II SA/Gl 1588/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska,, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2022 r. w sprawie ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej: "ustawa") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), odmówiono G. D. (dalej: "Strona", "Skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony z dnia 19 sierpnia 2020 r. o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem L. D. (dalej: "osoba wymagająca opieki"). W uzasadnieniu organ wskazał na trzy niezależne przyczyny odmowy. Pierwszą – moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wyjaśniając, iż zgodnie z orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r. nr [...] znaczny stopień niepełnosprawności powstał w dniu [...] r., tj. w 67 roku życia, natomiast świadczenie przysługuje, gdy niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Drugą – pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z opiekunem, oraz trzecią – pobieranie przez Skarżącą emerytury. W odniesieniu do trzeciej przesłanki odmowy organ nadmienił, że pomimo wystosowania wezwania z dnia [...] r., w treści którego organ, zgodnie z zaleceniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach zawartym w decyzji z dnia [...] r. nr [...], poinformował Skarżącą o możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zawieszenia emerytury, Strona nie dostarczyła do organu decyzji o zawieszeniu emerytury. Powyższe stało się podstawą odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Uprzednio wydana w sprawie decyzja organu I instancji z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad L. D. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...]. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, formułując zarzuty: naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy poprzez pominięcie celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu Skarżąca zwróciła uwagę na skutki przywołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podkreślając, że w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. W odniesieniu do drugiej przesłanki odmowy opartej o art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy wskazała, że z treści złożonego przez Skarżącą oświadczenia jednoznacznie wynika intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie uzasadnienia wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawił czynności podjęte w sprawie oraz przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia tj. art. 17 ust. 1 ustawy. Dalej w odniesieniu do ust. 1b przywołanego przepisu wskazał, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13 organ miał obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która z dniem wejścia w życie w/w wyroku tj. w dniu 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną, zatem moment powstania niepełnosprawności małżonka Skarżącej nie może stać się postawą odmowy wnioskowanego świadczenia. W dalszej kolejności wyjaśnił, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy nie daje podstaw do odmowy przyznania świadczenia w sytuacji pozostawania w związku małżeńskim opiekuna z osobą wymagającą opieki, powołując przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych. Odnosząc się natomiast do podstawy odmowy opartej o treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy organ odwoławczy wskazał, iż przy uwzględnieniu zasad konstytucyjnych możliwe jest dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, a wybór może zostać zrealizowany przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z part. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 53 z późn, zm.), jednak wskazanego wyżej wyboru nie można, zdaniem organu odwoławczego, utożsamiać ze złożeniem jedynie oświadczenia o wyborze jednego z tych świadczeń lub jedynie ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym pobieraniu emerytury, wybór musi zostać uzewnętrzniony złożeniem wniosku o zawieszenie prawa do emerytury do organu rentowego jako organu właściwego do jego rozpoznania, a możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powstaje nie z chwilą złożenia tego wniosku, a dopiero wstrzymania prawa do emerytury. Organ odwoławczy przywołał na poparcie swojego stanowiska pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 sierpnia 2021 r. I OSK 433/21. Kolegium podkreśliło, że Skarżąca mimo świadomości, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od zawieszenia pobierania emerytury, nie poczyniła żadnych starań w tym zakresie. Z akt sprawy nie wynika by w ogóle doszło do złożenia wniosku w przedmiocie zawieszenia prawa do emerytury. Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca podkreśliła, że rozpatrując przedmiotową sprawę organy poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w sytuacji, gdy z utrwalonej linii orzecznictwa wynika, że interpretowanie przywołanego przepisu nie może się ograniczyć tylko wykładni literalnej, lecz powinno zostać rozszerzone o dyrektywy wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej. Skarżąca poparła swoją argumentację wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. I OSK 1546/19 oraz orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lutego 1997 r. K 21/95. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji, podkreślając, w odniesieniu do cytowanego w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. I OSK 1546/19, że w niniejszej sprawie nie doszło do sytuacji, by na skutek złożonego przez Skarżąca wniosku pobierana przez nią emerytura została zawieszona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzje organów pierwszej i drugiej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania uzasadniających ich uchylenie w całości. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w zarówno w treści skargi jak również w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1 ustawy zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak wynika natomiast z brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Zgodnie z ust. 5 pkt 2 lit. a tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad małżonkiem. Organ I instancji po raz pierwszy rozpoznając sprawę w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] nr [...] jako przyczynę odmowy wskazał na negatywne przesłanki określone w art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku 67 lat, osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z opiekunem, nadto opiekun pobiera świadczenie emerytalne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...], na skutek odwołania, orzekło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż "powstanie niepełnosprawności po ukończeniu przez L. D. 25 roku życia jak również pozostawanie w związku małżeńskim nie wyklucza możliwości przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem" (str. 3 uzasadnienia decyzji z dnia [...] r.). Co do trzeciej przesłanki odmowy opartej o art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy wskazał na możliwość wyboru przez Stronę świadczenia, który "może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury" (str. 4 uzasadnienia decyzji z dnia [...] r.). Podkreślił obowiązek organu I instancji w zakresie poinformowania Strony o przysługującym jej uprawnieniu, wyjaśniając, iż "o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawieniu decyzji i wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować", oraz akcentując, że "taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury". Zwrócił również uwagę, że organ I instancji "nie ustalił na czym polega opieka, czy istnieją inne osoby sprawujące opiekę, czy strona nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki" (str. 3 uzasadnienia decyzji z dnia [...] r.), określając w wytycznych, iż "w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji w pierwszej kolejności ustali, czy strona spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą jego uzyskania jest pobieranie emerytury" (str. 4 uzasadnienia decyzji z dnia [...] r.). W ramach ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji wystosował do Strony wezwanie z dnia [...] r. do złożenia oświadczenia określonego w treści tego pisma oraz wyjaśnił, że "w przypadku wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zachodzi konieczność zrezygnowania ze świadczenia emerytalnego w organie rentowym wypłacającym emeryturę poprzez złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Następnie przedłożenie decyzji o wstrzymaniu emerytury" (karta nr 35 akt administracyjnych). A następnie w treści zawiadomienia z dnia [...] r. organ wymienił negatywne przesłanki odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia oraz zakreślił Stronie termin na wypowiedzenie się w sprawie (karta nr 25 akt administracyjnych). Co szczególnie istotne na gruncie rozpoznawanej sprawy, wydana decyzja z dnia [...] r. o odmowie przyznania świadczenia została ponownie uzasadniona w oparciu o trzy przesłanki negatywne przyznania wnioskowanego świadczenia, tj. art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, dokładnie te które wymieniono w uchylonej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ponownie podał, iż wynikająca z art. 17 ust. 1 b ustawy przesłanka w postaci wieku męża Skarżącej, w którym powstała niepełnosprawność nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podobnie jak przesłanka wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy tj. pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z opiekunem. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że organ odwoławczy słusznie zaakcentował błąd poczyniony przez organ I instancji. Należy pamiętać, że przyczyna odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia [...] r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny. Podobnie w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, Sąd zwraca uwagę na ugruntowaną linię orzeczniczą, zgodnie z którą przywołany przepis normuje jedynie przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną pozostającą w związku małżeńskim, ubiega się osoba niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2013 r. I OSK 2623/12, z dnia 6 listopada 2014 r. I OSK 251/14, z dnia 14 grudnia 2018 r. I OSK 3539/18), negatywna przesłanka wskazana w w/w przepisie nie ma zatem zastosowania w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja jako zasadną przyczynę odmowy wskazuje natomiast przesłankę opartą o treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, tj. pobieranie przez Skarżącą emerytury. Organ odwoławczy uzasadnił, iż w niniejszej sprawie nie doszło do sytuacji by na skutek złożonego przez Skarżącą wniosku emerytura została zawieszona, a Skarżąca pomimo wiedzy, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od jej zawieszenia, nie przedłożyła stosownego dokumentu. W tym miejscu zauważenia wymaga, iż Sąd orzekający w sprawie podziela aktualną i utrwaloną praktykę orzeczniczą w zakresie, w którym wskazuje się na zasadność umożliwienia Stronie dokonania wyboru jednego ze świadczeń poprzez rezygnację ze świadczenia niższego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2020 r. I OSK 650/20, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. II SA/Rz 1265/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r. I OSK 757/19 i z dnia 30 kwietnia 2020 r. I OSK 1546/19), w takim przypadku zawieszenie prawa do pobierania emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2021 r. I OSK 563/21, z dnia 24 czerwca 2021 r. I OSK 349/21, z dnia 26 kwietnia 2021 r. I OSK 2917/20). Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował obowiązek sądów administracyjnych sprawujących wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej dokonywania prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa, co na gruncie niniejszej sprawy odnosi się do prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Literalna wykładnia cytowanego przepisu może bowiem prowadzić do bezwzględnego wyeliminowania osób mających prawo do świadczeń, o których mowa w tym przepisie, co zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r. I OSK 254/20). Przedstawiony pogląd, Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni podziela i opowiada się za zasadnością umożliwienia wnioskującemu o świadczenie pielęgnacyjne wyboru świadczenia pomiędzy świadczeniem już otrzymywanym a wnioskowanym. Na gruncie rozstrzyganej sprawy wybór świadczenia może polegać na złożeniu wniosku o zawieszenie prawa do renty rodzinnej w oparciu o przepis art. 103 ust. 3 ustawy z dnia o z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 291 z późn. zm.), zgodnie z którym prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Organ odwoławczy wprawdzie słusznie zwrócił uwagę w uzasadnieniu decyzji, że zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy (str. 4 uzasadnienie zaskarżonej decyzji), jednak w toku poczynionych ustaleń organ odwoławczy, pomimo zasadnych wytycznych poczynionych przez Kolegium w uzasadnieniu uprzednio wydanej decyzji z dnia [...] r., pominął jednak ocenę prawidłowości dokonanego przez organ I instancji pouczenia Strony. Co do powyższego trafny pozostaje zarzut skargi. Mianowicie, jak wynika z akt administracyjnych przedłużonych do niniejszej sprawy, ani w/w pismo z dnia [...] r. z wezwaniem do złożenie oświadczenia (pkt 1-5 wezwania) oraz informacją, że w przypadku wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zachodzi konieczność zrezygnowania ze świadczenia emerytalnego w organie rentowym poprzez złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, ani zawiadomienie z dnia [...] r. w którym Strona została powiadomiona że nadal istnieją trzy przesłanki odmowy przyznania świadczenia, w ocenie Sądu, tych warunków nie spełnia. Analiza akt prowadzi do wniosku, iż pomimo zasadnych i jasnych wytycznych zawartych w uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia [...] r., organ nie wypełnił zaleceń, a uchybień tych nie zauważył organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję. Strona nie została zatem prawidłowo pouczona o możliwości zawieszenia emerytury przy równoczesnym poinformowaniem, że w sprawie zostały wypełnione wszystkie (poza pobieraniem emerytury) przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko bowiem w sytuacji, gdy Strona zostaje poinformowana, iż jedyną przeszkodą przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia jest pobieranie świadczenia emerytalnego wraz z pouczeniem o możliwości jego zawieszenie, pozwala uznać, że pouczenie to było prawidłowo. Nie można natomiast takiego wniosku wyprowadzić z treści zawiadomienia organu I instancji z dnia [...] r. informującego o trzech niezależnych przyczynach odmowy (karta nr 25 akt administracyjnych). Z treści pism i oświadczeń Strony wynika natomiast, że Skarżąca chce uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, nie tracąc przy tym ciągłości otrzymywania świadczenia (karta nr 32 akt administracyjnych). Sąd podkreśla, że Strona nie może zostać narażona na sytuację zawieszenia emerytury na skutek poinformowania organu, że przyczyną odmowy jest pobieranie emerytury, gdy z zawiadomienia organu nie wynika jednoznacznie, że brak decyzji o zawieszeniu emerytury jest jedyną przeszkodą odmowy przyznania świadczenia. Powyższe pozostaje szczególnie istotne dla ustalenia praw Strony. Zgodnie bowiem z treścią art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto przepisy regulują obowiązek organów administracji publicznej, w sprawach wszczętych na żądanie strony, do wskazania stronie przesłanek od niej zależnych, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a k.p.a.). Taki obowiązek zachodził w niniejszej sprawie. Nie może również ujść uwadze, że organ I instancji nie wypełnił zaleceń Kolegium zawartych w decyzji z dnia [...] r. Przede wszystkim organ I instancji pomimo wskazań w zakresie oceny ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy ponownie jako przyczynę odmowy wymienił: moment powstania niepełnosprawności oraz pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z opiekunem. Ponadto organ nie uwzględnił zaleceń co do kolejności dokonania czynności, tj. ustalenia czy w sprawie zachodzą wszystkie przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (za wyjątkiem wynikającym z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy), a dopiero następnie poinformowania Strony o wyborze świadczenia. Uwzględniając powyższe uzasadnione stało się w ocenie Sądu zastosowanie uprawnień kasatoryjnych zarówno względem zaskarżonej decyzji jak i decyzji pierwszej instancji. Decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie częściowo błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, a także z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 9 i art. 79a k.p.a. poprzez zaniechanie uczynienia zadość obowiązkowi wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności dokona ustalenia przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z pominięciem tych wynikających z art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, a w przypadku ustalenia, że jedyną przesłanką odmowy prawa do świadczenia pozostaje pobieranie przez Skarżącą emerytury, dokona czytelnego i zrozumiałego poinformowania oraz pouczenia Strony zgodnie z powyższymi wskazaniami, uwzględniając przy tym regulacje przywołanych przepisów art. 9 i 79a k.p.a., a następnie wydając rozstrzygnięcie wnikliwie uzasadni swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Warto przy tym zaakcentować, wskazaną przez Naczelny Sąd Administracyjny (w przywołanym wyżej wyroku I OSK 245/20), konieczność zapewnienia takiej organizacji działań organu przyznającego świadczenie pielęgnacyjne w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, aby osoba uprawniona nie pozostała bez należnych i niezbędnych do bieżącego utrzymania świadczeń. Zdaniem Sądu, w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę, takim właśnie wskazaniem organy winny kierować się prowadząc postępowanie i rozpoznając sprawę Skarżącej. Sąd zwraca również uwagę na konieczność odniesienia się przez organ do podstaw przyznania emerytury, w szczególności w kontekście przepisów ustawy z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. z 2021 poz. 2314). Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480 zł, tj. wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustalone na postawie § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.