II SA/Bk 67/22
WyrokWSA w Białymstoku2022-03-08
Skład orzekający: Elżbieta Lemańska, Barbara Romanczuk, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, prawidłowo rozważyło całokształt sytuacji życiowej, zdrowotnej i dochodowej dłużnika alimentacyjnego, zgodnie z wymogami uznania administracyjnego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy K.p.a. (art. 7, 11, 107 § 3) poprzez brak wszechstronnego rozważenia konkretnych okoliczności sprawy i powielenie ogólnych sformułowań organu pierwszej instancji. Decyzja uznaniowa wymaga indywidualnego podejścia i szczegółowego uzasadnienia, a nie opierania się na szablonowych stwierdzeniach, które mogłyby pasować do wielu spraw. Brak wnikliwej oceny sytuacji zdrowotnej i finansowej strony, a także nieustosunkowanie się do szczegółowych zarzutów odwołania, skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca U. A. wniosła o umorzenie lub rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych jej córce świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia i rozłożenia na raty, uznając, że trudna sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącej nie jest wystarczająco wyjątkowa, aby uzasadnić ulgę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, powtarzając argumentację organu pierwszej instancji i stwierdzając, że sytuacja skarżącej nie odbiega od spraw, w których sądy administracyjne już orzekały. Skarżąca podniosła liczne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. przez oba organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi U. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] października 2021 r. znak [...], którą odmówiono U. A. udzielenia ulgi w spłacie należności wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z [...] września 2021 r. U. A. zwróciła się do Prezydenta Miasta B. o umorzenie w całości albo w części, rozłożenie na raty po 20 zł, bądź zamknięcie egzekucji komorniczej w stosunku do długu w postaci zaległości wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (obecnie w kwocie 11 284,45zł), ewentualnie skierowanie jej do pracy celem odpracowania zadłużenia. Wyjaśniła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, nie ma pracy i nikt nie chce jej zatrudnić z uwagi na schorzenia, nie posiada też żadnego majątku.
W odpowiedzi na wezwanie o przedstawienie i udokumentowanie przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi – wnioskodawczyni przedłożyła plik dokumentów, w tym faktur (k. 399-435 akt adm.). Następnie organ pierwszej instancji sporządził informację o sytuacji rodzinnej, mieszkaniowej, zdrowotnej, dochodowej i zawodowej wnioskodawczyni, a także załączył informację o aktualnej (na 19 października 2021r.) wysokości zadłużenia, które wynosi: 10 552, 45 zł (należność główna 8 524,25 zł, odsetki 2 028, 20 zł).
Decyzją z [...] października 2021 r. Prezydent Miasta B., po rozpatrzeniu wniosku U. A. z [...] września 2021 r.:
1) odmówił umorzenia w całości kwoty należności dłużnika alimentacyjnego w łącznej wysokości 8 524, 25 zł z tytułu wypłaconych M. A. świadczeń z funduszu alimentacyjnego;
2) odmówił umorzenia w całości kwoty ustawowych odsetek za opóźnienie w łącznej wysokości 2 028,20 zł naliczonych na dzień wydania decyzji;
3) odmówił umorzenia w części kwoty należności dłużnika alimentacyjnego wskazanej w ust. 1 decyzji;
4) odmówił umorzenia w części kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie wskazanej w ust. 2 decyzji;
5) odmówił rozłożenia na raty w wysokości po 20 zł miesięcznie kwoty należności dłużnika alimentacyjnego wskazanej w ust. 1 decyzji;
6) odmówił rozłożenia na raty kwoty odsetek wskazanej w ust. 2 decyzji.
Zdaniem organu pierwszej instancji, wnioskodawczyni nie wywiązywała się z obowiązku alimentacyjnego, zatem osobie uprawnionej (jej córce M. A.) w okresach świadczeniowych 2013/2014, 2014/2015, 2017/2018 zostały wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wysokość tych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie podlega zwrotowi, chyba że dojdzie do udzielenia ulgi na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (u.p.u.a.). Jak wskazał organ, decyzja w przedmiocie ulgi ma charakter uznaniowy i jest uzależniona od wystąpienia szczególnych okoliczności opartych na sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Mając to na uwadze organ ustalił, że strona jest osobą rozwiedzioną i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trzynastoletnią córką, w mieszkaniu stanowiącym własność matki strony, wyposażonym w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo ani dorywczo, jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego - 381 zł miesięcznie oraz zasiłków celowych na bieżące potrzeby (530,00 zł + 124,85 zł). Córka strony otrzymuje alimenty w wysokości 500 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny w wysokości 124 zł miesięcznie, świadczenie 500+, raz w roku wyprawkę szkolną. Strona jest pod stałą opieką Poradni Zdrowia Psychicznego oraz kilku innych poradni z powodu chorób przewlekłych. Nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, które wskazywałoby, że stan zdrowia wyklucza wykonywanie pracy zarobkowej. Córka wnioskodawczyni jest pod stałą opieką Poradni Dermatologicznej oraz Laryngologicznej.
Zdaniem Prezydenta Miasta, wskazywana przez stronę zła kondycja finansowa jest cechą większości zobowiązanych, za których zastępczo wypłacane są świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dlatego trudna sytuacja finansowa nie zobowiązuje organu do udzielenia ulgi, ale do wszechstronnego rozważenia sytuacji życiowej strony, na którą składają się nie tylko wysokości (lub brak) osiąganych dochodów, ale również stan rodzinny, zdrowotny, wiek oraz zdolność do podjęcia zatrudnienia. Także sytuacja zdrowotna jest jedną z przesłanek udzielenia ulgi, ale nie na zasadzie automatyzmu. Wnioskodawczyni ma 49 lat i normalną rzeczą jest aktywność zawodowa w tym wieku. Brak możliwości wykonywania pracy zarobkowej z uwagi na stan zdrowia powinien być, zdaniem organu, wykazany orzeczeniem specjalisty ze wskazaniem zdolności bądź niezdolności do pracy. Podobnie uzyskiwanie pomocy socjalnej nie świadczy o wyjątkowości sytuacji strony, a jedynie dowodzi korzystania z pomocy jakiej zapewniają jej przepisy prawa. W ocenie organu pierwszej instancji, na obecnym etapie postępowania nie można stanowczo stwierdzić, że wnioskodawczyni pozostaje osobą całkowicie niezaradną życiowo, a tym bardziej nie można przesądzić, że sytuacja strony nie ulegnie żadnej zmianie, co pozwoliłoby na spłatę zaległości. Nie zachodzą żadne negatywne przesłanki, które przekreślałyby możliwości prawidłowego funkcjonowania na płaszczyźnie społecznej i zawodowej. Dopóki zaś istnieją możliwości wyegzekwowania zobowiązania, niezasadnym byłoby odstąpienie od ich dochodzenia. Zdaniem Prezydenta Miasta, umorzenie zaległości w trudnej ale przemijającej sytuacji strony nie przyczyni się do poprawy jej sytuacji. Wnioskodawczyni podejmuje leczenie, korzysta ze wsparcia finansowego z pomocy społecznej i nie można przewidzieć kiedy i z jakim skutkiem zakończą się te starania oraz jaki wpływ będą miały na codzienne funkcjonowanie strony. Deklarowane trudności nie stanowią sytuacji nadzwyczajnej, która przemawiałaby za umorzeniem (całości lub części) zadłużenia. Także obowiązek wychowania, utrzymania, dbania o wykształcenie oraz stan zdrowia dzieci należy do obowiązków rodziców i nie może zostać uznany za okoliczność wyjątkową, która pogarsza sytuację bytową strony. Spłata osobistych długów jest zasadą i obowiązek ten nie może być przerzucony wyłącznie na organy państwa. Strona powinna była mieć świadomość, że zadłużenie alimentacyjne będzie wzrastać i będzie podlegało spłaceniu. Może też domagać się zmiany wyroku sądowego zasądzającego alimenty i wydania nowego rozstrzygnięcia wykazując, że nie ma możliwości pozyskania wystarczających środków na alimentację dziecka w ustalonym zakresie. Reasumując organ pierwszej instancji wskazał, że nie można zasadnie twierdzić, iż umorzenie leży w słusznym interesie wnioskodawczyni.
W kwestii rozłożenia zaległości na raty Prezydent Miasta wskazał, że udzielenie tej ulgi powinno znajdować uzasadnienie w sytuacji finansowej strony, wskazującej na niemożność jednorazowej spłaty zobowiązania ale na możliwość realnej spłaty ratalnej. Udzielenie rat w wysokości zaproponowanej przez stronę (po 20 zł miesięcznie) nie spowoduje żadnego odczuwalnego zmniejszenia zaległości, a spłata będzie zbyt rozciągnięta w czasie (trwałaby około 44 lat, nie uwzględniając dalej idących odsetek ustawowych) i mało realna. Organ wskazał, że oceniając zasadność udzielenia ulgi nie może kierować się wyłącznie poprawą samopoczucia strony. Ta jednak może dokonywać dobrowolnych wpłat na konto właściwego komornika sądowego, prowadzącego postępowanie egzekucyjne w sprawie.
Odwołanie złożyła U. A., która zarzuciła naruszenie: art. 107 §1 pkt 4 K.p.a. przez niewskazanie podstawy prawnej, w oparciu o którą organ dokonał rozdzielnego orzeczenia o umorzeniu kwoty należności i kwoty odsetek ustawowych oraz orzeczenia o rozłożeniu na raty zaległości i kwoty odsetek; art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe, nie wskazuje podstawy prawnej ww. podziału, jak również jest niezgodne z art. 30 ust. 2 i 3 u.p.u.a.; art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a., gdyż decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego; art 107 § 3 K.p.a., gdyż uzasadnienie faktyczne decyzji: zawiera błędne ustalenia faktyczne i nie wskazuje dowodów na ich poparcie, nie zawiera istotnych faktów udowodnionych dokumentami przez odwołującą (zgodnie z jej wnioskiem i informacją o sytuacji z 4 października 2021 r.), nie wskazuje przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz uzasadnienie prawne nie wyjaśnia podstawy prawnej decyzji; art. 77 § 1 K.p.a., gdyż organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; art. 77 § 4 K.p.a., gdyż organ nie zakomunikował faktów znanych z urzędu; art. 80 K.p.a., gdyż przekroczył granicę zasady swobodnej oceny dowodów i dokonał niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci przedłożonych dokumentów, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego; art. 11 K.p.a. przez niewystarczające wyjaśnienie sprawy oraz uzasadnienie decyzji wskazujące na dowolność w podejmowaniu decyzji uznaniowej i akceptacji takiego stanu rzeczy; art. 7 K.p.a. przez nieuwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli; art. 15 K.p.a. przez przekroczenie granic uznania administracyjnego; art. 30 ust. 2 u.p.u.a. przez jego niezastosowanie.
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r. SKO w B. utrzymało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. Organ odwoławczy powtórzył ustalenia stanu faktycznego odnośnie ogólnej sytuacji strony za organem pierwszej instancji w części historycznej swojej decyzji, zaś w części merytorycznej wywiódł, iż świadomość trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej strony, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, nie pozwalają na ustalenie wystąpienia przesłanki szczególnych okoliczności, o której mowa w art. 30 ust. 2 u.p.u.a., uzasadniającej udzielenie ulgi. Kolegium wskazało, iż nie jest wadą odrębne rozstrzygnięcie przez organ pierwszej instancji o odmowie umorzenia należności głównej i odsetek oraz rozłożenia na raty należności głównej i odsetek (w całości lub w części). Następnie Kolegium zacytowało fragmenty uzasadnień wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach I OSK 2004/08, I OSK 278/18, a także wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych w sprawach II SA/BK 859/19 i II SA/Sz 113/18 oraz podkreśliło, że umorzenie zaległości wypłaconych z funduszu alimentacyjnego może mieć miejsce w wyjątkowych okolicznościach, w których sytuacja dłużnika musi go wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych, zaś sytuacja skarżącej "nie odbiega od spraw względem których orzekały już sądy administracyjne". Kolegium wywiodło, że decyzja na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.u.a. zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, co "wymaga właściwej oceny stanu faktycznego sprawy, zbadania całokształtu sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego i oceny jej wpływu na możliwość spłaty zadłużenia". Tak formułując ocenę organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta rzetelnie zbadał sytuację wnioskodawczyni, która jest osobą schorowaną i wymagającą leczenia (w tym: psychiatrycznego, psychologicznego, zabiegów stomatologicznych); córka strony wymaga leczenia dermatologicznego i alergologicznego; strona uzyskuje dochody jedynie z pomocy społecznej; umorzenie zobowiązań nie doprowadzi do poprawy jej sytuacji w kierunku możliwości regulowania zobowiązań alimentacyjnych, a jedynie będzie miało wpływ na samopoczucie strony, co nie jest warunkiem udzielenia ulgi. Kolegium wskazało, że analizowało sytuację strony w 2020 r., jeśli chodzi o stronę finansową to ta sytuacja nie uległa pogorszeniu, cały czas jest trudna. Strona jest trwale bezrobotna, a jej dochody wynikają z korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i się znacząco nie zmieniły. Wnioskodawczyni powinna utrzymywać córkę, z którą zamieszkuje. Jej sytuacja nie odbiega od normy. Strona ma 49 lat, posiada wykształcenie wyższe i jest lekko niepełnosprawna. Nie sposób tych okoliczności uznać za nadzwyczajne wśród sytuacji innych osób bezrobotnych i wśród dłużników alimentacyjnych. Jak wskazało Kolegium, wszelkiego rodzaju "zwolnienia" czy "ulgi" w obowiązku alimentacyjnym (i spłacie zobowiązań z tego tytułu) mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły. Strona nie znajduje się w wyjątkowej sytuacji niepozwalającej na spłatę zobowiązania. Na nadzwyczajne okoliczności nie wpływa też opisywana (zła) sytuacja rodzinna dotycząca dzieci z poprzedniego małżeństwa. Podsumowując Kolegium wskazało, że choć zdaje sobie sprawę z trudnej sytuacji zdrowotnej i nie mniej trudnej sytuacji majątkowej strony, to zgromadzony materiał dowodowy i treść decyzji organu pierwszej instancji wskazują, że odmowa udzielenia ulgi nie jest wadliwa.
Skargę na decyzję Kolegium złożyła do sądu administracyjnego U. A. Wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem, gdyż jej sytuacja materialna, finansowa, zdrowotna jest bardzo trudna i uzasadnia umorzenie zaległości w całości lub w części, albo rozłożenie jej na raty łącznie z odsetkami. Wyjaśniła, że choruje i leczy się na zaburzenia psychiczne, depresję, zaburzenia lękowe, adaptacyjne, osobowości, pamięci, co utrudnia podejmowanie decyzji, a także cierpi na zaburzenia neurologiczne, które utrudniają codzienne funkcjonowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Podczas rozprawy w dniu [...] marca 2022 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż skarżąca podtrzymuje wszystkie zarzuty sformułowane w odwołaniu. W jej ocenie, Kolegium powieliło stanowisko organu pierwszej instancji bez własnej oceny sytuacji. Jednostronnie niekorzystnie oceniło materiał dowodowy. Nie uwzględniło w należyty sposób szczególnie stanu zdrowia skarżącej, jej niezaradności i obciążenia sytuacją życiową. Pełnomocnik podkreślił, że skarżąca miała w przeszłości problemy w pracy, czuje się życiowo przytłoczona swoją sytuacją, w tym zaległością alimentacyjną. W przeszłości okresowo podejmowała prace i deklaruje chęć pracy. W dniu [...] listopada 2021 r. Sąd Rejonowy w B. w sprawie [...] wydał orzeczenie zmieniające orzeczenie Wojewódzkiego i Miejskiego Zespołów do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w ten sposób, że zaliczył skarżącą do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności o symbolu przyczyny niepełnosprawności O2-P, 05-R, 06-E na okres do [...] września 2022 r. Orzeczenie sądu jest nieprawomocne. Córka skarżącej, na którą były wypłacane świadczenia, ma 22 lata, wypłaty na jej rzecz z funduszu alimentacyjnego zakończyły się w 2019 r.
Podczas tej samej rozprawy skarżąca wyjaśniła, że podejmowała ostatnio próbę zatrudnienia, wysyłała pisma, ale nie otrzymała pozytywnej odpowiedzi. Czuje się oszukana przez MOPR.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu przez uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.), dalej: u.p.u.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Trafnie organy obydwu instancji wskazały, że decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter uznaniowy. Implikuje to po stronie organu obowiązki związane z koniecznością wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy oraz uzasadnienia zajętego stanowiska odnoszącego się do stanu faktycznego tego konkretnego przypadku. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie IIOSK 1993/18, "wydanie decyzji uznaniowej [...] wymaga zwrócenia szczególnej uwagi na aspekty związane z motywowaniem rozstrzygnięcia (uzasadnienie decyzji), które może stanowić podstawę nie tylko do negatywnego załatwienia wniosku. [...] Na tym właśnie polega decyzja uznaniowa, która wymaga niezwykle starannego i wnikliwego rozważenia wszelkich okoliczności, nie tylko w postępowaniu wyjaśniającym, lecz także w uzasadnieniu pisemnym rozstrzygnięcia" (orzeczenia.nsa.gov.pl). Istota decyzji uznaniowej polega bowiem na tym, że organ administracyjny ma prawo i zarazem obowiązek znaleźć rozwiązanie najlepsze ze skali rozwiązań możliwych do przyjęcia w świetle prawa, z tym że może (i powinien) to uczynić dopiero wtedy, gdy rozważy wszystkie okoliczności sprawy i da temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
Zdaniem sądu, powyższe obowiązki nie zostały zrealizowane w postępowaniu odwoławczym. Kolegium bowiem powtórzyło za organem pierwszej instancji w części wstępnej i w rozważaniach na s. 3 własnej decyzji ogólną charakterystykę sytuacji skarżącej, następnie zacytowało kilka orzeczeń sądów administracyjnych, głównie NSA oraz podsumowało, że sytuacja strony (zdrowotna i finansowa) jest trudna ale nie jest nadzwyczajna, a udzielona ulga nie zmieni jej statusu majątkowego. Treść decyzji organu pierwszej instancji, treść odwołania oraz stanowisko strony na rozprawie przed sądem wskazują na niedostateczność oceny Kolegium, a zatem naruszenie art. 7 (obowiązek wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy z uwagi na interes społeczny i interes strony), art. 11 (zasada przekonywania, zgodnie z którą organy mają obowiązek wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia) i art. 107 § 3 (obowiązek sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego, w którym organ wskaże ustalone fakty, dowody na których się oparł i którym odmówił wiarygodności) K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odnosiło się do kilku rodzajów żądań o udzielenie ulgi sformułowanych we wniosku z [...] września 2021 r. – z rozbiciem na należność główną, odsetki, umorzenie bądź rozłożenie na raty każdej z nich. Organ odwoławczy nie ocenił, czy treść tego rozstrzygnięcia odpowiada zgłoszonemu żądaniu i czy rozstrzyga o całości wniosku o udzielenie ulgi, a wskazał jedynie że takie "rozbicie" na poszczególne elementy nie narusza prawa. Z kolei odwołanie zawiera konkretne i liczne zarzuty co do naruszenia przepisów K.p.a., do których ustosunkowania się brak w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Nadto skarżąca w odwołaniu wskazała liczne okoliczności związane z jej indywidualną sytuacją osobistą (zdrowotną, finansową, rodzinną), wskazała wydatki, dochody, przedstawiła zaświadczenia lekarskie, recepty. Do żadnej z tych konkretnych okoliczności Kolegium się nie odniosło, w tym zaskarżona decyzja nie zawiera nawet ogólnego wskazania kwot wydatków i dochodów strony, mimo ich precyzyjnego wymienienia w odwołaniu. Tymczasem konstrukcja decyzji uznaniowej wydanej w konkretnej sprawie, a zwłaszcza uzasadnienia takiej decyzji, nie może być oparta na ogólnych treściach, które "pasowałyby" do większości spraw o danym przedmiocie. Jak wskazał NSA w sprawie OSK 1468/04, prawidłowo sporządzone uzasadnienie "mówiąc obrazowo, powinno być, jak garnitur uszyty na miarę, a nie jak garnitur pierwszy lepszy zdjęty w sklepie z wieszaka, który może kupić każdy klient i będzie jakoś pasował". Pogląd ten sformułowano odnośnie wyroku sądu, ale można go odnieść bezpośrednio także do uzasadnienia decyzji administracyjnej, zwłaszcza uznaniowej. Innymi słowy, uzasadnienie decyzji uznaniowej nie może być oparte przede wszystkim na sformułowaniach, które mogłyby zostać powielone w wielu sprawach. Tymczasem przez usunięcie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji kilku zdań charakteryzujących ogólnie sytuację skarżącej (wiek, długotrwała bezrobotność, wykształcenie wyższe i przewlekłość chorób) można by osiągnąć wyżej opisany skutek "pasowania" do większości spraw. Z ogólnego stanowiska Kolegium wynika, że skarżąca nie kwalifikuje się do udzielenia ulgi w żadnej postaci, jednak nie wyjaśniło wprost, dlaczego nie jest możliwe udzielenie ulgi choćby częściowej, odnośnie np. odsetek. Wypowiedź w tym zakresie jest pożądana zważywszy na kształt decyzji organu pierwszej instancji zawierającej kilka rozstrzygnięć, których prawidłowość należy odrębnie ocenić. Przepis art. 30 ust. 2 u.p.u.a. stanowi o udzieleniu ulgi w całości bądź w części. Jeśli strona wnioskuje o rozważenie ulgi w każdej z tych form, decyzja na tak sformułowany wniosek powinna udzielać odpowiedzi precyzyjnej.
Kolegium nie odniosło się także wnikliwie do sytuacji zdrowotnej strony. Co prawda legitymuje się ona lekkim stopniem niepełnosprawności, ale nie bez znaczenia pozostaje kwalifikacja tej niepełnosprawności (symbol przyczyny niepełnosprawności jako 02-P, 05-R i 06-E), co należy rozważyć w kontekście ogólnego długotrwałego stanu bezrobotności strony i zaradności życiowej (czy skarżąca podejmuje próby zatrudnienia, z jakich powodów jest długotrwale bezrobotna, czy wykazuje się aktywnością na tym tle). Skarżąca zadeklarowała na rozprawie przed sądem chęć pracy, wskazała że takie próby podejmuje, co wymaga odniesienia się, ewentualnie zweryfikowania.
Reasumując, brak rozważań dotyczących konkretnych okoliczności sytuacji skarżącej, zwłaszcza w kontekście treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji (poszczególne rodzaje ulg) oraz w kontekście obszernego odwołania wskazującego na indywidualne cechy sytuacji strony – nie pozwala przyjąć, iż ogólna decyzja Kolegium jest wynikiem wszechstronnego i wnikliwego rozważenia okoliczności sprawy wymaganego przy decyzjach uznaniowych.
Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Zdaniem sądu, kontrola w sprawie niniejszej wypada negatywnie z wyżej wskazanych względów. Naruszenia mogą mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozpoznając odwołanie Kolegium skonkretyzuje rozważania i ocenę, odniesie się do treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, rozważy czy wyczerpuje ono żądanie wniosku o udzielenie ulgi, czy każde z tych rodzajów rozstrzygnięć – w świetle całokształtu okoliczności sprawy, znajduje usprawiedliwienie w materiale dowodowym, a także jakie rozwiązanie w przypadku skarżącej jest najlepsze ze skali rozwiązań możliwych do przyjęcia w świetle prawa. Wydaną decyzję organ uzasadni zgodnie z wymaganiami art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło