I SA/Ol 896/20
WyrokWSA w Olsztynie2021-04-28
Skład orzekający: Ryszard Maliszewski, Przemysław Krzykowski, Katarzyna Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji przed doręczeniem stronie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, narusza zasadę zagrożenia z art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji przed doręczeniem stronie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, lub przed doręczeniem decyzji ostatecznej, stanowi naruszenie zasady zagrożenia z art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, powinien najpierw ustalić, czy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, a dopiero następnie podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, dając zobowiązanemu możliwość dobrowolnej zapłaty.Stan faktyczny
Skarżący M.M. kwestionował postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. NUS prowadził egzekucję należności podatkowych na podstawie nieostatecznych decyzji, którym nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące m.in. niezgodności obowiązku z decyzją, nieistnienia, przedawnienia i braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji, zarzucając wadliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed doręczeniem mu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienie NUS i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2021r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego M. M. 100 ( sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Zaskarżonym postanowieniem z "[...]" r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie uznania zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji za niezasadny oraz odmowy wszczęcia postępowania w zakresie zarzutów: nieistnienia, przedawnienia i braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.
Jak wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej NUS) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec M.M. (dalej skarżący, zobowiązany, strona), na podstawie tytułów wykonawczych z 15.04.2020 r. o nr: "[...]", "[...]","[...]", wystawionych celem dochodzenia należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. oraz kwiecień i maj 2010 r., w łącznej kwocie należności głównej 42.661 zł, a także na podstawie tytułów wykonawczych z 15.04.2020 o nr: "[...]" i "[.a.]", wystawionych celem dochodzenia należności z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2008 i 2009 r., w łącznej kwocie należności głównej 239.607,50 zł.
Podstawę prawną obowiązku wskazanego w powyższych tytułach wykonawczych stanowi decyzja NUS z "[...]" r. nr "[...]", którą orzeczono o odpowiedzialności skarżącego, jako spadkobiercy H.M., zmarłej 14.11.2014 r., za objęte zabezpieczeniem hipotecznym, jak też inne zaległości podatkowe oraz za odsetki za zwłokę od tych zaległości. Od decyzji skarżący wniósł odwołanie, o czym NUS informuje m.in. na str. 3 postanowienia z 21.04.2020 r. (k. 23).
Postanowieniem z "[.4.]" r. nr "[...]", NUS nadał rygor natychmiastowej wykonalności powyższej decyzji z "[...]" r. (karty nr 127-129 akt egzekucyjnych). W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z "[...]" r. nadano na podstawie art. 239b § 1 pkt 2 i 4, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej. Powołane postanowienie z "[.4.]" r. skarżący odebrał "[...]" 2020 r. (k. 126). Na skutek zażalenia strony DIAS, postanowieniem z "[.5.]" r. nr "[.5.]", utrzymał w mocy ww. postanowienie z "[.4.]" r. (k. 130-135).
Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 15.04.2020 r., w wyniku doręczenia Bankowi A. (dalej Bank, dłużnik zajętej wierzytelności) za pośrednictwem elektronicznego systemu Ognivo - zawiadomienia z 15.04.2020 r. nr "[...]" o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zobowiązany 16.04.2020 r. odebrał doręczane przez pracowników organu egzekucyjnego odpisy tytułów wykonawczych, wraz z powyższym zawiadomieniem o zajęciu (k. 11-15).
W toku postępowania organ egzekucyjny postanowieniami z 21.04.2020 r., 3.06.2020 r., 7.09.2020 r., 28.10.2020 r. kolejno zwalniał z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego w ww. Banku, na okresy do 21.05.2020 r. (k. 22-24), 31.08.2020 r. (k. 34-35), do 30.10.2020 r. (k. 103-104), do 31.01.2021 r. (k. 144-145).
Pismem nadanym w placówce pocztowej 28.05.2020 r. zobowiązany zgłosił zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż obowiązek wskazany w tytule wykonawczym jest niezgodny z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Podniósł, że decyzją z "[...]" r. NUS określił obowiązek zapłaty przez spadkobiercę za zobowiązania podatkowe spadkodawcy kwoty 118.405,06 zł, natomiast postępowanie egzekucyjne prowadzone jest m.in. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na kwotę 118.405,10 zł (k. 30-31).
Wskazana kwota widnieje w części E1, poz. 1. tytułu wykonawczego nr "[.a.]" (k. 2 verte).
Zobowiązany nie podpisał pisma w sprawie zarzutu. Po uzupełnieniu tego braku (k. 62-63) skarżący zgłosił 27.07.2020 r. kolejne zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (k. 67-72). Podniósł naruszenie: art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 6 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji nieistniejącego i niewymagalnego obowiązku podatkowego, art. 70 § 4 i § 6 w związku z art. 70c ustawy Ordynacja podatkowa (O.p.) poprzez egzekwowanie przedawnionych należności pieniężnych, art. 239a O.p. poprzez wszczęcie egzekucji niewymagalnych zobowiązań podatkowych, oraz art. 239b O.p. poprzez jego błędną wykładnię, art. 212 O.p. w związku z art. 219 O.p. poprzez uznanie, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stało się skuteczne w momencie jego wydania, a nie dopiero z momentem doręczenia, art. 208 O.p. poprzez niewydanie decyzji o umorzeniu postępowania, w związku z przedawnieniem zobowiązania podatkowego, art. 8 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania wobec władzy publicznej.
Postanowieniem z "[...]" r. nr "[...]" NUS uznał zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji za niezasadny, na podstawie art. 34 § 4 oraz art. 33 § 1 pkt 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej u.p.e.a.). Ponadto odmówił wszczęcia postępowania w zakresie zarzutów: nieistnienia, przedawnienia i braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów. Powołał w tym zakresie art. 61a k.p.a. w związku z art. 17 oraz art. 18 u.p.e.a..
Zobowiązany złożył zażalenie na powyższe postanowienie (k. 85-93), a także zwrócił się do organu egzekucyjnego o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów z 27.07.2020 r. (k. 94-95). NUS postanowieniem z "[.b.]" r. nr "[.b.]" odmówił przywrócenia terminu (k. 119-121).
DIAS postanowieniem z "[...]" r. utrzymał w mocy postanowienie z "[...]" r.. Organ wymienił podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określone w art. 33 § 1 u.p.e.a.. Stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Powołał się na art. 61a § 1 k.p.a. i uznał, że rozstrzygnięcie DIAS w części odmowy wszczęcia postępowania w zakresie rozpoznania zarzutów z 27.07.2020 r., może odnosić się wyłącznie do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia NUS w zakresie odmowy wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.. Wyjaśnił, że zarzuty zgłoszone pismem z 28.05.2020 r. zostały wniesione w terminie. Natomiast kolejne zarzuty z 27.07.2020 r. wniesiono z uchybieniem terminu, co uniemożliwiało wszczęcie postępowania dotyczącego merytorycznego ich rozpatrzenia. Tym samym NUS zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w zakresie zarzutów wniesionych pismem z 27.07.2020 r..
DIAS odnosząc się do argumentacji zażalenia podkreślił, że w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., organy nie mogą formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. W przedmiotowym postępowaniu organ nie oceniał zarzutów: nieistnienia, przedawnienia i braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.
W ocenie DIAS organ egzekucyjny - wbrew twierdzeniom skarżącego - nie naruszył art. 59 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie. W przypadku wystąpienia w toku prowadzonej egzekucji jednej z przesłanek wskazanych w art. 59 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r.), organ egzekucyjny zobowiązany jest do umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu. Z kolei jeśli zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty są uzasadnione, organ egzekucyjny także umarza postępowanie egzekucyjne. Z treści pisma z 27.07.2020 r. jednoznacznie wynika, że zobowiązany podniósł: nieistnienie, przedawnienie i brak wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, wprost powołując się na przepisy art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 6 u.p.e.a.. Dlatego też organ egzekucyjny zasadnie zakwalifikował podanie z 27.07.2020 r. jako zarzuty na podstawie art. 33 u.p.e.a. uznając następnie, że zostały one zgłoszone po upływie ustawowego terminu. DIAS zwrócił ponadto uwagę na niekonsekwencję zobowiązanego w zakresie podnoszonych argumentów dotyczących pisma z 27.07.2020 r.. W treści zażalenia strona domaga się rozpoznania pisma w trybie właściwym dla umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast w tym samym dniu, jednocześnie z przedmiotowym zażaleniem, złożyła do organu egzekucyjnego wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o których mowa w piśmie z 27.07.2020 r.. Powyższa okoliczność również wskazuje na zasadność przyjęcia przez organ pierwszej instancji trybu z art. 33 i 34 u.p.e.a. rozpatrzenia podania z 27.07.2020 r..
Niemniej organ odwoławczy podkreślił, że zobowiązany na każdym etapie postępowania egzekucyjnego może złożyć wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a.. Jak wynika z akt sprawy NUS, działający w przedmiotowej sprawie jako wierzyciel i organ egzekucyjny, dotychczas nie stwierdził wystąpienia przesłanek obligujących go do umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego z majątku skarżącego.
W skardze skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia DIAS z "[...]" r.. Zarzucił naruszenie:
1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 29 u.p.e.a. poprzez objęcie postępowaniem egzekucyjnym przedawnionych należności pieniężnych,
- art. 212 w zw. z art. 219 O.p. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stało się skuteczne w momencie jego wydania, a nie dopiero z momentem jego doręczenia,
- art. 59 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji zgłoszenia przez Skarżącego sprzeciwu (pismo z 27.07.2020 roku), tj. o niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania na skutek przedawnienia,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 29 u.p.e.a. poprzez niezbadanie z urzędu dopuszczalności egzekucji i sprawdzenie, że decyzja organu I Instancji uzyskała rygor natychmiastowej wykonalności, tj. weszła w życie i jest podstawą prowadzenia egzekucji,
- art. 29, 34 i 59 u.p.e.a. poprzez błędne rozstrzygnięcie, niezastosowanie przepisów, tj. niewydanie postanowienia o zakończeniu egzekucji w wyniku jej niedopuszczalności (przedawnienie zobowiązania podatkowego),
- art. 208 O.p. poprzez błędne rozstrzygnięcie, niezastosowanie przepisu, tj. niewydanie decyzji o umorzeniu postępowania w wyniku przedawnienia zobowiązania podatkowego,
3) innych niewymienionych w petitum odwołania, a wskazanych w dalszej treści skargi.
W treści skargi powołano poglądy doktryny wskazując, że organ egzekucyjny powinien zbadać, czy w ogóle wydany został akt prawny, z którego wynika egzekwowany obowiązek (zob. A. Miruć, J. Maćkowiak, w: J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz (red.), System, s. 254–255), w tym wypadku doręczenie skarżącemu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji administracyjnej. Podkreślono, że organ egzekucyjny występujący jednocześnie w roli wierzyciela, egzekwując swoje własne decyzje, może je badać także pod względem merytorycznym, nie - jako organ egzekucyjny, ale jako podmiot wydający decyzje. Gdy zaistniały wówczas przesłanki do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, wówczas organ działając jako wierzyciel, mógłby korygować na podstawie odpowiednich przepisów proceduralnych swoje własne rozstrzygnięcia (zob. Z. Leoński , Administracyjne postępowanie, s. 87).
Skarżący opłacił wpis od skargi w kwocie 100 zł (k. 77 akt sądowych).
Zarządzeniem z 25 marca 2021 r. (k. 90) Przewodnicząca Wydziału I WSA w Olsztynie skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 3 ww. ustawy p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.).
Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu.
Jak wynika z przedstawionego wyżej stanu faktycznego, organ egzekucyjny jest w niniejszej sprawie jednocześnie wierzycielem dochodzonych należności podatkowych.
Zgodnie z art. 6 § 1 powoływanej wyżej ustawy u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Na podstawie natomiast art. 239a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej O.p. - w brzmieniu obowiązującym w dacie skierowania obowiązku do egzekucji) decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Z przepisów art. 6 § 1 u.p.e.a. i art. 239a O.p. wynika istotna dla rozpoznawanej sprawy kwestia umożliwienia dobrowolnej zapłaty podatku przed wszczęciem egzekucji. Przepis art. 239a O.p. daje podatnikom ochronę przed podejmowaniem wobec nich jakichkolwiek czynności egzekucyjnych do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia co do wysokości czy istnienia zobowiązania podatkowego, albo do czasu nadania decyzji nieostatecznej rygoru wykonalności. W okresie do doręczenia decyzji ostatecznej, albo postanowienia nadającego rygor wykonalności decyzji nieostatecznej podatnik może zatem wynikający z decyzji pierwszoinstancyjnej (nieostatecznej) podatek zapłacić, ale może też nie płacić spornego zobowiązania podatkowego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy albo doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru wykonalności. Konsekwencją w przypadku niekorzystnego dla podatnika rozstrzygnięcia w decyzji ostatecznej są odsetki za zwłokę. Jeśli tak, to nie można z faktu skorzystania przez podatnika z przysługującego mu uprawnienia wyprowadzać wniosku o uchylaniu się od wykonania obowiązku zapłaty podatku i wszczynać postępowania egzekucyjnego w taki sposób aby uniemożliwić podatnikowi dobrowolną zapłatę podatku, czy to po doręczeniu decyzji ostatecznej, czy po doręczeniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej (zob. prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z 8 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 610/18).
Sąd w niniejszej sprawie podziela ww. stanowisko składu orzekającego WSA we Wrocławiu. Ma także na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1705/12, powołany w ww. wyroku WSA we Wrocławiu, jak też w WSA we Wrocławiu wyroku z 13 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 591/18. NSA stwierdził, że "art. 6 § 1 u.p.e.a., który nakazuje organowi egzekucyjnemu podjęcie czynności zmierzających (tylko) do zastosowania środków egzekucyjnych, o ile ustalił, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku. Przepis ten mówi więc, że najpierw należy ustalić, czy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, a dopiero następnie wierzyciel (tu: organ egzekucyjny) powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Co charakterystyczne, przepis ten nie mówi, że konsekwencją obowiązku powinno być zastosowanie środków egzekucyjnych, lecz mówi, że tą konsekwencją jest podjęcie czynności zmierzających do ich zastosowania. Taka łagodniejsza wykładnia art. 6 § 1 u.p.e.a. wynika - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym tę sprawę - z konieczności uwzględnienia w procesie wykładni przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasad naczelnych tego postępowania. Do jednej z nich zaliczyć należy zasadę zagrożenia". NSA zwrócił też uwagę, że najistotniejszym wymogiem materialnoprawnym wszczęcia egzekucji jest uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku.
Nie jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, że egzekucja została wszczęta w okresie przed ostatecznym zakończeniem postępowania w zakresie orzeczenia o nieograniczonej odpowiedzialności skarżącego jako spadkobiercy za zaległości podatkowe - decyzją NUS z "[...]" r. nr "[...]", a także przed doręczeniem stronie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności powyższej decyzji. W szczególności postanowieniem z "[.4.]" r. nr "[.4.]", NUS nadał rygor natychmiastowej wykonalności ww. decyzji z "[...]" r., powołując w sentencji art. 239b § 1 pkt 2 i 4, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej. Powołane postanowienie z "[.4.]" r. skarżący odebrał "[...]" 2020 r. (k. 126 akt egzekucyjnych).
Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 15.04.2020 r., w wyniku doręczenia Bankowi A. (dalej Bank, dłużnik zajętej wierzytelności) w formie elektronicznej - zawiadomienia z 15.04.2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zobowiązany 16.04.2020 r. odebrał doręczane przez pracowników organu egzekucyjnego odpisy tytułów wykonawczych, wraz z powyższym zawiadomieniem o zajęciu (k. 11-15).
Na skutek zażalenia strony DIAS, postanowieniem z "[.5.]" r. nr "[.5.]", utrzymał w mocy ww. postanowienie z "[.4.]" r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.
Jak to zauważył NSA w powołanym wyżej uzasadnieniu wyroku z 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1705/12, najistotniejszym wymogiem materialnoprawnym wszczęcia egzekucji jest uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku.
Na tle specyfiki niniejszej sprawy Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte przed doręczeniem skarżącemu ww. postanowienia DIAS z "[.5.]" r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności powyższej decyzji NUS z "[...]" r. orzekającej o odpowiedzialności skarżącego jako spadkobiercy za zaległości podatkowe, albo też przed doręczeniem decyzji wydanej na skutek odwołania od ww. decyzji NUS z "[...]" r., w zależności od tego, które doręczenie nastąpi wcześniej.
W powiązaniu z powyższym Sąd uznał za trafne i mające zastosowanie do niniejszej sprawy, powołane w skardze poglądy doktryny i argumentację z tym związaną. Przyjęte przez Sąd w składzie orzekającym jako własne, stanowisko powołane w ww. wyrokach NSA i WSA we Wrocławiu przekonuje do takiego rozumienia art. 6 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym najpierw należy ustalić, czy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, a dopiero następnie wierzyciel, będący jednocześnie w niniejszej sprawie organem egzekucyjnym, powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. NUS nie dał skarżącemu możliwości uiszczenia należności w okresie do doręczenia decyzji ostatecznej albo postanowienia nadającego rygor wykonalności decyzji nieostatecznej.
Kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie było zatem wadliwe wszczęcie egzekucji, z naruszeniem zasady zagrożenia z art. 6 u.p.e.a., będącej jedną z naczelnych zasad postępowania egzekucyjnego w administracji. Na tym tle rozważanie sposobu załatwienia samych zarzutów skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest niecelowe. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd może bowiem orzekać głębiej w zawisłej sprawie, badając zgodność z prawem w całej specyfice postępowania egzekucyjnego w administracji, na tle zaistniałego stanu faktycznego. Okoliczność, że zobowiązany nie przedłożył trafnego zarzutu lub argumentacji przemawiającej za umorzeniem postępowania egzekucyjnego, nie może powstrzymywać Sądu przed zakwestionowaniem całego postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy okaże się, że było od początku wszczęte i prowadzone wadliwie, jak w niniejszej sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną przez Sąd wykładnie art. 6 § 1 u.p.e.a. i z urzędu rozważyć czy wystąpiły przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym.
Wobec powyższego Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło