Jednocześnie wskazał, że art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "K.p.a.") nie wymaga, aby uznać, że dopiero stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia jest warunkiem, od którego zależy możliwość wezwania spadkobierców zmarłej strony.
W piśmie z 13 lipca 2020 r. Kolegium zwróciło się do pełnomocnika odwołujących o ustosunkowanie się, co do wskazanego przez stronę skarżącą faktu, iż B. S. jest spadkobiercą zmarłego, a także o ew. wskazanie innych spadkobierców po zmarłym.
Wobec braku odpowiedzi pełnomocnika odwołujących na pisma Kolegium, organ w piśmie z 3 sierpnia 2020 r. ponownie zwrócił się o informację, jak w piśmie z dnia 13 lipca 2020 r.
W dniu 17 sierpnia 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika odwołujących, w którym wskazano, że pełnomocnictwo udzielone przez zmarłego Z. S. wygasło z chwilą jego śmierci. Jednocześnie poinformowano, że pełnomocnik nie prowadzi spraw związanych z regulacją kwestii spadkowych po zmarłym i nie jest mu wiadome nic na temat wydania postanowienia sądu ustalającego krąg spadkobierców lub sporządzenia aktu notarialnego potwierdzenia dziedziczenia.
W dniu 17 sierpnia 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym wskazano, że do kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłym Z. S. zaliczają się jego żona, córka oraz syn. Jednocześnie wskazano tożsamość oraz adresy powyższych spadkobierców.
W piśmie z 17 sierpnia 2020 r. Kolegium zwróciło się do pełnomocnika odwołujących o zajęcie stanowiska co do wskazanego przez pełnomocnika skarżącej kręgu spadkobierców zmarłego i ewentualne wskazanie dowodów na jego poparcie. Organ wyznaczył termin 14 dni i poinformował, że po bezskutecznym upływie tego terminu zawiesi postępowanie.
W dniu 9 września 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika odwołujących, w którym podtrzymał stanowisko, prezentowane w poprzednim piśmie kierowanym do organu.
W dniu 9 września 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym poinformował o dokładnym adresie zamieszkałej w Stanach Zjednoczonych Ameryki córki zmarłego. Podkreślił jednocześnie, że wykazanie, iż strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wskazani.
W dniu 15 września 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo B. S., w którym wskazała, że na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej jest współwłaścicielem działki nr ew. [...] w obr. [...], natomiast spadkobiercami po zmarłym Z. S. są ich córka i syn.
Postanowieniem z 19 października 2020 r., znak KOC 1282/Ar/20, Kolegium, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. zawiesiło z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu ustalenia spadkobierców zmarłego Z. S. i jednocześnie wystąpiło do B. S. o doręczenie Kolegium postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym lub aktu poświadczenia dziedziczenia.
Uzasadniając powyższe postanowienie Kolegium poinformowało, że w dniu 27 lutego 2020 r. wpłynęły akta sprawy wraz z odwołaniem, natomiast w dniu 17 kwietnia 2020 r. zmarła jedna ze stron w sprawie – Z. S.. Do chwili wydania postanowienia trwają ustalenia spadkobierców zmarłego i brak jest postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym lub aktu poświadczenia dziedziczenia.
Organ ocenił, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. należy zawiesić postępowanie w sprawie do czasu ustalenia spadkobierców zmarłej strony.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium zaskarżonym postanowieniem z 8 kwietnia 2021 r., znak KOC/5556/Ar/20, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. utrzymało w mocy własne postanowienie z 19 października 2020 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ podkreślił, że zawieszenie postępowania w razie śmierci strony lub jednej ze stron następuje tylko wówczas, gdy spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) śmierć strony lub jednej ze stron nastąpiła w toku postępowania, 2) śmierć strony lub jednej ze stron nie czyni postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1; 3) wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe; 4) nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 K.p.a. Jak przedstawiło Kolegium, analizowany przepis wymienia przesłanki, których łączne spełnienie nakazuje organowi administracji publicznej zawieszenie postępowania.
Odnosząc się do przebiegu postępowania Kolegium oceniło, że zasadnym było zawieszenie postępowania odwoławczego. Organ podkreślił, odnosząc się do zarzutów skarżącej, że w toku postępowania podejmował czynności zmierzające do ustalenia następców prawnych zmarłego. Przedstawienie dokumentów w postaci aktu poświadczenia dziedziczenia bądź prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym jest, w ocenie Kolegium, konieczne do ustalenia stron postępowania. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w toku postępowania wpadkowego nie jest możliwa weryfikacja przymiotu strony w postępowaniu głównym.
Skarżąca Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania z urzędu, pomimo że nie zaistniała jedna z przesłanek przewidzianych w tymże przepisie, tj. przesłanka braku możliwości wezwania spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu, a to w związku ze wskazaniem przez wnioskodawcę danych spadkobierców, umożliwiającym ich wezwanie do udziału w postępowaniu;
2. art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez nieuzasadnione niezastosowanie pomimo, że odwołanie pochodzi od osób, którym nie przysługuje status stron postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a.
W piśmie z dnia 21 grudnia 2021 r. uczestnicy postępowania, tj. M. J. i M. M., wnieśli o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 1 lutego 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1072/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 19 października 2020 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Kolegium z dnia 19 października 2020 r. stanowił przepis art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105).
Śmierć strony w toku postępowania administracyjnego nie obliguje organu prowadzącego postępowanie do jego zawieszenia w każdym przypadku. Przepis art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. nakłada bowiem na organ obowiązek zawieszenia postępowania pod warunkiem, że ustalenie spadkobierców zmarłej strony jest szczególnie utrudnione, a osób tych nie można powiadomić o toczącym się postępowaniu. Zgodnie z prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny poglądem, jeżeli wezwanie spadkobierców jest możliwe, nie ma podstaw do zawieszenia postępowania. Wezwanie spadkobierców jest zaś możliwe przede wszystkim wtedy, gdy spadkobiercy są znani oraz znane są ich adresy. Powołany przepis, ani żaden inny nie wymaga, aby uznać, że dopiero stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia jest warunkiem, od którego zależy możliwość wezwania spadkobierców zmarłej strony. Krąg spadkobierców ustawowych jest określony przez ustawę (art. 931-940 Kodeksu cywilnego). Dziedziczenie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego). Zatem wykazanie, że strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wskazani. Jedynie, gdyby organ administracji miał wiarygodne informacje o sporze o dziedziczenie, w szczególności wobec powołania się przez osobę spoza kręgu spadkobierców ustawowych na dziedziczenie testamentowe, to mógłby domagać się - w celu wykazania spadkobierców - przedłożenia stwierdzenia nabycia spadku czy aktu poświadczenia dziedziczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 901/16; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 916/14 – opublikowane na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA").
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że Kolegium wydając zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie z 19 października 2020 r., dysponowało wiedzą co do tożsamości spadkobierców zmarłej strony prowadzonego przed organem postępowania odwoławczego, jak również i ich adresów, co skutkować winno kontynuacją postępowania i wykluczało zastosowanie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. Już w dniu 3 lipca 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej Spółki, wskazujące, iż spadkobiercą zmarłego jest jego żona. Natomiast w piśmie z dnia 11 sierpnia 2020 r. (data wpływu do Kolegium w dniu 17 sierpnia 2020 r.), pełnomocnik skarżącej poinformował organ o tożsamości i adresach żony, syna i córki zmarłego Z. S.. Z inicjatywy pełnomocnika skarżącej Kolegium otrzymało również informację o pełnym adresie córki zmarłego, zamieszkałej w Stanach Zjednoczonych Ameryki (pismo z dnia 4 września 2020 r.). Ponadto pismem z dnia 10 września 2020 r. (data wpływu do Kolegium: 15 września 2020 r.) B. S. potwierdziła, że spadkobiercami po zmarłym są ich córka i syn, jak również wskazała, że wraz ze zmarłym mężem objęta była ustrojem wspólności ustawowej małżeńskiej, w tym – była współwłaścicielem dz. ew. nr [...] obr. [...]. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy, tytuł własności do powyższej działki stanowił podstawę do uznania zmarłego Z. S. za stronę postępowania administracyjnego, zainicjowanego przed Zarządem Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy wnioskiem skarżącej Spółki o ustalenie warunków zabudowy i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu. Sąd nie mógł również pominąć okoliczności, że Kolegium – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – nie uzyskało żadnej informacji wskazującej, że zmarły mógł pozostawić innych spadkobierców, poza wskazanymi przez skarżącą Spółkę jak i potwierdzonymi następnie przez B. S.. Zatem organ zamiast kilkukrotnie wzywać pełnomocnika odwołujących do wskazania następców prawnych zmarłego, który konsekwentnie wyjaśniał, iż nie posiada tego rodzaju informacji, powinien był bez zbędnej zwłoki zwrócić się do wskazanych spadkobierców strony ze stosownym wezwaniem, a tylko w przypadku gdyby powziął uzasadnione wątpliwości co do kręgu następców prawnych zmarłego, wystąpić z zapytaniem do sądu powszechnego właściwego dla miejsca, w którym spadkodawca ostatnio stale zamieszkiwał, czy zostało wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym bądź o informacje na temat sporządzonego notarialnie aktu poświadczenia dziedziczenia.
W konsekwencji wobec posiadania informacji o tożsamości spadkobierców zmarłego, jak również i ich adresów, Kolegium niezasadnie zawiesiło postępowanie odwoławcze. Organ wadliwie i wbrew treści art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. uznał, że niezbędnym dowodem, od którego uzależnił możliwość dalszego procedowania w sprawie, będzie uzyskanie prawomocnego postanowienia sądu cywilnego albo notarialnego aktu dziedziczenia, choć nie wykazał, że istniały jakiekolwiek kwestie sporne co do sposobu dziedziczenia i nie podjął w tym kierunku żadnych rzeczowych czynności.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wnieśli M. J. i M. M. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 1, art. 7 oraz art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę Sądu i błędne uznanie, że dla dalszego procedowania niniejszej sprawy przez SKO nie było konieczne pozyskanie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia, co doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że SKO błędnie zawiesiło postępowanie odwoławcze od decyzji i finalnie do nieprawidłowego uchylenia obu postanowień SKO, podczas gdy art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zawieszenia postępowania do czasu uzyskania pewnej i ostatecznej informacji o kręgu spadkobierców po zmarłej stronie postępowania, a następstwo prawne może zostać wykazane jedynie według reguł i zasad obowiązujących w przepisach prawa cywilnego, gdyż ani organ administracji publicznej ani inny uczestnik w toku postępowania administracyjnego nie może czynić własnych ustaleń, kto jest spadkobiercą zmarłej strony;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 8 i 9 K.p.a. poprzez błędne przedstawienie przez WSA stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że SKO nie przeanalizowało właściwie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. w sytuacji, gdy w realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę stanowisko stron postępowania, spadkobiercy zmarłego Z. S. nie są znani, tj. nie istnieje w obrocie prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ani zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłym Z. S., co powoduje, że oba postanowienia SKO są prawidłowe;
3. art. 151 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie i uwzględnienie skargi skarżącej w sytuacji, gdy WSA winien stwierdzić brak naruszenia podniesionych przez Skarżącą przepisów prawa, a dalej winien był oddalić skargę, czego nie zrobił błędnie uznając, że Zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżących kasacyjnie potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez M. J. i M. M. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Za niezasadne uznać należy zarzuty sformułowane w punkcie 1 i 2 skargi kasacyjnej. Zarzuty te sprowadzają się w istocie do twierdzenia, że Sąd I instancji błędnie uznał, iż nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. Z przepisu tego wynika, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105).
Kwestia wykładni ww. przepisu była już przedmiotem analizy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1902/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Śmierć strony w świetle postanowień art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. nie nakłada na organ administracyjny bezwzględnego obowiązku zawieszenia postępowania w każdym przypadku. Dopiero wtedy, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a. (w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator), a postępowanie nie stało się wobec śmierci strony bezprzedmiotowe, organ administracyjny zawiesza postępowanie. Zatem zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. jest obligatoryjne tylko wówczas, gdy ustalenie spadkobierców zmarłej strony nastręcza trudności i osób tych nie można powiadomić o toczącym się postępowaniu."
Z kolei Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 1 marca 2022 r., sygn. akt I NSNc 39/21 stwierdził, że "Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny, a więc nie kształtuje nowego, ale stwierdza istniejący stan prawny. Przepisy prawa cywilnego łączą nabycie spadku z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.), a otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.). A zatem nabycie praw i obowiązków wchodzących w skład spadku nie jest uzależnione ani od złożenia przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu spadku, ani też od uzyskania przez niego orzeczenia właściwego organu państwowego. Inaczej mówiąc, związanie przez ustawę nabycia spadku przez spadkodawcę ze zdarzeniem prawnym, jakim jest śmierć osoby fizycznej, oznacza, że z chwilą śmierci spadkodawcy (a więc z chwilą otwarcia spadku), spadkobierca wchodzi z mocy samego prawa w ogół praw i obowiązków należących do spadku. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, stosownie do art. 1027 k.c., stanowi wyłączny dowód nabycia praw do spadku względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia (obok zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia). Spadkobierca nie może udowodnić swoich praw do spadku, w tym także wysokości przysługującego mu udziału spadkowego, za pomocą jakichkolwiek innych dowodów."
Przytoczone wyżej poglądy należy w pełni podzielić. Mają one zastosowanie w niniejszej sprawie. Spadkobiercy zmarłego Z. S. zostali wskazani. Nie ma żadnych uzasadnionych powodów, by krąg spadkobierców był kwestionowany przez podmioty trzecie. Nie ma żadnych przesłanek świadczących o tym, że ktokolwiek rościł sobie prawa do spadku po zmarłym bądź też do jego części czy też nieruchomości wchodzących w skład spadku, poza osobami wskazanymi jako spadkobiercy. Zasadnie tym samym Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego z przyczyn wskazanych w art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a.
Za niezasadny uznać również należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepis ten ma więc charakter swoistej "instrukcji" dla Sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Może on tym samym być naruszony tylko wówczas, gdy Sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę lub gdy Sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie polegające na jej uwzględnieniu.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło