II SA/Lu 578/19

WyrokWSA w Lublinie2020-01-28

Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Grażyna Pawlos-Janusz, Maria Wieczorek-Zalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej świadczenie emerytalne przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli wysokość emerytury jest niższa od wysokości świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozbawia świadczenia pielęgnacyjnego osoby pobierające emeryturę, narusza zasadę równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej, jeśli wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym, sąd dokonał prokonstytucyjnej wykładni przepisu, która pozwala na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między świadczeniem pielęgnacyjnym a pobieraną emeryturą.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego B. K. z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką, ponieważ wnioskodawczyni pobierała świadczenie emerytalne. Organy administracji oparły się na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyłącza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania prawa do emerytury. Skarżąca argumentowała, że jej emerytura jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego i że taka wykładnia narusza zasady konstytucyjne.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 10 czerwca 2019 r. nr [...]; II. przyznaje adwokatowi K. P. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...]zł ([...] [...]), w tym [...] zł ([...] należnego podatku od towarów i usług. sygn. akt II SA/Lu [...] UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania B. K. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L., znak: [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. K.. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na następujące ustalenia faktyczne i prawne. W dniu 7 czerwca 2019 r. B. K. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką, A. K.. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Prezydent Miasta L. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką A. K.. W uzasadnieniu decyzji organ administracji stwierdził, że nie została spełniona przesłanka do nabycia tego świadczenia – B. K. od 2015 r. przysługuje świadczenie emerytalne. W odwołaniu B. K. powołała się na orzecznictwo, standardy konstytucyjne i międzynarodowe, wywodząc z nich uprawnienie do pobierania wnioskowanego świadczenia, nawet w przypadku ustalonego jednocześnie prawa do emerytury. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej "u.ś.r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 5 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Organ odwoławczy wyjaśnił, że orzeczeniem z dnia 6 lutego 2002 r. A. K. na stałe została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Opiekę nad niepełnosprawną sprawuje matka, B. K.. B. K. jednocześnie jednak, od 2015 r. pobiera świadczenie emerytalne. Okoliczność ta stała się podstawą nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca odwołała się do uzasadnienia wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18. W sprawie tej, w analogicznym stanie faktycznym, kierując się dyrektywami wykładni systemowej i funkcjonalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, Sąd doszedł do przekonania, że intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w ocenie Sądu, w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej. W wyroku tym dokonano także odniesienia do zasady równości, którą narusza taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie. W tym zakresie Sąd nie podzielił stanowiska wyrażanego w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyroki NSA z 10 lipca 2018,1 OSK 134/18, 6 kwietnia 2017 r., I OSK 2950/15, 10 marca 2017 r., I OSK 2573/15 i 19 stycznia 2017 r., I OSK 1831/15). Zdaniem Sądu, jedynym rozwiązaniem rozstrzygającym przedstawione wyżej wątpliwości wynikające z rozbieżności wyników wykładni językowej oraz wykładni systemowej i celowościowo - funkcjonalnej i jednocześnie nie naruszającym konstytucyjnych zasad równości oraz sprawiedliwości społecznej, a także realizującym cel świadczenia pielęgnacyjnego oraz konstytucyjne obowiązki pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji i osobom niepełnosprawnym jest przyjęcie, że skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości pomniejszonej o wysokość otrzymywanej emerytury Organ odwoławczy wskazał jednak, że stanowisko wyrażone w wyroku (nadal nieprawomocnym) należy uznać za odosobnione i precedensowe, kwestionuje ono bowiem dotychczasową ugruntowaną linię orzeczniczą dotyczącą analizowanego zagadnienia. Mając zatem na uwadze literalne brzmienie art. 17 ust. 5 lit. a ustawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zobowiązane jest działać w granicach prawa i na jego podstawie, nie kwestionując trudnej sytuacji wnioskującej, uznało, iż organ I instancji wydał prawidłową decyzję. Jednocześnie przychyliło się do utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, zgodnie z którą uznać należy, że przepis ten wprost wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i 1a ustawy, w sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Nie jest więc w takim przypadku możliwe uzyskanie przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawną osobą, świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że także Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, wprost wyłącza prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom sprawującym opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które mają już przyznane prawo do emerytury. Naczelny Sąd Administracyjny także wskazywał, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie umożliwiają, przy przyznawaniu świadczeń rodzinnych, dokonywania miarkowania, czy też uwzględniania szczególnej sytuacji finansowej bądź rodzinnej osoby sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną, zakładając, że nie jest możliwy zbieg świadczenia emerytalnego i świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z 10.07.2018 r., I OSK 134/18). Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, B. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2018 r. poz. 2220), poprzez dokonanie ich niewłaściwej wykładni polegającej na pominięciu celów ustawy i norm konstytucyjnych, - niezastosowanie się do przepisów Konstytucji RP - art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych, - naruszenie art. 28 ust. 1 i 2 lit. c Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych poprzez jego niezastosowanie. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca jest matką osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Jej córka A. ma obecnie 34 lata i jest niepełnosprawna od urodzenia. Stan zdrowia A. K. nie rokuje poprawy. Wymaga całodobowej opieki, która swoim zakresem obejmuje pomoc przy zaspokajaniu nawet najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad swoją córką B. K. była zmuszona zrezygnować z pracy zawodowej i przejść na tzw. świadczenie pielęgnacyjne, które do roku 2015 wynosiło ok. [...] zł. W roku 2015 r. skarżąca uzyskała prawo do emerytury. W. pobieranego przez nią świadczenia emerytalnego wynosi [...] zł. Jest zatem o mniejsza niż wcześniej pobrane świadczenie pielęgnacyjne Skarżąca po przejściu na emeryturę opiekuje się swoja niepełnosprawną córką A. dokładnie w takim samym zakresie jak przed uzyskaniem prawa do emerytury, koszty opieki i zakupu lekarstw ciągle rosną. Pełnomocnik skarżącej przywołał stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wyrażone w orzeczeniu z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt. II Go [...] "(...) mimo, że językowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może prowadzić do takiego wniosku, to jednak zdaniem Sądu zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości tej emerytury". Jednocześnie wskazał, że chociaż wykładnia danego przepisu zawsze rozpoczyna się od analizy jego brzmienia językowego to jednak nie można się do niego ograniczać. Analiza dyrektyw systemowych i funkcjonalnych może bowiem doprowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej. W przedmiotowej sprawie to właśnie zmiana sytuacji społecznej i ekonomicznej spowodowała konieczność zmiany sposobu wykładni dotychczas jasnego przepisu art. 17 ust. 1 pkt. 5 u.ś.r. Ustawa o świadczeniach rodzinnych została uchwalona w listopadzie 2003 r. W tym czasie wysokość świadczenia pielęgnacyjnego należnego opiekunom osób niepełnosprawnych wynosiła [...] zł miesięcznie. Była to kwota niższa niż ówczesna wysokość najniższej emerytury. W kolejnych latach świadczenie pielęgnacyjne wzrosło najpierw do kwoty [...]zł, a następnie do kwoty [...]zł. Obecnie świadczenie pielęgnacyjne jest więc o [...] wyższe od emerytury, którą otrzymuje skarżąca. Wprowadzając wyłączenie przewidziane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. ustawodawca niewątpliwie miał na celu, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy przysługuje mu świadczenie wyższe. Jednoznaczne przyjęcie, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach pozbawia w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej. W ocenie pełnomocnika skarżącej opiekun osoby niepełnosprawnej, któremu przysługuje prawo do emerytury powinien otrzymywać świadczenie w takiej samej wysokości co opiekunowie osób niepełnosprawnych pobierający świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Wyrównanie wysokości świadczeń powinno nastąpić przez przyznanie opiekunowi mającemu prawo do emerytury otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy jego wysokością a wysokością otrzymywanej emerytury. Natomiast sytuację, w której opiekun osoby niepełnosprawnej mający prawo do emerytury otrzymują świadczenie w wysokości dużo niższej niż pozostali opiekunowie osób niepełnosprawnych należy uznać za sprzeciwiającą się konstytucyjnej zasadzie równości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do unormowania art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako: p.p.s.a.). Istota sporu zawisłego między stronami sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Jak wynika z treści tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, Organy obu instancji poprzestając na literalnym brzmieniu tego przepisu (wykładni językowej) przyjęły, że ponieważ skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości. Tymczasem autor skargi, kwestionując zasadność zastosowania przez organy administracji instancji wykładni literalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wskazał na konieczność posiłkowania się prokonstytucyjną interpretacją tego przepisu, umożliwiającą osobie z ustalonym prawem do emerytury, przyznanie wnioskowanego świadczenia choćby w części stanowiącej różnice pomiędzy uzyskiwaną rentą a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bardzo wyraźnie i konsekwentnie potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Podnosi się, że pomimo, iż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się do nich ograniczać. Na potrzebę zastosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. III SA/Kr 137/19 (oba orzeczenia nieprawomocne). W wyrokach tych Sądy stanęły na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości tej emerytury. Zwróciły uwagę, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była kwotą niższą niż ówczesna wysokość świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Wskazano, że intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w obecnych realiach - jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej. W realiach niniejszej sprawy (według stanu na dzień wniesienia skargi) emerytura skarżącej wynosił [...] zł, zaś wysokość wnioskowanego świadczenia to [...] zł. Obecnie na rok 2020 będzie wynosiła [...] zł. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku przyjął tezę, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Zgodnie z tą zasadą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym ustawodawca zróżnicował sytuację tychże osób w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne, a tym którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń. Jak słusznie zauważyły WSA w Gorzowie Wielkopolskim oraz WSA w Krakowie w powołanych wyrokach, Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. wyroki TK z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt K 37/12; z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt K 40/12 oraz z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt P 6/12). Nadto, odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt K 38/13, wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Rozpoznając sprawę Sąd nie znalazł przesłanek, uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Kierując się wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów należy zatem dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.,1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Identyczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19 wskazując, że "(...) narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie". Takiej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. winny też dokonać w niniejszej sprawie organy administracji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło