I SA/Bd 175/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Inne z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: ZUS, Zakład, organ), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842, z późn. zm.) – dalej: "ustawa COVID-19" – w związku, z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), odmówił N. K. (dalej także Skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. Organ podał, że wskazany we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek kod PKD przeważającej działalności tj. 8690D nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie według stanu na dzień [...] listopada 2019 r. lub na [...] października 2019 r. Z analizy zapisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że na dzień [...] listopada 2019 r. lub na [...] października 2019 r. Skarżąca nie prowadziła działalności oznaczonej wskazanym we wniosku kodem PKD. Nie została zatem spełniona przesłanka spadku przychodów o minimum 40% w listopadzie 2020 r. w stosunku do listopada 2019 r. z przeważającej działalności wskazanej przez Panią we wniosku tj. 8690D. W związku z powyższym, zdaniem organu, Skarżącej nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. W złożonej skardze Skarżąca wniosła o zmianę przedmiotowej decyzji w całości przez przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania w/w składek, ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 77, art. 8, art. 11, art. 80 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.). Skarżąca podkreśliła, że na podstawie art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy COVID-19, należy stwierdzić, że aby skorzystać ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r., należy spełnić warunki: - rodzaj przeważającej działalności na dzień [...] września 2020 r. według [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 oznaczony był kodem PKD wymienionym w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19; - przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. W związku z powyższym zdaniem Skarżącej niezależnie od tego jaką działalność przeważającą prowadziła w roku 2019, decydujący jest wpis w rejestrze CEIDG na dzień [...] września 2020 r. Skarżąca podkreśliła, że spełniła również wszystkie warunki wyszczególnione na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w informacji z dnia [...] grudnia 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) – dalej: ustawa COVID-19. Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Ponadto stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1829), począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 maja 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. (por. k. 30 akt sądowych). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 22 października 2020 r. sygn. akt II FSK 1389/18 i II FSK 1600/18 w sytuacji objęcia strefą czerwoną, skierowanie sprawy celem rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od zgody lub sprzeciwu strony. Podobnie orzekł NSA w postanowieniu z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2207/18. Powyższe znajduje także oparcie w poglądzie zaprezentowanym w uchwale NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu, w której odmówiono Skarżącej zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne za listopad 2020 r. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2020 r. Skarżąca wystąpiła do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach (RDZ-B6) za listopad 2020 r. Jako przeważającą działalność według PKD podała kod 86.90.D. W złożonym wniosku oświadczyła m.in., że przychód uzyskany w miesiącu kalendarzowym, za który składa wniosek jest niższy o co najmniej 40% od przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne za listopad 2020 r. Z tym rozstrzygnięciem Skarżąca się nie zgadza, zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 77, art. 8, art. 11 i art. 80 k.p.a. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Na gruncie tego uregulowania organ pozbawił Skarżącą prawa do zwolnienia ze składek, gdyż na koniec listopadzie 2019 r. lub na koniec października 2019 r. Skarżąca nie prowadziła działalności oznaczonej kodem PKD wskazanym we wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2020 r. Skarżąca dokonała zmiany kodu przeważającej działalności gospodarczej z 96.02.Z na 86.90.D. Nadto organ stwierdził, że nie została spełniona przesłanka spadku przychodów o minimum 40% w listopadzie 2020 r. w stosunku do listopada 2019 r. z przeważającej działalności wskazanej we wniosku, czyli 86.90.D. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że na dzień [...] września 2020 r. Skarżąca prowadziła przeważającą działalność o kodzie PKD wymienionym w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, tj. działalność oznaczoną kodem PKD 86.90.D. Należy zauważyć, że w myśl art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r. Zdaniem Sądu stanowisko organu, pozbawiające Skarżącą prawa do zwolnienia nie zostało we właściwy sposób uzasadnione. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzącego do zastosowania konkretnych przepisów prawa. Szczególne znaczenie ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to konieczność dokonania wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, wraz z argumentami przemawiającymi za jej przyjęciem. Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona, powinna w uzasadnieniu wskazywać jakie przepisy i dlaczego zadecydowały o takim, a nie innym określeniu jej praw lub obowiązków. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 k.p.a.), oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji powyższych wymagań nie spełnia, bowiem organ nie przeprowadził wywodu prawnego uzasadniającego pozbawienie Skarżącej prawa do zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. W uzasadnieniu nie przedstawiono toku rozumowania, który doprowadził organ do konkluzji, że warunkiem zwolnienia jest to, aby w listopadzie 2019 r. Skarżąca wykonywała przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną tym samym kodem PKD, co działalność prowadzona w listopadzie 2020 r., tzn. aby w listopadzie 2019 r. i listopadzie 2020 r. przeważająca działalność była oznaczona tym samym kodem (PKD 86.90.D). Jest to szczególnie istotne, gdy weźmie się pod uwagę, że w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 ustawodawca nie powtórzył zwrotu "z tej działalności" w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. W rezultacie uzasadnienie nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Brak jakiegokolwiek wywodu organu w tym względzie powoduje, że strona odczytuje stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji w ten sposób, iż poza sporem jest kwestia spadku przychodu Skarżącej o co najmniej 40%, ale w odpowiedzi na skargę organ utrzymuje, że Skarżąca nie spełniła tego warunku. Jednakże w zaskarżonej decyzji nie przedstawiono argumentów tłumaczących dlaczego pozbawienie Skarżącej prawa do zwolnienia jest uzasadnione. Próba wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz doprecyzowania stanowiska organu w piśmie procesowym jakim jest odpowiedź na skargę, nie może odnieść skutku. Odpowiedź na skargę nie może być traktowana jako "aneks" do decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać rozważań i ocen, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 366/19; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 802/20, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Zakład uznał, że Skarżącej nie przysługuje zwolnienie ze składek za listopad 2020 r. z tego powodu, że w listopadzie 2019 r. nie prowadziła ona rodzaju działalności oznaczonej podanym we wniosku kodem PKD i w konsekwencji nie została spełniona przesłanka z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, w pełni aprobowany przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zgodnie z którym analizowany przepis nie stawia warunku aby przychód uzyskany w listopadzie 2019 r. był również przychodem z "tej" tj. kwalifikowanej odpowiednim PKD działalności, przepis art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 stanowi o tym, że przychód uzyskany w listopadzie z tej działalności ma być niższy od przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. W końcowej części tego przepisu ustawodawca nie powtórzył zwrotu "z tej działalności", zatem literalna wykładnia przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 prowadzi do wniosku, że przychód z kwalifikowanej działalności jest przyrównywany do przychodu z działalności w 2019 r. Okoliczność, czy w listopadzie 2019 r. płatnik składek prowadził kwalifikującą go do zwolnienia od składek działalność pozostaje bez znaczenia i jest nadmiernym warunkiem stawianym przez organ nie dającym się wyinterpretować z analizowanego przepisu. Gdyby intencją ustawodawcy było przyrównanie przychodu z działalności kwalifikowanej do przychodu z tego rodzaju działalności sprzed roku czyli z listopada 2019 r., w końcowej części użyłby także sformułowania "tej działalności", a skoro takie sformułowanie przez ustawodawcę nie zostało użyte, to nie sposób jest domniemywać, jak to uczynił organ istnienia kolejnego warunku przyznania zwolnienia od opłacania składek. Jednocześnie ustawa z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.) w przepisach dotyczących poszczególnych kategorii przychodów w rozdziale 2 nie kwalifikuje przychodu ze względu na rodzaj zadeklarowanej działalności zgodnie z PKD (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 247/21, publ.: CBOSA). Zaskarżona decyzja narusza zatem art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia uwzględniając przedstawione w treści uzasadnienia rozważania i wydając decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. T. Wójcik J. Szulc H. Adamczewska-Wasilewicz