II SA/Lu 745/20
WyrokWSA w Lublinie2021-01-14
Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Grażyna Pawlos-Janusz, Grzegorz Grymuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie posiadającej ustalone prawo do renty przyznanej w drodze wyjątku przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli wysokość renty jest niższa od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób posiadających prawo do renty, jest sprzeczna z zasadami równości i sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza w sytuacji, gdy renta jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zastosował prokonstytucyjną wykładnię, stwierdzając, że posiadanie prawa do renty nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w takich okolicznościach.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na datę powstania niepełnosprawności matki oraz fakt posiadania przez skarżącego prawa do renty przyznanej w drodze wyjątku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że choć moment powstania niepełnosprawności nie jest przeszkodą, to posiadanie prawa do renty wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc, że decyzja jest krzywdząca i jego sytuacja materialna jest trudna.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...]
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. M. (dalej także jako: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. M..
Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem złożonym w dniu [...] lipca 2020 r. do Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. skarżący wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką - M. M.. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, wnioskowanego na matkę. Uzasadniając odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji powołując się na przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wynikającą z treści Lekarza Orzecznika ZUS w B. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] datę powstania trwałej niezdolności M. M. do samodzielnej egzystencji, tj. od dnia [...] lipca 2012 r. stwierdził, że nie spełniono wymogów do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Ponadto, organ I instancji wskazał, że skarżący posiada prawo do przyznanego w drodze wyjątku przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia - renty wypłacanej przez ZUS, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Kolegium decyzją z dnia [...] października 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji w zakresie stosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Powołując się na wyrok TK organ odwoławczy wskazał, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności i nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Jednocześnie, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ II instancji uznał, że zgłoszony przez skarżącego wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 805 zł tj. różnicy pomiędzy ustawową kwotą świadczenia pielęgnacyjnego (1.830 zł), a kwotą przyznanego świadczenia rentowego (1.025 zł) nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący ma ustalone prawo do renty, przyznane na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz pobiera zasiłek pielęgnacyjny, co uwzględniając literalne brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. - o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 roku, poz. 111 z późn. zm., dalej jako "u.ś.r.") wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która nie zrezygnowała ani nie zawiesiła prawa do renty. Organ II instancji podniósł, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne jest surogatem wynagrodzenia za pracę, ponieważ jest dedykowane osobom czynnym zawodowo. Po osiągnięciu określonego wieku osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne ma możliwość przejścia na emeryturę, ponieważ za tę osobę opłacane są składki na ubezpieczenia społeczne.
Dodatkowo organ wskazał, że analiza poszczególnych postanowień ustawy o świadczeniach rodzinnych, określającej warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych - w tym świadczenia pielęgnacyjnego - oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń, nie przewiduje mechanizmu przyznawana jakiegokolwiek świadczenia, w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a otrzymywaną rentą. Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane i wypłacane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych jest odrębnym od renty świadczeniem. Warunki nabycia, zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń są odrębne i nie przewidują wzajemnych rozliczeń, czy pomniejszeń, w tym w zakresie kwestii związanych z obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym oraz składkami na ubezpieczenie emerytalno-rentowe.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący, który w ustawowym terminie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze wskazuje na to, że decyzja jest dla niego krzywdząca. Wyjaśnił, że zamieszkuje razem z niepełnosprawną matką, którą opiekuje się pomimo własnych przewlekłych i ciężkich chorób. Sytuacja materialna jest trudna, a osiągane dochody, tj. emerytura matki, jego renta i zasiłek pielęgnacyjny są niewystarczające, aby zatrudnić pielęgniarkę do opieki nad matką.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.; zwanej "ustawą o covid"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz.1829) począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Lublin, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że na mocy zarządzenia nr 23 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 października 2020 r., odpowiednie zastosowanie ma zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2.
Mając na uwadze powyższą regulację, a także brak technicznych możliwości przeprowadzenia zdalnie rozprawy z udziałem stron oraz konieczność rozpoznania wniesionej w tej sprawie skargi – Sąd rozpoznał ją na posiedzeniu niejawnym w trybie przywołanego na wstępie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy o covid.
Kontrola sprawy, sprawowana według kryterium zgodności z prawem działań organu (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), doprowadziła Sąd do uznania zasadności wniesionej skargi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że uchybieniami dotknięta jest także decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do jednej z podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Argumentacja organu I instancji, który oparł decyzję odmowną m.in. na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16; wszystkie w/w orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; dalej "CBOSA"). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. WSA w Lublinie, z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19 wyrok z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19, CBOSA).
