II SA/Bk 47/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2021 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w B. odmówił K. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Raportem z [...] maja 2021 r. asp. K. W. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w Z. o przeniesienie/delegowanie ze stanowiska Zastępcy Naczelnika Wydziału Prewencji KPP w Z. na stanowisko asystenta Ogniwa Patrolowo - Interwencyjnego Wydziału Prewencji KPP w Z. W dniach [...] maja 2021 r. pracownik i funkcjonariusz KPP w Z. podjęli próbę doręczenia wnioskującemu o przeniesienie funkcjonariuszowi, w miejscu jego zamieszkania, zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przeniesienia na inne stanowisko służbowe oraz cofnięcia dodatku funkcyjnego i obniżenia jego wysokości. Próby okazały się bezskuteczne. Strona nie odebrała korespondencji również podczas osobistego pobytu w jednostce [...] maja 2021 r. Kolejną próbę pocztowego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania podjęto [...] czerwca 2021 r. Przesyłka wróciła nieodebrana po dwukrotnym awizowaniu. Rozkazem personalnym z [...] lipca 2021 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w Z. zwolnił K. W. z zajmowanego stanowiska Zastępcy Naczelnika Wydziału Prewencji KPP w Z. z dniem [...] lipca 2021 r. i z dniem [...] lipca 2021 r. przeniósł na niższe stanowisko służbowe asystenta Ogniwa Patrolowo Interwencyjnego Wydziału Prewencji KPP w Z. Powyższy rozkaz dwukrotnie przesłano pocztą na adres [...]. Pierwsza przesyłka, nadana [...] lipca 2021 r. o numerze [...] nie została odebrana pomimo dwukrotnego awizowania i wróciła do nadawcy z adnotacją z [...] lipca 2021 r. "zwrot, nie podjęto w terminie". Druga przesyłka, nadana [...] lipca 2021 r. o numerze [...] również nie została odebrana pomimo dwukrotnego awizowania i wróciła do nadawcy z adnotacją z [...] sierpnia 2021 r. "zwrot, nie podjęto w terminie". W dniu [...] sierpnia 2021 r. K. W. zwrócił się do Komendanta KPP w Z. z prośbą o udostępnienie akt, co tego samego dnia zrealizowano. W dniu [...] sierpnia 2021 r. ww. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego z [...] lipca 2021 r., wskazując że nie wiedział o jego wydaniu. Stwierdził, że w skrzynce pocztowej nie było żadnej korespondencji, w tym awiza, a przyczyną tego był błąd listonosza, który omyłkowo wrzucał kierowaną do niego korespondencję do skrzynki pocztowej sąsiada pod adresem [...]. Jako dowód załączył: pismo z [...] sierpnia 2021 r. kierowane do Poczty Polskiej, w którym zwrócił się o prawidłowe doręczanie korespondencji; kopię zawiadomienia z Poczty Polskiej z [...] maja 2021 r. o pozostawieniu przesyłki poleconej w placówce pocztowej; dwa zdjęcia przedstawiające skrzynkę pocztową umieszczoną nad numerem "[...]", w której widoczne są zawiadomienia (awiza) przesyłek: z [...] lipca 2021 r. informujące o pozostawieniu w placówce pocztowej przesyłki adresowanej do K. W. oraz fragment drugiego zawiadomienia z widocznym numerem nadania przesyłki [...]. Funkcjonariusz wskazał, że o przeniesieniu na niższe stanowisko dowiedział się telefonicznie [...] sierpnia 2021 r. od pracownika Wydziału Finansów KWP. Nie mógł wcześniej odebrać korespondencji, bowiem nie miał świadomości, iż została do niego skierowana, a nie znajdowała się w odbiorczej skrzynce pocztowej. Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w B. (dalej: KWP) odmówił K. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że rozkaz personalny z [...] lipca 2021 r. przesłano pocztą na adres zamieszkania strony. Przesyłka o numerze nadania [...] nie została odebrana pomimo dwukrotnego awizowania i wróciła do nadawcy z adnotacją z [...] lipca 2021 r. "zwrot, nie podjęto w terminie". W tych okolicznościach rozkaz należy uznać za doręczony [...] lipca 2021 r. przy zastosowaniu tzw. fikcji doręczenia uregulowanej w art. 44 K.p.a. W związku z tym, w ocenie KWP, "termin do wniesienia odwołania [...] upłynął dnia [...] lipca 2021r.". Zdaniem organu odwoławczego, strona miała wiedzę o prowadzonym postępowaniu oraz spodziewała się kierowanej do niej pocztą korespondencji. Tym samym miała możliwość uzyskania informacji o przesyłce w urzędzie pocztowym oraz w jednostce organizacyjnej prowadzącej postępowanie. W konsekwencji funkcjonariusz mógł w ustawowym terminie wnieść odwołanie. W ocenie KWP, załączone dowody nie uprawdopodobniają braku winy strony w uchybieniu terminu. Pismo skierowane do placówki pocztowej nie jest oficjalną reklamacją, którą należy złożyć na odpowiednim druku, a której złożenie skutkuje wszczęciem procedury reklamacyjnej. Dołączone zaś zdjęcia nie dowodzą, że awiza dotyczące dwóch przesyłek zawierających rozkaz personalny nr [...] znajdowały się w skrzynce pocztowej pod adresem [...]. Na zdjęciu nie jest widoczne zawiadomienie o pozostawieniu w placówce pocztowej przesyłki o numerze nadawczym [...] oraz [...] (widoczny jest numer przesyłki [...], która zawierała pismo z [...] czerwca 2021 r.). W ocenie organu odwoławczego, mało prawdopodobne jest, aby sąsiad strony widząc w swojej skrzynce pocztowej korespondencję kierowaną do innej osoby, przez ponad dwa miesiące nie poinformował strony o tym, ani nie przekazał omyłkowo umieszczonych zawiadomień (awizo). W konsekwencji KWP, uwzględniając przedstawione okoliczności i dowody oraz przebieg całego postępowania, a w szczególności – jak stwierdził - celowe unikanie przez stronę odbierania wcześniejszej korespondencji w sprawie, stwierdził że funkcjonariusz nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Skargę na postanowienie z [...] listopada 2021 r. złożył do sądu administracyjnego K. W.. Przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że o wydaniu rozkazu personalnego o przeniesieniu na inne stanowisko służbowe dowiedział się telefonicznie [...] sierpnia 2021 r. od pracownika Wydziału Finansów KWP. Zdziwiło go to, gdyż w ostatnim okresie przebywał na urlopie a później na zwolnieniu lekarskim, a przebywając w miejscu zamieszkania, tj. [...] nie otrzymał żadnej korespondencji z KPP Z.. Dlatego [...] sierpnia 2021 r. udał się do jednostki celem zapoznania się z rozkazem. W aktach sprawy znajdowała się korespondencja zaadresowana na jego adres zamieszkania, tj. [...] z adnotacją na kopercie "Zwrot nie podjęto w terminie [...].07.2021". Następnie udał się do Urzędu Pocztowego w Z. celem wyjaśnienia niedostarczenia korespondencji i niepozostawienia awizo w skrzynce pocztowej. Uzyskał informację od pracownika Urzędu Pocztowego, iż mogło dojść do pomylenia adresów. Dlatego rozpytał sąsiadów pod adresami [...] i ustalił, że kierowane do niego awiza znajdowały się w skrzynce pocztowej pod adresem [...]. Fakt ten udokumentował fotografiami. Ponadto jedno awizo wystawione było na "K. W.". W związku z rażącym zaniedbaniem listonosza, [...] grudnia 2021 r. złożył do Urzędu Pocztowego w Z. reklamację (którą załączył do skargi). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Zarządzeniem z 4 lutego 2022 r. wezwano skarżącego do nadesłania odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. Urząd Pocztowy w Z. na reklamację z [...] grudnia 2021 r. w sprawie pozostawienia korespondencji nr [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...] z [...] lipca 2021 r. oraz nr [...] z [...] lipca 2021 r. mającej być umieszczoną w skrzynce pocztowej pod adresem [...] zamiast [...]. Przy piśmie z 28 lutego 2022 r. skarżący przedłożył odpowiedź Poczty Polskiej na ww. reklamację. W piśmie z 30 grudnia 2021 r. Poczta potwierdziła zarzuty strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie do treści art. 58 § 1 i 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, w tym do wniesienia odwołania wymaga ustalenia czy wniosek spełnia wymagania formalne jego załatwienia oraz ustalenia daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, skoro od tej daty liczy się czternastodniowy termin na złożenie środka zaskarżenia. Bez sprawdzenia czy zostały spełnione formalne warunki wniosku o przywrócenie terminu, nie jest możliwe jego merytoryczne rozpoznanie. Z kolei bez ustalenia daty doręczenia decyzji, nie jest możliwa ocena, czy w ogóle doszło do uchybienia terminu, a jeśli tak – to na czym polegały i kiedy ustały ewentualne przyczyny uchybienia. O uchybieniu terminu i o tym czy wystąpiły przesłanki jego przywrócenia można mówić wyłącznie, gdy decyzja została prawidłowo doręczona. Dopiero w takim wypadku i po spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w art. 58 § 1 i 2 K.p.a., ocenie podlega czy strona uprawdopodobniła przesłanki przywrócenia terminu. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy rozpoznał merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jako złożony z zachowaniem wymagań formalnych. Skarżący wskazał, że o wydaniu rozkazu personalnego dowiedział się [...] sierpnia 2021 r. a wniosek o przywrócenie terminu złożył [...] sierpnia 2021 r., a więc z zachowaniem terminu siedmiodniowego wymaganego przez art. 58 § 2 K.p.a. Wraz z wnioskiem dokonał spóźnionej czynności (załączył odwołanie na wezwanie organu). W świetle okoliczności ujawnionych na etapie sądowym nie jest jednak możliwe podtrzymanie oceny organu odwoławczego o zawinionym spóźnieniu strony we wniesieniu odwołania. Zdaniem sądu, okoliczności te wskazują, iż nie doszło do prawidłowego doręczenia, a w konsekwencji wątpliwe jest w ogóle liczenie terminu na złożenie środka zaskarżenia. Skarżący konsekwentnie wskazywał zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze, iż nie miał wiedzy o wydaniu rozkazu personalnego z [...] lipca 2021 r., gdyż korespondencja (awizo) została omyłkowo pozostawiona przez listonosza w skrzynce pocztowej pod adresem [...], zamiast pod jego adresem zamieszkania [...]. Zdaniem sądu, analiza wyłącznie tego materiału dowodowego, którym dysponował organ odwoławczy, dokonana w kontekście zachowania skarżącego opisanego w notatkach służbowych współpracowników i przełożonych, niewątpliwie wymagała wypowiedzenia się przez organ czy dochodziło do celowego unikania odbierania korespondencji i jaki mogło mieć to wpływ na spóźnienie we wniesieniu środka zaskarżenia. Dlatego organ dokonał również oceny prawdopodobieństwa pozostawienie awiza w skrzynce pocztowej sąsiada i niezwrócenia przez sąsiada uwagi skarżącemu na ten fakt. Jak wynika z materiału dowodowego, którym dysponował KWP, dwukrotnie wysyłano rozkaz personalny na znany organowi adres zamieszkania skarżącego ([...]), korespondencja była dwukrotnie awizowana i wracała z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Gdyby bazować wyłącznie na ww. okolicznościach nie można byłoby wykluczyć konieczności uznania przesyłki za doręczoną na podstawie art. 44 K.p.a. (fikcja doręczenia polegająca na uznaniu, że pismo uważa się za doręczone po upływie czternastu dni od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, po uprzednim dokonaniu dwukrotnego zawiadomienia (pozostawienia tzw. awizo). Ocena rozważań organu odwoławczego w tym zakresie jest jednak bezprzedmiotowa wobec materiału dowodowego przedłożonego sądowi. Skarżący skutecznie podważył wnioski KWP załączając odpowiedź Poczty Polskiej z [...] grudnia 2021 r. udzieloną na jego oficjalną reklamację złożoną [...] grudnia 2021 r. Pismo operatora pocztowego potwierdza, że trafny jest zarzut odnośnie doręczania korespondencji niezgodnie z adresem, tj. przesyłki nr [...] z [...] czerwca 2021 r. – pismo z [...] czerwca 2021 r. o wszczęciu postępowania, nr [...] z [...] lipca 2021 r. oraz nr [...] z [...] lipca 2021 r. – dwukrotnie wysłany rozkaz personalny. Wymieniona korespondencja była bowiem pozostawiana w skrzynce pocztowej pod adresem [...] zamiast pod adresem skarżącego [...]. Sąd ma w polu widzenia, iż organ zakwestionował sposób złożenia przez stronę w sierpniu 2021 r. reklamacji na czynności listonosza, jednak skarżący drugi raz złożył reklamację zgodnie z wytycznymi organu, tj. na odpowiednim druku, w którym zawarł numery przesyłek z rozkazem personalnym ([...] oraz [...]). Udzielona przez Pocztę Polską odpowiedź nie pozwala przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia rozkazu. Z pisma Poczty wprost i jednoznacznie wynika, że "Pana zarzuty potwierdziły się [...] uznaje się Pana skargę za uzasadnioną w kwestii doręczania korespondencji niezgodnie z adresem" (k. 24). W takich okolicznościach, wobec jednoznacznej treści oficjalnej reklamacji i jednoznacznej treści udzielonej przez Pocztę Polską odpowiedzi, która jest formalnym stanowiskiem operatora pocztowego – nie jest możliwe podważenie tego stanowiska jedynie stwierdzeniem, iż skarżący mógł się zachować inaczej a tego nie uczynił oraz przypuszczeniem co do zachowania sąsiada skarżącego. Przypomnieć należy, że obowiązkiem organu jest doręczenie wydanej decyzji dla osiągnięcia skutku w postaci wejścia jej do obrotu prawnego i rozpoczęcia liczenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia (art. 109, art. 110 i następne K.p.a.). Doręczenie powinno być skuteczne jako doręczenie osobiste lub zastępcze (art. 40 i następne K.p.a.). Zgodnie z art. 44 K.p.a., w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, w razie niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 42 i 43 K.p.a. (bezpośrednio adresatowi albo innym wymienionym w tym przepisie osobom) operator przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. W myśl art. 44 § 2 K.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Przepis art. 44 § 3 K.p.a. stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiu dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Realizacja powyższego trybu powoduje, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu określonego art. 44 § 1 K.p.a., a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby zatem uznać za prawidłowe doręczenie dokonane w trybie art. 44 K.p.a., który to tryb zastosowano w sprawie, muszą zostać łącznie spełnione przesłanki określone w tym artykule. Pierwszą z nich jest niemożność doręczenia pisma w sposób określony w art. 42 i w art. 43 K.p.a. Drugą jest pozostawienie pisma na przechowanie przez okres 14 dni w placówce pocztowej danego operatora pocztowego, w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego albo też w urzędzie właściwej gminy (miasta), w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta), upoważnioną osobę lub organ. Trzecią przesłanką jest zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, odpowiednio w placówce pocztowej albo w urzędzie właściwej gminy (miasta), przy czym zawiadomienie powinno być umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata (jego biura lub innego pomieszczenia, w którym wykonuje czynności zawodowe). Czwartą przesłanką jest, w przypadku niepodjęcia przez adresata przesyłki we wskazanym terminie, pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia (w taki sam sposób). Tryb doręczenia pism przewidziany w art. 44 K.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi (pod warunkiem spełnienia wszystkich wymaganych przesłanek). Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania tej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2016 r, II OSK 1158/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest w tym zakresie jednak wystarczające samo tylko zaprzeczenie adresata pisma, że nie powziął wiadomości o złożeniu korespondencji w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, czy ogólnikowe powołanie się na występujące problemy w doręczaniu korespondencji przez operatora pocztowego adresatowi, lecz konieczne jest poparcie tego twierdzenia przekonującymi dowodami (zob. wyrok NSA z 18 kwietnia 2019 r., II OSK 1158/18). W świetle okoliczności sprawy ujawnionych przed sądem należy uznać, że organ odwoławczy przedwcześnie przyjął skuteczność domniemania doręczenia rozkazu personalnego z [...] lipca 2021 r., co stanowi o naruszeniu art. 77 K.p.a. mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Domniemanie to skarżący na etapie sądowym skutecznie podważył. W konsekwencji przedwczesne było rozstrzyganie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzupełniony przed sądem materiał dowodowy uprawnia do wniosku, że do doręczenia rozkazu w sposób zastępczy na zasadzie art. 44 K.p.a. w istocie nie doszło. Nie otworzył się więc w dacie wskazanej przez organ termin do wniesienia odwołania. W takich okolicznościach odwołanie zawarte w piśmie z [...] września 2021 r. należy ocenić jako złożone z zachowaniem terminu i podlegające rozpoznaniu, co też uczyni Komendant Wojewódzki Policji w B. jako skutek niniejszego wyroku na zasadzie art. 153 P.p.s.a. Z uwagi na powyższe, sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: P.p.s.a., wedle którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.