III OSK 1541/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi K.N. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 3921/21 oddalającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 812/20 w sprawie ze skargi K.N. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 13 lutego 2020 r., nr 534 w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z 1 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 3921/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną K.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 812/20 w sprawie ze skargi K.N. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 13 lutego 2020 r., nr 534 w przedmiocie zwolnienia ze służby. Pismem z 13 maja 2024 r. K.N. (dalej: skarżący) złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem z 1 marca 2022 r., opierając skargę o art. 271 pkt 1 p.p.s.a., gdyż w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, od którego wyroku skargę kasacyjną rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, uczestniczyła osoba nieuprawniona w osobie sędziego WSA Tomasza Szmydta. Wobec powyższego, skarżący wniósł o: 1. wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2022 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III OSK 3921/21 na podstawie art. 271 pkt 1 p.p.s.a. ze względu na to, iż w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona; 2. uchylenie prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2022 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III OSK 3921/21 oraz poprzedzającego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 sierpnia 2020 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II SA.Wa 812/20; 3. zasądzenie na rzecz skarżącego od Komendanta Głównego Policji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 4. przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi na okoliczność wszczęcia i prowadzenia w sprawie dotyczącej Tomasza Szmydta postępowania dyscyplinarnego oraz postępowania karnego w kierunku art. 130 § 2 k.k.; powiązań byłego już sędziego WSA w Warszawie Tomasza Szmydta ze służbami obcego państwa, obcym wywiadem; złożenia przez Tomasza Szmydta wniosku o azyl w Republice Białorusi; zrzeczenia się urzędu przez ww.; braku przymiotu niezawisłości i niezależności po stronie sędziego WSA i braku uprawnienia do orzekania przez Tomasza Szmydta; ziszczenia się przesłanki z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. w niniejszym postępowaniu z uwagi na fakt, iż w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona, niebędąca sędzią, nieposiadająca przymiotu niezależności i niezawisłości. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 6 maja 2024 r. w mediach ogólnopolskich ukazała się informacja, iż sędzia WSA w Warszawie Tomasz Szmydt zwrócił się do władz Republiki Białorusi o azyl polityczny. Z informacji ogólnodostępnych w przestrzeni publicznej – na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż w dniu 7 maja 2024 r. wszczęte zostało wobec ww. sędziego postępowanie dyscyplinarne i przedstawiono mu zarzut popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na umyślnym uchybieniu godności sprawowanego urzędu przez postępowanie naruszające powagę stanowiska sędziego i przynoszące ujmę godności sędziego, stanowiące jednocześnie sprzeniewierzenie się ślubowaniu w zakresie wiernego służenia Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności przez to, że złożone 6 maja 2024 r. w Mińsku w Białorusi, w okolicznościach wskazujących na zamiar ubiegania się o azyl w tym państwie, oświadczenie o zrzeczeniu się urzędu sędziego, uzasadnił protestem przeciwko "niesprawiedliwej i krzywdzącej polityce prowadzonej przez władze Rzeczypospolitej Polskiej wobec Republiki Białorusi i Federacji Rosyjskiej" i "działaniom zmierzającym do wprowadzenia (...) [Polski], do bezpośredniego konfliktu zbrojnego z Republiką Białorusi i Federacją Rosyjską" oraz apelem "do władz Polski o normalizację i dobrosąsiedzkie uregulowanie kontaktów pomiędzy Rzeczpospolitą Polską, Republiką Białorusi i Federacją Rosyjską", to jest przewinienia dyscyplinarnego opisanego w art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 82 § 1 i 2 oraz art. 66 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.) i w zw. z art. 29 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.). Następnie w dniu 8 maja 2024 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowany został przez Prokuratora Prokuratury Krajowej wniosek o wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej oraz zatrzymanie i tymczasowe aresztowania sędziego WSA Tomasza Szmydta. Naczelny Sąd Administracyjny – według informacji zamieszczonych na stronie internetowej NSA, wydał taką uchwałę w dniu 9 maja 2024 r.. zezwalając na pociągnięcie ww. sędziego do odpowiedzialności karnej, jego zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie. Z informacji medialnych wynika, iż śledztwo w Prokuraturze Krajowej prowadzone jest w kierunku czynu z art. 130 § 2 k.k. Podkreślono również, że w dniu 9 maja 2024 r. Prezes NSA przyjął złożone publicznie przez ww. sędziego oświadczenie o zrzeczeniu się ze skutkiem natychmiastowym urzędu. Skarżący wskazał, że o podstawie wznowienia powziął wiedzę najwcześniej w dniu 6 maja 2024 r., bowiem wówczas doszło do wystąpienia medialnego sędziego WSA Tomasza Szmydta i złożenia przez niego oświadczenia medialnego o ubieganiu się o azyl w Republice Białorusi i zrzeczeniu urzędu. W ocenie skarżącego już samo zezwolenie NSA na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie sędziego WSA Tomasza Szmydta wskazuje wprost na fakt, iż przesłanka wznowienia zaistniała. Jest to sytuacja zupełnie ekstraordynaryjna, która nie ma odpowiednika w historii Polski po 1989 r., mamy bowiem do czynienia z sytuacją, w której w sprawach dotyczących polskich obywateli – w tym co najbardziej zatrważające – funkcjonariuszy służb mundurowych (którym pozostawał także skarżący) – orzekała osoba, która z dużą dozą prawdopodobieństwa współpracowała z obcym wywiadem. Osoby takiej w demokratycznym państwie prawa nie sposób uznać za sędziego i osobę uprawnioną do orzekania. Zdaniem skarżącego wyroki wydane z udziałem takiej osoby w sposób oczywisty dotknięte są przesłanką nieważności i jako takie nie mogą się ostać. Skarżący stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie ma konieczności wykazywania wpływu uczestnictwa Tomasza Szmydta w składzie orzekającym na sam wyrok. Sam fakt, iż pozostawał on osobą nieuprawnioną do uczestnictwa w składzie sądu – jako osoba w sposób oczywisty nieposiadająca przymiotów niezależności i niezawisłości, niebędąca sędzią, nieposiadająca atrybutów niezbędnych sędziemu – jest wystarczającą przesłanką do tego, aby postępowanie z udziałem tej osoby zostało wznowione na podstawie art. 271 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie skarżącego wszelkie okoliczności faktyczne wskazują na to, iż w przypadku sędziego WSA Tomasza Szmydta – podejrzanego – jak wynika z doniesień medialnych oraz informacji zawartych na stronie NSA – o współpracę z obcym wywiadem, o przestępstwo z art. 130 § 2 k.k. – standard niezawisłości i niezależności, a więc także gwarancje konstytucyjnego prawa do sąd określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a także gwarancje wynikające z prawa europejskiego, tj. m.in. z art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 Europejskiej Konwencji Prawa Człowieka, nie zostały zachowane. O ile, zdaniem skarżącego – można mówić o pełnego rodzaju wątpliwościach dotyczących mechanizmu powoływania sędziów z udziałem ukształtowanej na obecną modłę Krajowej Rady Sądownictwa, które były przedmiotem rozważań sądów, to jednak jest to rozważanie dotyczące ewentualnej zależności od czynników krajowych, nie zaś zewnętrznych. W niniejszej sprawie tymczasem – w przypadku tak jednoznacznych okoliczności i wydarzeń wskazujących na to, iż sprawujący wymiar sprawiedliwości sędzia WSA orzekający w sprawie dotyczącej funkcjonariusza służb mundurowych związany był z wywiadem obcego państwa – niewątpliwe dla skarżącego jest, iż nie można mówić o jakiejkolwiek niezawisłości i niezależności takiej osoby. Zdaniem skarżącego nie można mówić, że taka osoba była uprawniona do orzekania, do uczestniczenia w składzie sądu i była sędzią. Nie posiadała ona bowiem najistotniejszych przymiotów sędziego, tj. sędziowskiej niezawisłości i niezależności. Nie można bowiem powiedzieć, że osoba pozostająca na usługach wywiadu obcego państwa, która przyjmuje od służb lub jakichkolwiek organów obcego państwa polecenia, realizuje politykę obcego państwa, jest uprawnionym do orzekania i uczestniczenia w składzie orzekającym sędzią polskiego sądu. W odpowiedzi na skargę o wznowienie, Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarządzeniem z 18 października 2024 r. uznano, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 3921/21 w sprawie dotyczącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 812/20 w przedmiocie zwolnienia ze służby, jest wniesiona w terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego nie zasługiwała na uwzględnienie. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia sądu administracyjnego wówczas, gdy postępowanie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą zostać zachowane wymogi określone w przepisach Działu VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Stosownie zaś do art. 280 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Jest to pierwszy etap postępowania wznowieniowego, który nie sprowadza się do badania, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu, wyznacza rozprawę. Ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący wniósł badaną skargę o wznowienie postępowania w terminie, została ona sporządzona przez adwokata, jak również podano w niej i uzasadniono podstawę prawną wznowienia, sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie. Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2022 r. została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Powołane przez skarżącego okoliczności nie uprawniają jednak do przyjęcia, iż Tomasz Szmydt uczestniczył w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 4 sierpnia 2020 r. jako osoba nieuprawniona. Osobą nieuprawnioną do orzekania jest bowiem osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami Prawa o ustroju sądów administracyjnych, lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak nie został powołany na stanowisko sędziego. Osobą nieuprawnioną jest zatem w szczególności osoba, która zgodnie z przepisami ustawy nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym (np. sędzia sądu powszechnego niedelegowany do orzekania w sądzie administracyjnym). Uprawnienia do orzekania w składach danego sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie. Przez akt powołania osoba staje się sędzią, czyli jest uprawniona do orzekania. Akt powołania jest aktem kształtującym status sędziego - osoba powołana przez Prezydenta RP jest uprawniona do orzekania w określonym sądzie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1543/07 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Pomimo wskazywanych w skardze o wznowienie postępowania sądowego okoliczności, nie sposób uznać, że wydając wyrok w Sądzie pierwszej instancji, Tomasz Szmydt nie był osobą uprawnioną do orzekania. W dniu 23 października 2012 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa wręczył Tomaszowi Szmydtowi akt powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 9 maja 2024 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjął, złożone publicznie oświadczenie Tomasza Szmydta o zrzeczeniu się ze skutkiem natychmiastowym urzędu sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oznacza to, że Tomasz Szmydt w dniu 4 sierpnia 2020 r., tj. w dniu wydania orzeczenia będącego - zdaniem skarżącego - źródłem wadliwości postępowania sądowoadministracyjnego objętego wnioskiem o wznowienie, był sędzią uprawnionym do orzekania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. Nie można także uznać, iż w stosunku do sędziego Tomasza Szmydta zachodziły przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Sędzia jest bowiem wyłączony z mocy ustawy jedynie w przypadkach wymienionych wyczerpująco w art. 18 p.p.s.a. (żaden z tych przypadków w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi). Podkreślenia wymaga natomiast, że udział w postępowaniu sędziego, który – stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. – powinien być wyłączony na własne żądanie lub na wniosek strony, nie uzasadnia wznowienia postępowania (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, LEX 2024 r.). Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego. Brak było podstaw do zasądzenia kosztów tego postępowania na rzecz organu. Zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 (dotyczący wyłącznie obowiązku sporządzenia skargi przez profesjonalnego pełnomocnika). Tym samym w postępowaniu wznowieniowym zastosowanie znajdzie zasada wynikająca z art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.