Niezależnie jednak od powyższego, organy obu instancji, za negatywną przesłankę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, uznały okoliczność ustalonego prawa do renty pobieranej przez skarżącego. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący ma ustalone prawo do renty w drodze wyjątku przyznanego przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Istota sporu zawisłego między stronami w niniejszej sprawie sprowadza się więc do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
W ostatnich dwóch latach, dominująca stała się linia orzecznicza sądów administracyjnych, w której wypiera się wyłącznie wykładnię literalną negatywnej przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opisanej w art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. Jednym z pierwszych orzeczeń, które zapoczątkowały taki nurt był między innymi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019 r. sygn. II SA/Go 833/18, prawomocny od 30 kwietnia 2020 r. (tj. od daty wyroku NSA z 30 kwietnia 2020 r. oddalającego skargę kasacyjną SKO w Gorzowie Wielkopolskim od wyroku WSA o sygn. II SA/Go 833/18). W powołanym wyżej wyroku, zwrócono uwagę na potrzebę uzupełniania wykładni językowej przepisu wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej z uwagi na to, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może doprowadzić do odrzucenia rezultatów jednoznacznej wykładni językowej. Wykładania językowa ogranicza się tylko do interpretacji tekstu prawnego zgodnie z prawidłami i znaczeniem języka etnicznego, w którym został sporządzony. Tekst prawa powinien być zaś tak interpretowany, aby wynik interpretacji nie prowadził do sprzeczności
z innymi obowiązującymi normami sytemu prawa (wykładnia systemowa) oraz aby ustalenie znaczenia przepisu uwzględniało cel i rolę społeczną tego przepisu (wykładnia funkcjonalna).
Jak zauważył NSA w powołanym wyżej wyroku z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych winna także uwzględniać kontekst historyczny pojawienia się przepisu w systemie prawa i ten kontekst historyczny przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. W dacie uchwalania ustawy
o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie osobie strat jakie ponosi w związku
z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób,
o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 złotych i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie wynosi 1971 złotych. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było zatem, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Odczytanie znaczenia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w obecnych realiach, pozostaje jednak w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej.
Zmianę linii orzecznictwa i odejście od poprzestania wyłącznie na literalnej wykładni wraz z potrzebą jej uzupełnienia wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej w sprawach odnoszących się do przesłanki negatywnej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opisanej art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy
o świadczeniach rodzinnych, dostrzec można również w wyrokach: WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019 r. sygn. III SA/Kr 137/19, WSA w Gdańsku z 12 września 2019 r. sygn. III SA/Gd 472/19, WSA w Rzeszowie z 25 lipca 2019 r., sygn. II SA/Rz 676/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 578/19, wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r. sygn. I OSK 757/19, wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 2392/19 oraz wyrok NSA z 27 maja 2020 r. sygn. I OSK 2375/19 (wszystkie dostępne w CBOSA). W w/w wyrokach jako uzasadnienie potrzeby sięgnięcia do wykładni funkcjonalnej i systemowej, przepisu przytaczane jest stanowisko doktryny, mówiące o tym, że jasność przepisów prawa może zależeć od wielu czynników
i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo, że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002,s.65)
Jak wynika z art. 17 ust. 1 ustawy istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z kolei brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Pogląd, który ukształtował się w powołanym orzecznictwie sądów administracyjnych, zwraca uwagę, że taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.
Zróżnicowanie podmiotów, o jakim mowa polega na tym, że inaczej wygląda sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), gdzie pozbawiono ich świadczenia pielęgnacyjnego, a inaczej osób, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie z kolei umożliwiono im wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Jeszcze inaczej kształtuje się sytuacja osób, które otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach, ponieważ im przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń.
W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. (por. wyroki TK z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt K 37/12; z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt K 40/12 oraz z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt P 6/12). W uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r., K 38/13 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie należy zatem dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.,1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Takiej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a omawianej ustawy winny też dokonać w niniejszej sprawie organy.
Podsumowując, w ocenie Sądu, zważywszy na rezultaty innych sposobów wykładni wskazanych przepisów, stanowisko wyrażane przez Trybunał Konstytucyjny oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych w podobnych sprawach - uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie i zawarte w niej rozstrzygnięcie nie zasługują na aprobatę.
Z analizy akt sprawy wynika, że aktualna kwota – według oświadczenia skarżącego - pobieranego przez niego świadczenia z tytułu renty przyznanej w drodze wyjątku przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wynosi 1025 zł (na dzień 30 października 2020 r.), zaś wysokość wnioskowanego świadczenia w 2020 r. wynosiła 1830 zł (od stycznia 2021 r., jest to kwota 1971 zł).
W świetle powyższego, mając na uwadze, że doszło do zróżnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającego na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych - w niniejszej sprawie renty - w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Takie podejście do skarżącego będzie równoznaczne z realizacją przez Państwo reprezentowane w tej sytuacji przez administrację, obowiązku udzielenia mu szczególnej pomocy w związku z jego trudną sytuacją materialną i społeczną związaną ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy zastosują się do oceny prawnej Sądu, wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Wezmą pod uwagę, że prawidłowo interpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje zastosowanie do sytuacji skarżącego w ten sposób, że przyjmą, iż posiadanie przez skarżącego uprawnienia do renty nie stanowi przeszkody do ustalenia mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podjęte w tej sprawie rozstrzygnięcie organ uzasadni w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, a także uznając, że organy dokonały niewłaściwej wykładni wskazanego przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Organ ponownie rozpoznając wniosek skarżącej uwzględni ocenę prawną wyrażoną w powyższych rozważaniach, którą jest związany na mocy art. 153 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło