II OSK 1406/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-11-07
Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Robert Sawuła, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy współwłaściciel nieruchomości ma interes prawny w uzyskaniu danych z rejestru mieszkańców i rejestru PESEL dotyczących osoby zameldowanej w tej nieruchomości, w celu ustalenia hipotetycznych roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości?Ratio decidendi
Współwłaściciel nieruchomości nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu danych z rejestru mieszkańców i rejestru PESEL dotyczących osoby zameldowanej w tej nieruchomości, jeśli nie wytoczył jeszcze powództwa cywilnego. Interes prawny w takim rozumieniu aktualizuje się dopiero po zainicjowaniu postępowania sądowego i ewentualnym zobowiązaniu przez sąd powszechny do podania danych pozwanego, co zapewnia konkretność i aktualność tego interesu.Stan faktyczny
Skarżący P.Ł. złożył wnioski o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców i rejestru PESEL dotyczących J.S., zameldowanego w nieruchomości, której skarżący jest współwłaścicielem. Celem było ustalenie, od kiedy J.S. jest zameldowany i jaki jest jego numer PESEL, co miało posłużyć do ustalenia hipotetycznych roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Organy administracji odmówiły udostępnienia danych, uznając, że współwłasność nieruchomości nie stanowi wystarczającego interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 796/21 w sprawie ze skargi P.Ł. na decyzje Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 lipca 2021 r. znak: SO-VII.621.1.62.2021.4 oraz z dnia 28 lipca 2021 r. znak: SO-VII.621.1.61.2021.4 w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru mieszkańców oraz z rejestru PESEL oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 796/21, oddalił skargi P.Ł. na decyzje Wojewody Wielkopolskiego (dalej: Wojewoda) z dnia 29 lipca 2021 r. znak: SO-VII.621.1.62.2021.4 oraz z dnia 28 lipca 2021 r. znak: SO-VII.621.1.61.2021.4 w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru mieszkańców oraz z rejestru PESEL.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia 29 lipca 2021 r. znak: SO-VII.621.1.62.2021.4 Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: Burmistrz) z dnia 1 czerwca 2021 r., SO.5345.1.261.2021 o odmowie udostępnienia odwołującemu się z rejestru mieszkańców danych dotyczących zameldowania na pobyt stały J.S. Z kolei decyzją z dnia 28 lipca 2021 r. znak: SO-VII.621.1.61.2021.4 Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza o odmowie udostępnienia odwołującemu się danych dotyczących numeru PESEL J.S. pochodzących z rejestru PESEL. Rozstrzygnięcia te zostały wydane w wyniku złożenia przez stronę wniosków z dnia 30 kwietnia 2021 r. do Burmistrza o wskazanie, od kiedy J.S. jest zameldowany na pobyt stały pod adresem ul. [...], [...] W. oraz podanie jego numeru PESEL. W obu przypadkach skarżący uzasadnił potrzebę uzyskania danych wskazując na art. 140 w zw. z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r., Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.) dalej: "k.c.". Organ I instancji wyjaśnił, iż dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny lub jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Strona w odpowiedzi na powyższe wyjaśniła, iż jego żądanie wynika z prawa współwłasności nieruchomości położonej w Wolsztynie przy ul. [...] - jego interes prawny opiera się na art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji i jest on aktualny, indywidualny, własny, konkretny oraz sprawdzalny. Wspomnianymi wyżej decyzjami organ I instancji odmówił udostępniania żądanych danych wskazując, iż dysponowanie udziałem we współwłasności nieruchomości nie upoważnia do uzyskiwania danych osobowych osób zameldowanych w tej nieruchomości. Tożsamą argumentację w zaskarżonych decyzjach zajął organ odwoławczy.
Skargę na decyzje WINB wniósł P.Ł. zarzucając im naruszenie art. 10, art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art 78, art. 79a i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 47 ust. 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zm.) dalej: "u.e.l.". Skarżący podkreślił, że jako właściciel nieruchomości ma prawo wiedzieć, kto i od kiedy w jego lokalu mieszka oraz kto jest w nim zameldowany.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny połączył obydwie sprawy do wspólnego rozpoznania.
Następnie powołanym wyżej wyrokiem wskazał, że skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Dodatkowo - rejestrowane dane służą państwowemu zaewidencjonowaniu pobytu ludności. Skarżący podnosi natomiast, że może mieć hipotetyczne roszczenia z tytułu korzystania z jego nieruchomości, a zakres tych roszczeń chciałby ustalić na podstawie daty meldunku. W ocenie Sądu wojewódzkiego dane meldunkowe nie powinny być wykorzystywane do takiej funkcji. Ponadto, jeżeli skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, to w zakresie jego odpowiedzialności jest dbanie o posiadanie danych osób ją zamieszkujących pozyskanych w momencie zawarcia stosunku prawnego (umowy najmu). Co istotne, jeżeli J.S. jest zameldowany w nieruchomości przy ul. [...] w W., to oznacza, że albo skarżący albo inni współwłaściciele, zarządca albo poprzedni właściciele bądź zarządcy udzielili na to zgody. WSA w Poznaniu podniósł również, że strona wnioskuje o uzyskanie przedmiotowych danych nie zarysowując nawet ogólnie zakresu roszczeń wobec zameldowanego i w oderwaniu od wytoczonego powództwa. Wobec powyższego trudno było Sądowi uznać, by po stronie skarżącego występowała realna i aktualna potrzeba pozyskania danych z rejestru mieszkańców.
Tożsame stanowisko Sąd wojewódzki zajął w odniesieniu do potrzeby uzyskania przez stronę danych PESEL J.S. Dane takie, jak wskazał Sąd I instancji nie wynikają zarówno na potrzeby deklaracji odpadowych, realizacji obowiązków właściciela obiektu budowlanego wynikających z ustawy Prawo budowlane, czy z ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. W odniesieniu do kwestii, na jaką powołał się skarżący tj. iż nr PESEL ma mu posłużyć do zindywidualizowania osoby zamieszkującej w jego budynku w kontekście naliczania opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości, Sąd podniósł, że w piśmie procesowym będącym pierwszym pismem w sprawie cywilnej podać należy nr PESEL powoda, zaś PESEL pozwanego Sąd ustala z urzędu. Dlatego też strona nie doznaje ograniczeń w zakresie dostępu do sądu.
Reasumując Sąd I instancji podkreśli, iż fakt, że strona jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] w W. nie oznacza, że przysługuje mu swobodny dostęp do danych z rejestrów publicznych o dacie zameldowania jednej z osób zameldowanych w budynku, a także jej numeru PESEL. Sąd wojewódzki nie stwierdził także naruszania przepisów procesowych przez organy rozpoznające sprawę, co wpłynęło na oddalenie skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie
I. przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", w zw. z art. 46 ust. 2 pkt. 1 u.e.l., poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu danych z ewidencji ludności;
2) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 47 ust. 3 u.e.l., przez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie spełnił warunków z art. 46 ww. ustawy uprawniających go do uzyskania wnioskowanych danych,
3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie i zaakceptowanie nieuzasadnionych prawnie ograniczeń prawa własności naruszających istotę tego prawa, a przejawiających się w odmowie udostępnienia wnioskowanych przez skarżącego danych;
4) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 2 oraz art. 21 ust. 1, art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z uwagi na to, że wadliwa interpretacja spowodowała naruszenie podstawowych zasad konstytucyjnych, tj. zasady zaufania obywateli do organów państwa, zasady państwa prawnego, zasady proporcjonalności i ograniczenie prawa do sądu poprzez odmowę udostępnienia wnioskowanych przez skarżącego danych;
II. przepisów postępowania tj.:
1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) dalej: p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez wadliwą ocenę faktów, które organ ustalił z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., na skutek czego Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 151 p.p.s.a. oraz wadliwie przeprowadził kontrolę działalności administracji publicznej, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania.
Mając powyższe na względzie, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych zrzekając się jednocześnie rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi rozwinięto podniesione zarzuty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przed odniesieniem się do jej zarzutów, zauważyć wypada, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki nieważności postępowania sądowego. Kontrola instancyjna orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprawowana jest zatem wyłącznie w ramach zakreślonych przez podstawy kasacyjne, wskazane i uzasadnione w skardze kasacyjnej, bez możliwości dokonywania przez Naczelny Sąd Administracyjny ich samodzielnej konkretyzacji, uściślania czy też korekty.
Niezasadny jest zarzut kasacyjny naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l., pomijając przy tym błędnie powołaną jednostkę redakcyjną tego przepisu "lit. c" odnoszącą się do naruszenia przepisów postępowania. Powołany w zarzucie kasacyjnym przepis art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l stanowi, że dane z rejestru PESEL oraz rejestru mieszkańców mogą być udostępniane osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. W sprawie poza sporem pozostaje, że to na podmiocie wnioskującym o udostępnienie danych spoczywa ciężar wykazania własnego interesu prawnego, co skądinąd zastrzeżono wprost w treści art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy, oraz że interes ten musi odznaczać się pewnymi cechami, w szczególności aktualnością i konkretnością. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się w zasadzie do jednej kwestii zamykającej się w pytaniu, czy interesem prawnym w takim rozumieniu wykazuje się skarżący kasacyjnie mający zamiar wytoczenia bliżej nieokreślonego powództwa o roszczenie z tytułu pobierania pożytków wynikających z nieodpłatnego korzystania z nieruchomości, która w 1/8 stanowi jego własność, przeciwko osobie, której PESEL oraz datę zameldowania musi w tym celu pozyskać.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd wyrażony przez Sąd wojewódzki, a wcześniej organy, w świetle którego odpowiedź na tak postawione pytanie jest przecząca. Wpisuje się przez to w utrwaloną oraz jednolitą linię orzeczniczą, że wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych za zbiorów meldunkowych ma w tym interes prawny dopiero po wytoczeniu powództwa przed sądem powszechnym, i to dodatkowo w sytuacji, gdy sąd powszechny zobowiąże powoda do podania adresu zamieszkania pozwanego, numeru PESEL, czy daty jego zameldowania, gdyż dopiero wtedy dochodzi do konkretyzacji, aktualizacji i urealnienia się takiego interesu prawnego. Interes prawny charakteryzuje się bowiem tymi cechami tylko wtedy, gdy ma wymiar rzeczywisty, a nie hipotetyczny. Musi on być realny, czyli istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3370/19 i powołane tam orzeczenia, LEX nr 3047289). Istnienie stosunku materialnoprawnego względem uczestnika o charakterze zobowiązaniowym i realna konieczność złożenia pozwu, nie oznacza wykazania interesu prawnego. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania postępowania sądowego przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 3263/20, LEX nr 3265962; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 10/17 oraz wyrok NSA z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 10/17 (LEX nr 2597355) uznano, że zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości, na jakich oparty jest interes prawny, z kolei w wyroku tego Sądu z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16 (LEX nr 2102258) rozciągnięto takie stanowisko także na zamiar przyśpieszenia postępowania. Przykładami innych orzeczeń, w których Naczelny Sąd Administracyjny zajął takie stanowisko, są wyroki z dnia 26 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 344/18 oraz z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 3263/20 (oba dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zbliżone poglądy wyrażane są też w literaturze. P.Z. (w: Z. Czernik, W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, Warszawa 2016, uwaga 8 do art. 46) podkreślił, że z punktu widzenia art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy nie ma znaczenia, z jakiego źródła wynika dla wnioskodawcy potrzeba ochrony, oraz że interesem prawnym legitymuje się dopiero zobowiązany przez sąd do wskazania adresu osoby pozwanej, skoro stosownie do art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. uzależnione jest od tego kontynuowanie procesu cywilnego. Z kolei P. Szkudlarek w glosie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2014 r., III CZP 43/14 (Orzecznictwo Sądów Polskich 2016, Nr 1, poz. 2, s. 15 i n.) wyeksponował w rozpatrywanym zakresie kolizję praw i wartości konstytucyjnych, tj. prawa do sądu i do prywatności (odpowiednio art. 45 i 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.), gdyż to ostatnie musi ograniczać dostęp do informacji także wówczas, gdy motywowany jest on potrzebą sądowego dochodzenia swych roszczeń. Trudno odmówić zwłaszcza trafności jego spostrzeżeniu, że w przeciwnym razie, by uzyskać dostęp do danych z ewidencji ludności, "wystarczyłoby się posłużyć formułką < >", ponieważ "każdy może wnieść pozew przeciwko każdemu i każdy może powiedzieć, że pisze pozew" (s. 23).
Nie można zgodzić się z twierdzeniem skargi kasacyjnej, że Sąd wojewódzki nienależycie rozważył konsekwencje związane z brakiem możliwości uzyskania danych z ewidencji ludności w kontekście pozycji procesowej skarżącego na wypadek wytoczenia powództwa cywilnego. Trafnie zwrócił uwagę Sąd wojewódzki, że zgodnie z treścią art. 2081 k.p.c. to Sąd z urzędu ustala numer PESEL pozwanego będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku. W tej sytuacji pozbawione zasadności są wywody skargi kasacyjnej dotyczące możliwości zobowiązania skarżącego do przedłożenia dodatkowych danych umożliwiających przypisanie pozwanemu numeru PESEL. Nawet gdyby przyjąć, że jest to możliwe, to termin do usunięcia braków formalnych jest terminem procesowym, który w razie jego uchybienia z przyczyn niezależnych od powoda, np. łączących się z okresem oczekiwania na uzyskanie danych ze zbiorów meldunkowych, podlega przywróceniu na jego wniosek stosownie do art. 168 § 1 k.p.c. Z tego względu interes prawny w uzyskaniu tych danych aktualizuje się i urzeczywistnia, a w istocie powstaje, dopiero po zainicjowaniu postępowania sądowego, i to o ile od dostępu do danych zależy kontynuacja tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3370/19).
Powyższe uwagi w pełni odnoszą się również do żądania przez skarżącego udostępnienia danych dotyczących daty zameldowania na pobyt stały osoby zamieszkującej w budynku, którego skarżący jest współwłaścicielem. Także w tym przypadku dopiero z chwilą wywiedzenie powództwa cywilnego, aktualizuje się interes prawny skarżącego, jeżeli wykaże, że takie dane w ramach uzupełnienia powództwa zażądał od niego Sąd powszechny.
W konsekwencji niezasadny okazał się także zarzut kasacyjny naruszenia art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 47 ust. 3 u.e.l (błędnie powołana podstawa naruszenia przepisów prawa materialnego). W sytuacji gdy organy administracji publicznej zasadnie uznały, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do uzyskania danych z rejestru PESEL oraz z rejestru mieszkańców, prawidłowo na podstawie art. 47 ust. 3 u.e.l. w drodze decyzji administracyjnej odmówiły udostępnienia danych jednostkowych, wobec nie spełnienia warunków określonych w art. 46 u.e.l.
Niezasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie norm konstytucyjnych w wyniku przyjętej przez Sąd wojewódzki wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Prawo do sądu zagwarantowane w Konstytucji RP nie jest prawem absolutnym i może podlegać ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus adwokacki) czy finansowym (koszty sądowe). Wskazać należy, że wprawdzie prawo do rozstrzygnięcia sprawy jest elementem prawa do sądu, jednak należy uznać, że prawo do rozstrzygnięcia sprawy oznacza możliwość uzyskania rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym, przy założeniu, że postępowanie mogło być skutecznie wszczęte i mogło w ten sposób toczyć się (zob. P. Grzegorczyk, K. Weitz, M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja. Komentarz, T. I, Warszawa 2016, s. 1149). Dlatego z zakresu prawa do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym nie można wyłączyć tych rozstrzygnięć, które mają charakter formalny, jeżeli zapadły one w ramach właściwej procedury. Formułowanie wymogów formalnych nie narusza również art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Podkreślić należy, że prawo do sądu w sprawie odmowy udostępnienia skarżącemu danych adresowych z rejestru PESEL nie zostało ograniczone. Skarga na decyzje Wojewody Wielkopolskiego z 28 i 29 lipca 2021 r. została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, natomiast fakt, że rozstrzygnięcie sądu, nie spełnia oczekiwań strony, nie może być oceniane jako naruszenie prawa do sądu. Odnosząc się do argumentu, że brak danych z rejestru PESEL i rejestru mieszkańców skutecznie uniemożliwia wszczęcie oraz prowadzenie postępowania sądowego, wskazać należy, że dotyczy to odrębnego postępowania, dlatego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zajmowania się tym zagadnieniem. Skarżący nie wykazał również, że sprawa w przedmiocie udostępnienia z rejestru PESEL danych wchodzi w zakres art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. To, czy w świetle Konwencji dane prawo ma zostać uznane za prawo o charakterze cywilnym należy stwierdzić poprzez odwołanie się do materialnej treści oraz skutków tego prawa, a nie jego klasyfikacji na podstawie prawa wewnętrznego (wyrok ETPC w sprawie König przeciwko Niemcom, skarga nr 6232/73, § 89). Za niezasadny należy zatem uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W tych okolicznościach zasada prawa do sprawiedliwego procesu (art. 45 Konstytucji RP) nie może być stosowana bez ograniczeń, w sposób naruszający inne konstytucyjne prawa i wolności jednostki, jak prawo do prywatności (art. 47 Konstytucji RP), czy prawo do ochrony danych osobowych (art. 51 Konstytucji RP). Zaznaczyć należy, że zagwarantowana w Konstytucji RP autonomia informacyjna oznacza prawo do samodzielnego decydowania o ujawnianiu innym informacji dotyczących swojej osoby, a także prawo do sprawowania kontroli nad takimi informacjami, jeśli znajdują się w posiadaniu innych podmiotów (zob. wyrok TK z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. U 3/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 3). Przepis art. 51 Konstytucji RP wyraża prawo jednostki do ochrony danych osobowych, w zakres którego wchodzi m.in. wymaganie ustawowej podstawy nałożenia obowiązku ujawnienia przez daną osobę informacji jej dotyczących (ust. 1), zakaz pozyskiwania, gromadzenia i udostępniania innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym (ust. 2), prawo dostępu jednostki do dokumentów i zbiorów danych oraz żądania sprostowania bądź usunięcia danych nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą (ust. 3 i 4). Nie można również przyjąć, że odmowa udzielenia danych z ewidencji PESEL oraz ewidencji mieszkańców, wobec braku interesu prawnego skarżącego, wydana w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności, stanowiła naruszenie art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W żaden sposób nie doszło bowiem do ograniczenia własności skarżącego, czy też możliwości korzystania przez niego z konstytucyjnych wolności i praw, jak również zasady równości wobec prawa.
Niezasadne są także zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Wskazany przepis ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych reguluje kognicję sądów administracyjnych, stanowiąc, że sprawują one wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, co do zasady pod względem zgodności z prawem. Nie można uznać, aby w rozpoznawanej sprawie przepis ten naruszono, gdyż Sąd wojewódzki zastosował się zgodnie z tą regulacją, skoro był właściwy do kontroli legalności zapadłych w sprawie decyzji i takiej kontroli dokonał. Innym zagadnieniem jest jej wynik, który nie może być podważany w ramach tego zarzutu. Zatem odmienna ocena argumentacji strony nie uzasadniają zarzutu naruszenia przepisu ustrojowego, jakim jest omawiany przepis. Odnosząc się do naruszenia art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten mógłby być naruszony tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd pierwszej instancji rozpoznana. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w tej sprawie. Przepisy art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. ponadto zawierają normę o charakterze ustrojowym. Przesłanka wskazująca na naruszenie tego przepisu mogłaby wystąpić, gdyby Sąd pierwszej instancji odmówił rozpoznania skargi, pomimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Również i takie okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Nie miało miejsca także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działanie organu w niniejszej sprawie czyniło zadość ogólnym zasadom postępowania administracyjnego i Sąd wojewódzki słusznie je zaakceptował.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło