II SA/Wa 812/20
WyrokWSA w Warszawie2020-08-04
Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Łukasz Krzycki, Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji (osiągnięcie 30 lat wysługi emerytalnej) jest decyzją uznaniową, która wymaga uwzględnienia nie tylko przesłanki formalnej, ale także oceny całokształtu okoliczności związanych z dalszym pełnieniem służby przez funkcjonariusza?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ ma obowiązek rozważyć, czy dobro służby przemawia za zwolnieniem, czy też zasadne byłoby umożliwienie dalszego pełnienia służby. Decyzja ta nie może być dowolna i musi spełniać wymogi prawidłowego postępowania administracyjnego, w tym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Organ odwoławczy ma prawo wprowadzić nowe argumenty do uzasadnienia, a ocena organów administracyjnych w tej sprawie opierała się na wszechstronnym rozważeniu sytuacji faktycznej i prawnej, co wykluczało naruszenie prawa.Stan faktyczny
Skarżący K.N. został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji z powodu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Organ pierwszej instancji (Komendant-Rektor Wyższej Szkoły Policji) oraz organ odwoławczy (Komendant Główny Policji) uznali, że oprócz formalnej przesłanki osiągnięcia wysługi emerytalnej, istnieją również inne przyczyny uzasadniające zwolnienie, takie jak niestosowne zachowanie wobec przełożonego, nieuprawnione wejście do pomieszczenia służbowego innego policjanta oraz rozdysponowanie mieniem bez upoważnienia. Skarżący kwestionował zasadność zwolnienia, zarzucając m.in. dyskryminację ze względu na wiek, naruszenie przepisów postępowania oraz dowolność decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Joanna Głowala, Protokolant specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi K. N. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę
K.N. wniósł skargę na rozkaz personalny nr [...] wydany przez Komendanta Głównego Policji w dniu [...] lutego 2020r., utrzymujący w mocy rozkaz personalny nr [...] wydany przez Komendanta-Rektora Wyższej Szkoły Policji w [...] w dniu [...] listopada 2019r., w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji. W dniu [...] listopada 2019 r. Komendant-Rektor Wyższej Szkoły Policji w [...] wydał rozkaz personalny nr [...], którym zwolnił K.N. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Decyzji tej, zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Komendant-Rektor Wyższej Szkoły Policji w [...], podejmując decyzję o zwolnieniu K.N. ze służby w Policji wziął pod uwagę postawę oraz zachowanie tego policjanta, które zdaniem organu, może świadczyć o tym, że po nabyciu pełnych praw emerytalnych przestał być w pełni zaangażowany, a sposób jego postępowania stał się nieadekwatny do wymogów służby.
Od powyższego rozkazu personalnego w dniu [...] grudnia 2019 r. (data stempla pocztowego), w ustawowym terminie, K. N. wniósł odwołanie, w którym zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Wymieniony zarzucił tej decyzji obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. W dalszej części uzasadnienia skarżący odniósł się do okoliczności faktycznych związanych ze zdarzeniami mającymi miejsce w Wyższej Szkole Policji w [...]. Wskazał, że w jego ocenie, decyzja o zwolnieniu ze służby w Policji nie znajduje uzasadnienia. Jest ona decyzją krzywdzącą i dyskryminuje skarżącego wśród innych policjantów z uwagi na osiągnięty przez niego wiek. Kwestionował również ustalenia organu I instancji zarzucając, iż nie polegają one na prawdzie i stanowią jedynie retorsję ze strony Komendanta-Rektora Wyższej Szkoły Policji w [...] na ujawnione przez niego nieprawidłowości związane z uzyskaniem przez jego przełożonego właściwego w sprawach osobowych stopnia naukowego, polegające m.in. na złożeniu zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstw do właściwych jednostek organizacyjnych prokuratury. Zdaniem wymienionego, organ podejmując decyzję w tym zakresie naruszył określone w procedurze administracyjnej zasady, w tym wynikające z art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 75, art. 77, art.78, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a., a także zasadę równego traktowania. Zaznaczył ponadto, że decyzja podjęta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji jest fakultatywna, a nie obligatoryjna. Decyzję taką powinna cechować uznaniowość, co nie może oznaczać arbitralności. Niezrozumiałe dla odwołującego się było także nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, bowiem organ nie wykazał w uzasadnieniu istnienia przesłanek uzasadniających jego zastosowanie. W ocenie skarżącego nie było podstaw dla stosowania rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji. Skarżący wskazał również, iż obecny stan kadrowy Policji, w tym personelu dydaktycznego Wyższej Szkoły Policji w [...] determinuje ustawodawcę do podejmowania działań mających na celu zatrzymanie w służbie doświadczonych funkcjonariuszy. Z kolei działania podjęte wobec jego osoby uznał nie tylko za niecelowe, ale również naruszające prawidłowe działanie tej jednostki Policji i komórki organizacyjnej, w której pełnił służbę. Wskazał także na swoją wieloletnią wzorową postawę w wykonywaniu obowiązków służbowych oraz na zaangażowanie się w realizację wielu przedsięwzięć w służbie, za co był nagradzany. W ocenie skarżącego jego postawa nie może budzić żadnych zastrzeżeń.
Organ II instancji analizując niniejszą sprawę, wskazał, iż podstawę materialnoprawną zwolnienia K.N. ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku nabycia przez niego prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Użycie w cytowanym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Decyzja oparta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy Policji jest decyzją uznaniową. Jak podkreśla judykatura przepis dotyczący zwolnienia policjanta ze służby w związku z przejściem na emeryturę stanowi fakultatywną podstawę do zwolnienia ze służby. Użyte w przepisie słowo "może" wskazuje, iż decyzja w tym zakresie należy do organu kadrowego. Jedyną przesłanką, od której zależy zwolnienie ze służby w powyższym przypadku jest osiągnięcie 30 lat wysługi emerytalnej. Omawiana regulacja nie wskazuje żadnych dodatkowych warunków, od których miała zależeć decyzja organu zwalniającego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1264/08). Zatem rolą organu administracyjnego jest zbadanie czy w tym konkretnym przypadku został zastosowany właściwy tryb zwolnienia ze służby w Policji, czy zostały właściwie zastosowane przesłanki wynikające z przedmiotowego przepisu oraz czy organ działał w granicach uznania administracyjnego.
Organ wskazał, że wybór podstawy zwolnienia ze służby w Policji należy do organu administracyjnego, a ten dokonywany jest spośród ustanowionych w pragmatyce służbowej podstaw zwolnieniowych. W tym przypadku nie ulega wątpliwości, że właściwy organ, tj. właściwy przełożony w sprawach osobowych K.N. (w rozumieniu art. 32 ustawy o Policji) dokonał takiego wyboru inicjując postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Nie ulega także wątpliwości, że ustalone granice sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a., określiły precyzyjnie przedmiot postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji K.N., a także zdeterminowały czynności, do których zobowiązany był organ prowadząc to postępowanie. Poza sporem jest również i to, że przesłanka, na której oparto zwolnienie została w sposób niebudzący wątpliwości dowiedziona w tym postępowaniu. Sam skarżący nie kwestionuje faktu nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia przez niego 30 lat wysługi emerytalnej.
Dalsze rozważania organu koncentrowały się na okoliczności odnoszącej się do działania organu w granicach uznania administracyjnego.
Organ podkreślił, że Wyższa Szkoła Policji w [...], szkoły policyjne i inne ośrodki szkolenia policjantów są ważnym elementem struktury organizacyjnej Policji jako całej formacji i to one w głównej mierze decydują o poziomie wyszkolenia policjantów pełniących służbę swoich jednostkach, a także permanentnie modyfikują odpowiednie programy szkolenia dostosowując je do wciąż nowych wymogów służby. Stąd też ustawodawca obciążył odpowiedzialnością za właściwy dobór i liczebność funkcjonariuszy w poszczególnych jednostkach Policji lub w komórkach organizacyjnych tych jednostek właściwych komendantów, w tym Komendanta-Rektora Wyższej Szkoły Policji w [...]. Są oni uprawnieni do wykonywania nałożonych na nich zadań przy pomocy podległej jednostki. Oznacza to nie tylko kierowanie Wyższą Szkołą Policji w [...] jako urzędem, ale przede wszystkich zespołem osobowym tworzącym szeregi funkcjonariuszy pełniących służbę w tej jednostce Policji. Przy zwolnieniu ze służby w Policji K. N. przełożony właściwy w sprawach osobowych wziął pod uwagę szereg zdarzeń, w tym m.in. niestosowne zachowanie K.N. jakiego dopuścił się on wobec swojego bezpośredniego przełożonego w dniu [...] listopada 2019 r. podczas przeprowadzania egzaminu dla słuchaczy szkolenia zawodowego dla absolwentów szkół wyższych (SASW). Nie wdając się szczegółowo w zagadnienie związane z zasadnością korekty negatywnej oceny wystawionej słuchaczowi w trakcie trwania egzaminu, a także zwrócenia przez przełożonego uwagi na sposób zachowania się słuchaczy odbywających ten egzamin (komunikujących się między sobą, w celu przekazania informacji o poprawnej odpowiedzi zawartej w teście wiedzy), organ stwierdził, iż ostentacyjne wykonanie przez K.N. korekty oceny negatywnej na pozytywną w dzienniku zajęć, po uprzednim zwróceniu skarżącemu uwagi przez przełożonego, jak również brak reakcji na próby komunikowania się egzaminowanych słuchaczy połączony z reprymendą jaką K.N. udzielił w obecności słuchaczy swojemu przełożonemu, nie tylko świadczy o naruszeniu obowiązków podwładnego określonych w § 15 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP z 2018 r., poz. 89, z poźn. zm.), który zobowiązuje w szczególności do terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych, określonych w kartach opisów i opisach stanowisk pracy, oraz poleceń przełożonego, a także do niezwłocznego powiadamiania przełożonego o okoliczności, utrudniającej lub uniemożliwiającej realizację zadania stałego albo polecenia, ale przede wszystkim stanowi świadectwo tego, iż wymieniony nie respektuje ustanowionego w Policji stanu wewnętrznego zorganizowania polegającego na hierarchicznym podporządkowaniu. Organ wskazał, że w czasie przeprowadzonej kontroli zajęć skarżącego przełożony wykazał wiele nieprawidłowości, jakich w związku z ich prowadzeniem dopuściła się strona, polegających m.in. na braku sprawdzenia obecności stanu osobowego słuchaczy przed przystąpieniem do zajęć, braku weryfikacji czy słuchacze są uprawnieni do przystąpienia do egzaminu, a także na nieumiejętnym rozplanowaniu zajęć w wyniku czego słuchacze zobowiązani byli do bezczynnego oczekiwania na ich zakończenie (nie będąc zadaniowanymi przez prowadzącego do żadnej pracy dydaktycznej). Świadczy to, w ocenie organu o lekceważącym stosunku tego policjanta do przydzielonych mu obowiązków. Niewykonanie polecenia służbowego, jak również kwestionowanie zasadności jego wydania w sposób oczywisty powoduje paraliż lub znaczne utrudnienie prawidłowego funkcjonowania danej komórki organizacyjnej lub też całej jednostki Policji. Funkcjonariusz nie może rozważać zasadności czy też celowości wydanego wobec niego polecenia służbowego, nawet jeśli w jego przekonaniu polecenie takie nie zrealizuje celu, dla którego zostało wydane, albo też się z nim nie zgadza i uważa, że jest ono dla niego niesprawiedliwe, a nawet krzywdzące. Tylko w wyjątkowych wypadkach policjant może na podstawie art. 58 ust. 2 ustawy o Policji odmówić wykonania polecenia lub rozkazu przełożonego, a więc tylko wtedy, gdy wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa.
Organ wskazał, iż opisany przypadek nie stanowił odosobnionej sytuacji, w której strona wykazała się zachowaniem nielicującym z godnością policjanta pełniącego służbę na stanowisku wykładowcy Wyższej Szkoły Policji w [...]. Można jedynie wspomnieć o nieuprawnionym wejściu w dniu [...] czerwca 2019 r. do pomieszczenia służbowego innego policjanta bez jego zgody i wiedzy, a także o rozdysponowaniu bez upoważnienia mieniem, które nie stanowiło własności strony.
Wysoce nagannym jest również to, że dostęp do pomieszczenia strona uzyskała od osoby trzeciej dysponującymi kluczami do drzwi tego pomieszczenia z pominięciem policjanta upoważnionego do zajmowania tego pomieszczenia służbowego.
W ocenie organu nie budzi wątpliwości, że wymienione zachowania skarżącego mogą być ocenione jako naruszające zasady etyki zawodowej policjanta - zawarte w załączniku do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta " (Dz. Urz. KGP z 2004 r., Nr 1, poz, 3).
Organ odwoławczy stwierdził zatem, iż organ prawidłowo skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Decyzję tę podjął w granicach uznania administracyjnego, przy czym uznanie to podbudowane było argumentacją wskazującą wprost na to, że dalsze zatrudnienie tego funkcjonariusza nie gwarantuje prawidłowej realizacji zadań wyznaczonych dla tej jednostki Policji.
K.N. wniósł skargę na rozkaz personalny nr [...] wydany przez Komendanta Głównego Policji w dniu [...] lutego 2020r., utrzymujący w mocy rozkaz personalny nr [...] wydany przez Komendanta-Rektora Wyższej Szkoły Policji w [...] w dniu [...] listopada 2019r., w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji.
Zaskarżonej decyzji zarzucał:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t.j. Dz. U. Z 2019 r., poz. 161 ze zm.);
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 81 a § 1 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 108 § 1 kpa.
Skarżący wskazał, iż Komendant Główny Policji w ślad za Komendantem-Rektorem WSPol. w [...], przywołuje identyczne argumenty, na jakie wskazał organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji, rozszerzając je o argumenty naruszenia przez skarżącego zasad etyki zawodowej, Oba organy w uzasadnieniach decyzji stwierdzają, że skarżący "przestał być w pełni zaangażowany, a sposób jego postępowania stał się nieadekwatny do wymogów służby." Komendant Główny Policji rozpatrując odwołanie skarżącego pominął zupełnie niezwykle istotne dla oceny sprawy okoliczności. Takie jak wymierzenie skarżącemu kary dyscyplinarnej - orzeczeniem nr [...] Komendanta -Rektora Wyższej Szkoły Policji w [...] z dnia [...] maja 2018 roku, utrzymane w mocy orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 roku przez Komendanta Głównego Policji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2019 roku II SA/Wa 1771/18). Komendant Główny Policji nie wziął natomiast pod uwagę wcześniejszych działań Komendanta-Rektora WSPol w [...] w stosunku do skarżącego - obniżenia skarżącemu dodatku służbowego - rozkaz personalny z dnia [...] sierpnia 2018 roku nr [...], utrzymany w mocy rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2018 roku przez Komendanta Głównego Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lipca 2019 roku uchylił obie ww. decyzje. Jak również decyzji w przedmiocie przeniesienia skarżącego na niższe stanowisko służbowe - rozkaz personalny nr [...] Komendanta -Rektora WSPol w [...], utrzymany w mocy rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2018 roku. Natomiast, Prokuratura Rejonowa w [...] wszczęła śledztwo postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 roku (sygn. akt [...]) w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza WSPol. Działaniach te, zdaniem skarżącego, świadczą o tym, że zwolnienie skarżącego ze służby ma charakter dyskryminacji ze względu na wiek, a przyczyna wyartykułowana w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji - "przestał być w pełni zaangażowany" - nie jest prawdziwa. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2019 roku Komendant - Rektor podniósł skarżącemu dodatek służbowy. W uzasadnieniu organ stwierdził "Podwyższenie dodatku służbowego wyżej wymienionemu policjantowi następuje w związku z wzorowym i sprawnym wykonywaniem zadań służbowych oraz realizacją innych zadań wykraczających poza zakres obowiązków, za okres od [...] lipca 2019 roku do [...] września 2019 roku." Skarżący wskazuje, że Komendant Główny Policji w obszernym uzasadnieniu podnosi argumenty, o których nie było mowy w postępowaniu przed organem I instancji, m.in. naruszenie przez skarżącego § 2, 6 i 7 oraz 22 załącznika do zarządzenia nr 805 KGP - zasad etyki zawodowej policjanta, brak jest natomiast odniesienia do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, zwłaszcza do okoliczności wskazujących na podejmowane przez skarżącego działań mających na celu ujawnienie nieprawidłowości w postępowaniu funkcjonariuszy pełniących służbę w Wyższej Szkole Policji w [...], co spowodowało ewidentnie restrykcyjne działania przełożonych wobec niego. Organy obu instancji uznają, że nabycie prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej uprawnia do zwalniania policjantów ze służby. W orzecznictwie administracyjnym panuje zgodny pogląd, że jest to norma o charakterze uznaniowym. Zatem organ winien poza niesporną w niniejszej sprawie okolicznością nabycia przez skarżącego prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, wskazać także inną przyczynę lub przyczyny warunkujące zwolnienie, ale muszą być to przyczyny faktyczne. Przyczyną taką może być wykazana dowodami okoliczność, iż wiek skarżącego uniemożliwi wykonywanie zadań, które mogą zostać jemu powierzone, tymczasem z argumentacji przedstawionej w uzasadnieniach nie wynika ani brak kwalifikacji, ani zły stan zdrowia skarżącego. Ponadto, skarżący wskazał, iż przytoczone przez Komendanta Głównego Policji argumenty dotyczące naruszenia przez skarżącego zasad etyki zawodowej nie były objęte postępowaniem organu I instancji i skarżący nie miał możliwości odniesienia się do nich, nie stanowiły też przedmiotu jakiegokolwiek innego postępowania. Z tego też powodu nie mogą stanowić uzasadnienia zwolnienia skarżącego ze służby, ponadto organ II instancji nie wykazał jaki jest związek tych zarzutów z osiągniętym przez skarżącego wiekiem emerytalnym, co stanowi podstawę jego zwolnienia ze służby. Poza dyrektywą Rady 2000/78 WE zaskarżone decyzję naruszają zasadę równości wobec prawa zawarte w art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Zaskarżone decyzję zostały opatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności. Natomiast sądy administracyjne wielokrotnie podkreślały, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności musi być wykazane koniecznością natychmiastowego zaprzestania wykonywania przez zwalnianego policjanta zadań służbowych. Najczęściej taką okolicznością jest utrata nieskazitelnej opinii. Zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności wobec policjantów, którzy nienaganną służbą wypracowali sobie uprawnienia emerytalne jest nadużywaniem prawa. Dlatego też należy wskazać, że organy Policji nieuprawnienie zastosowały art. 108 k.p.a. w przedmiotowej sprawie - w decyzji fakultatywnej wydanej na podstawie art 41 ust. 1 pkt 4 - w związku z wysługą emerytalną. Trudno się zgodzić, że wydanie decyzji w dniu [...] listopada 2019 roku o zwolnieniu skarżącego ze służby z dniem [...] listopada 2019 i nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności sprzyja "ciągłości funkcjonowania Wyższej Szkoły Policji w [...] i wykonywania jej ustawowych zadań" Zwolnienie wykładowcy w trakcie semestru nagle raczej powoduje problemy z zapewnieniem ciągłości zadań, wiąże się z koniecznością wyznaczenia zastępstw itp., a nie odwrotnie. Wskazana w uzasadnieniu decyzji okoliczność, mająca stanowić argument za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie jest prawdziwa. Tym samym, w ocenie skarżącego, nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności było nieuzasadnione i stanowi naruszenie prawa.
Komendant Główny Policji wnosił o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Zgodnie ze stanowiącym materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji art. 42 ust. 2 pkt 4 ustawy o policji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej.
Zaskarżona decyzja o zwolnieniu ze służby jest decyzją uznaniową i Sąd nie jest uprawniony do oceny prawidłowości polityki kadrowej prowadzonej przez organ Policji, lecz może jedynie oceniać argumentację płynącą z zasad takiej polityki w aspekcie konkretnie podjętej decyzji. Pamiętać trzeba, że Policja stanowi umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu, przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 ustawy o Policji). Ustawa o Policji, w tym art. 41 ust. 2 pkt 4 tego aktu prawnego, umożliwia przełożonemu, w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych przepisami prawa, taki dobór kadry, aby mogła ona efektywnie realizować te zadania. Ocena organu w tym zakresie nie jest uzależniona od subiektywnych odczuć samego policjanta, co do możliwości realizacji tych zadań, czy przydatności na danym stanowisku. Ustawodawca dopuszcza możliwość, że część funkcjonariuszy posiadających 30-letnią wysługę emerytalną będzie dalej wykonywać swoją służbę, natomiast inni zostaną zwolnieni ze służby i przejdą na emeryturę. To przełożony funkcjonariusza może zadecydować, biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, czy skorzystać z przysługującego prawa, czy też z uwagi na indywidualne cechy funkcjonariusza, pomimo przewidzianej wyraźnie prawem możliwości przejścia na emeryturę - pozostawić funkcjonariusza w służbie.
W wyroku z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt K 35/06 (OTK-A 2008/7/120). Trybunał Konstytucyjny oceniając zakres ingerencji ustawodawcy w sferę praw wolności funkcjonariuszy służb mundurowych, podkreślił specyfikę statusu przedstawicieli tej kategorii funkcjonariuszy publicznych w demokratycznym państwie prawnym, wyznaczoną przede wszystkim przez zakres przyznanych im kompetencji oraz szczególne warunki pełnienia służby. Swoboda ustawodawcy dotycząca ingerowania w sytuację prawną funkcjonariuszy publicznych jest znacznie większa, bo wynika z publicznoprawnego charakteru pełnionych przez nich funkcji.
O ile nabycie prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji stanowi samodzielną przesłankę umożliwiającą zwolnienie Policjanta ze służby, to z uwagi na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w omawianym trybie przyjąć trzeba, że obowiązkiem organu Policji jest rozważenie, czy dobro służby przemawia za zwolnieniem Policjanta ze służby, czy też pomimo posiadani 30-letniej wysługi zasadnym byłoby umożliwienie dalszego pełnienia służby. Charakter decyzji wydawanej w omawianym trybie nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ prowadząc postępowanie, w wyniku którego ma być wydana decyzja uznaniowa ma obowiązek wypełnić określony w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w oparciu o art. 80 k.p.a. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski powinny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.).
Organ prawidłowo wskazał, że wybór podstawy zwolnienia ze służby w Policji należy do organu administracyjnego, a ten dokonywany jest spośród ustanowionych w pragmatyce służbowej podstaw zwolnieniowych. W przedmiotowej sprawie właściwy organ, tj. właściwy przełożony w sprawach osobowych K.N. (w rozumieniu art. 32 ustawy o Policji) dokonał takiego wyboru inicjując postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Poza sporem jest to, że przesłanka, na której oparto zwolnienie została w sposób niebudzący wątpliwości dowiedziona w tym postępowaniu. Sam skarżący nie kwestionuje faktu nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia przez niego 30 lat wysługi emerytalnej.
Kolejno, należało oceny działania organu w granicach uznania administracyjnego, zgodnie ze wskazana wyżej wykładnią przepisów.
Organ administracji podejmując rozstrzygnięcie nie wykroczył poza zakres przyznanej mu swobody oceny, nie uchybił także przepisom postępowania oraz dokonał prawidłowego wyważenia interesu publicznego i indywidualnego. Nie można za trafne uznać twierdzenia, że rozkaz personalny organu I instancji nie wyjaśniał w sposób wyczerpujący przyczyn, dla których został wydany. Kontrola organu odwoławczego jest tzw. kontrolą pełną, a organ odwoławczy obowiązany jest ponownie, merytorycznie rozstrzygnąć sprawę. Należy podzielić stanowisko, iż organ II instancji uprawniony jest do wprowadzenia nowych aspektów uzasadnienia decyzji. Powyższe wynika z obowiązku organu odwoławczego do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie jest kwestią sporną w judykaturze, iż organ odwoławczy może zawrzeć w uzasadnieniu "nową" argumentację, nawet jeśli byłaby ona odmienna od argumentacji zawartej w decyzji organu I instancji. Przy czy rozszerzenie argumentacji zawartej w uzasadnieniu do decyzji organu I instancji nie narusza art. 15 k.p.a. (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 24.06.1998r., sygn.. IIISA 1379/97, WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 30.08.2012r., sygn. II SA/Gd 400/12).
Organ II instancji wszechstronnie rozważyły zaistniały w sprawie stan faktyczny i dokonały jego prawidłowej subsumpcji. W uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego organ wskazał na okoliczności uzasadniające zastosowanie skarżącego dyspozycji art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Przy czym organ II instancji podjął głębsza analizę spraw niż organ I instancji, do czego był zobligowany. Zostały wskazane przesłanki jakimi kierował się organ wydając decyzję uznaniową. Przesłanki o charakterze obiektywnym i bezspornym, co świadczy o tym, iż decyzje organów nie były dotknięte wadą dowolności.
Organ wskazał m.in. na niestosowne zachowanie K.N. wobec bezpośredniego przełożonego w dniu [...] listopada 2019 r. podczas przeprowadzania egzaminu dla słuchaczy szkolenia zawodowego dla absolwentów szkół wyższych (SASW). Zdarzenie dotyczyło zasadności korekty negatywnej oceny wystawionej słuchaczowi w trakcie trwania egzaminu, a także zwrócenia przez przełożonego uwagi na sposób zachowania się słuchaczy odbywających ten egzamin (komunikujących się między sobą, w celu przekazania informacji o poprawnej odpowiedzi zawartej w teście wiedzy). Wykonanie przez skarżącego korekty oceny negatywnej na pozytywną w dzienniku zajęć, po uprzednim zwróceniu skarżącemu uwagi przez przełożonego, jak również brak reakcji na próby komunikowania się egzaminowanych słuchaczy połączony z reprymendą jaką K.N. udzielił w obecności słuchaczy swojemu przełożonemu, świadczy o naruszeniu obowiązków podwładnego określonych w § 15 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP z 2018 r., poz. 89, z poźn. zm.). Było też postępowaniem niestosownym, naruszającym hierarchię służby mundurowej i dającym zły przykład dla słuchaczy.
Organ wskazał również na zdarzenie dotyczące nieuprawnionego wejściu w dniu [...] czerwca 2019 r. do pomieszczenia służbowego innego policjanta bez jego zgody i wiedzy, a także o rozdysponowaniu bez upoważnienia mieniem, które nie stanowiło własności strony (woda mineralna). Organ słusznie wskazał, iż nieuprawnione wejście do pomieszczenia służbowego innego funkcjonariusza, jeśli skutkowałoby tym, iż po jego dokonaniu zostałyby ujawnione braki sprzętu lub dokumentacji służbowej policjanta, który zajmuje to pomieszczenie, mogłoby doprowadzić do tego, iż niemożliwym lub znacznie utrudnionym byłoby ustalenie osoby odpowiedzialnej za taki stan rzeczy, a także determinowałoby do wykonania szeregu czynności służbowych mających na celu ustalenie rzeczywistego przebiegu zdarzenia. Ponadto, dostęp do ww. pomieszczenia skarżący uzyskał od osoby trzeciej dysponującymi kluczami do drzwi tego pomieszczenia z pominięciem policjanta upoważnionego do zajmowania tego pomieszczenia służbowego.
Organ w decyzji uznaniowej wydanej na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji nie ma obowiązku wykazywania szeregu uchybień, ma natomiast wykazać to, iż decyzja nie miała charakteru dowolnego. Przebieg opisanych wyżej zdarzeń budzi uzasadnione wątpliwości, co do zdolności skarżącego poddania się szczególnemu reżimowi wynikającemu z charakteru tej służby. A tym samym świadczy o prawidłowości decyzji uznaniowej, opartej na dyspozycji art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji.
Ustawa o Policji, w art. 41 ust. 2 pkt. 4, umożliwia przełożonemu, w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych przepisami prawa, taki dobór kadry, aby mogła ona efektywnie realizować te zadania. Ocena organu w tym zakresie nie jest uzależniona od subiektywnych odczuć samego policjanta, co do możliwości realizacji tych zadań, czy przydatności na danym stanowisku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych (wyrok NSA z dnia z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. I OSK 506/09). Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela w całości ten pogląd.
W ocenie Sądu nie można organowi odwoławczemu, ani organowi I instancji postawić zarzutu naruszenia art. 7, art. 9, art.10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art.81a §1 i art.107 § 3 oraz art. 1 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ rozważał interes publiczny i interes indywidulany skarżącego, a ich treść została prawidłowo wyartykułowana w argumentacji uzasadnienia. Słusznie organ odwoławczy podkreślił, że możliwość zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji nie zależy od przebiegu służby policjanta ani jego subiektywnego przekonania, co do przydatności na zajmowanym stanowisku. Przełożony służbowy podejmując decyzję w tym zakresie musi uwzględnić nie tylko interes indywidualny policjanta, zainteresowanego pozostawaniem w służbie, lecz również interes publiczny wyrażający się w konieczności zapewnienia sprawnej pracy kierowanej przez siebie jednostki organizacyjnej policji. Trafne jest w tym względzie stanowisko organu odwoławczego, iż utrzymywanie zatrudnienia w Policji osoby, która ukończyła wiek do uzyskania uprawnień emerytalnych oraz która wywołuje sytuacje mogące dawać zły przykład słuchaczom (zdarzenie dotyczące publicznego zwrócenia uwagi przełożonemu, nieuprawnione wejście do pomieszczenia służbowego) stwarza niebezpieczeństwo nieprawidłowego funkcjonowania jednostki organizacyjnej Policji. Zdaniem Sądu dokonana przez organy administracyjne ocena przesłanek zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji oparła się o wszechstronne rozważenie zaistniałej w sprawie sytuacji faktycznej i prawnej i z tych względów nie może być uznana za naruszającą prawo.
Nie można także w odniesieniu do skarżącego mówić o jakiejkolwiek dyskryminacji (Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, Dz. U. UE L 303, poz. 16). Umożliwienie właściwemu przełożonemu policjanta - w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji ustawowych zadań - takiego doboru kadry, aby mogła ona skutecznie je realizować, przy jednoczesnym zapewnieniu przez ustawodawcę funkcjonariuszowi prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej nie stanowi o nierównym traktowaniu. Policja stanowi umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu, przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 ustawy o Policji). Ustawa o Policji, w tym art. 41 ust. 2 pkt 4 tego aktu prawnego, umożliwia przełożonemu, w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych przepisami prawa, taki dobór kadry, aby mogła ona efektywnie realizować te zadania. Ocena organu w tym zakresie nie jest uzależniona od subiektywnych odczuć samego policjanta, co do możliwości realizacji tych zadań, czy przydatności na danym stanowisku. Motyw 18 powołanej wyżej Dyrektywy stanowi, iż nie wymaga ona, w szczególności od sił zbrojnych, policji, służb więziennych lub ratowniczych przyjmowania do pracy lub dalszego zatrudniania osób nieposiadających zdolności umożliwiających wykonywanie zadań, które mogą im zostać powierzone z uwzględnieniem wynikającego z prawa celu utrzymania zdolności operacyjnej tych służb. W motywie zaś 25 powołanej Dyrektywy wskazuje się na konieczność odróżnienia odmiennego traktowania, które jest uzasadnione, w szczególności wynikającymi z prawa celami polityki zatrudnienia od dyskryminacji, która musi być zakazana. W Dyrektywie wyraźnie podkreślono również, że nie narusza ona przepisów prawa krajowego ustanawiających wiek emerytalny (motyw 14 Dyrektywy). W sprawie niniejszej nie można mówić o jakimkolwiek naruszeniu zasady niedyskryminacji.
W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło