VII SA/Wa 1319/20
WyrokWSA w Warszawie2020-11-19
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Marta Kołtun-Kulik, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji, który nie brał udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, posiada legitymację procesową do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca, będąca właścicielką sąsiedniej nieruchomości, nie posiadała legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ jej nieruchomość nie znajdowała się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Samo sąsiedztwo nieruchomości oraz obciążenie służebnością gruntową nie przesądza o posiadaniu interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Organy administracji (Wojewoda, a następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) umorzyły postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że skarżąca nie posiadała interesu prawnego, ponieważ jej nieruchomość nie znajdowała się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Skarżąca twierdziła, że jej interes prawny wynika z przepisów Prawa budowlanego i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także z naruszeń przepisów technicznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2020 r., znak [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy", "GINB") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania E. S. (dalej: "skarżąca"), od decyzji Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji", "Wojewoda") z [...] stycznia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Pismem z 26 sierpnia 2019 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent") z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej J. L. (dalej: "inwestor") pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej z wewnętrznymi instalacjami: wody, kanalizacji sanitarnej, c.o., c.w.u., gazu, energii elektrycznej wraz z przyłączem policznikowym energii elektrycznej i doziemną instalacją gazową - na działce nr ew. [...], obr. [...] położonej przy ul. S. w R.
Ww. decyzją z [...] stycznia 2020 r., Wojewoda umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta nr [...].
Od powyższego rozstrzygnięcia organu I instancji skarżąca wniosła w ustawowym w terminie odwołanie.
GINB - po przeanalizowaniu akt sprawy - utrzymał w mocy decyzję Wojewody wskazując w uzasadnieniu, że w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę krąg stron postępowania ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, dalej: "p.b."), zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przywołał także definicję obszaru oddziaływania obiektu zawartą w art. 3 pkt 20 p.b.
Organ odwoławczy podniósł, że jak wynika z projektu budowlanego, zatwierdzonego ww. decyzją o pozwoleniu na budowę, przedmiotem spornej inwestycji jest budowa dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych (dwulokalowych) w zabudowie bliźniaczej ("1" i "2"), dwukondygnacyjnych, niepodpiwniczonych na działce nr ew. [...], obr. [...] położonej przy ul. S. w R. (zob. Projekt budowlany - str. 42, Projekt zagospodarowania terenu - nr rys. 1 - str. 49). Podniósł, że dla każdego lokalu mieszkalnego na terenie działki zaprojektowano jedno stanowisko postojowe dla samochodów osobowych dla użytkowników stałych oraz jedno stanowisko postojowe dla użytkowników czasowych (...) Ponadto budynki wyposażone będą w instalacje: gazową, elektryczną wodociągową, kanalizację sanitarną, instalację oświetleniową. Centralne ogrzewanie na kocioł grzewczy (zob. Projekt budowlany - str. 43 i 44). Wskazał również, że zakres opracowania obejmuje również utwardzony ciąg pieszo jezdny oraz utwardzone dojścia i dojazdy, miejsca gromadzenia odpadów oraz 2 przyłącza policznikowe energii elektrycznej i 2 przyłącza doziemnej instalacji gazowej od projektowanych skrzynek gazowych do budynków (zob. Projekt budowlany - Projekt zagospodarowania terenu - nr rys. 1 - str. 49).
GINB podkreślił, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej ww. decyzji organu stopnia podstawowego. Zaznaczył, że skarżąca wywodzi swój interes prawny z tytułu negatywnego oddziaływania projektowanej inwestycji na działkę nr ew. [...] położoną w R. stanowiącą jej własność (co potwierdza księga wieczysta Nr [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w R., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych).
Wyjaśnił jednocześnie, że z projektu zagospodarowania terenu (Projekt budowlany - nr rys. 1 - str. 49) wynika, że projektowany budynek mieszkalny jednorodzinny (dwulokalowy) w zabudowie bliźniaczej "1" o wysokości 8,29 m /do kalenicy/ (Projekt budowlany - Przekrój A-A – nr rys. A-7Z - str. 68; Przekrój B-B - nr rys. A-8Z - str. 70), objęty decyzją o pozwoleniu na budowę usytuowany jest w odległości 8,9 m od granicy działki nr ew. [...]. Natomiast projektowane zgrupowanie 4 stanowisk postojowych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej "1" usytuowane jest w odległości 3,5 m od granicy działki nr ew. [...], zaś projektowane miejsca gromadzenia odpadów zaprojektowane zostały w odległości 8,9 m i ok. 29,9 od granicy działki nr ew. [...].
W ocenie GINB, obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b., nie obejmuje swym zakresem działki nr ew. [...]. Zdaniem organu odwoławczego położenie wskazanej działki względem projektowanej inwestycji wyklucza uznanie, że sporna inwestycja niesie ze sobą jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zagospodarowania i korzystania z działki należącej do skarżącej, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa.
Podniósł również, że nieruchomość skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym m.in. w oparciu o przepis § 12 (dotyczący sytuowania budynków), § 19 (odległość wydzielonych miejsc postojowych dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi), § 23 (dotyczący miejsc gromadzenia odpadów stałych), jak również przepis § 57 i § 60 (dotyczący nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ). Stwierdził, że projektowana inwestycja nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i n. ww. rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.) usytuowanych obiektów na nieruchomości skarżącej (zarówno istniejących, jak i potencjalnych). Wskazał również, że planowane przedsięwzięcie nie pozbawia powyższej nieruchomości dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, elektryczność, telekomunikacja).
Organ odwoławczy odwołał się do § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. i stwierdził, że wysokość projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego (dwulokalowego) w zabudowie bliźniaczej "1" o wysokości 8,29 m, oraz wskazana wyżej odległość dzieląca go od nieruchomości skarżących (tj. 8,9 m), sprawiają, że działka o numerze ew. [...] z całą pewnością nie znajdują się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, wyznaczonym na podstawie przepisu § 13 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Wyjaśnił ponadto, że właściciele powyższej działki mogliby bez przeszkód wybudować budynek z otworami okiennymi skierowanymi w stronę działki inwestycyjnej w najmniejszej odległości dopuszczalnej przez przepisy prawa (tj. 4,00 m). Podniósł również, że odległość dzieląca taki budynek od projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego (dwulokalowego) w zabudowie bliźniaczej "1" wynosiłaby 12,9 m. Zaznaczył, że byłaby więc większa, aniżeli wysokość przesłaniania, o której mowa w § 13 ust. 1 pkt a rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.
Jednocześnie GINB wyjaśnił, że dokumentacja projektowa nie przewiduje zmiany kierunku spływu wód powierzchniowych w celu kierowania ich na nieruchomość należącą do skarżącej (§ 29 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.). Zwrócił uwagę, że wody opadowe z projektowanych dachów poprzez rury spustowe i kanalizację deszczową odprowadzone zostaną do dwóch podziemnych bezodpływowych zbiorników na wody opadowe, natomiast wody z terenu utwardzonego (wyprofilowanego ze spadkiem w kierunku powierzchni biologicznie czynnej) zostaną odprowadzone na powierzchnie zielone na terenie inwestora (zob. Projekt budowlany - str. 46 i 42).
W ocenie GINB bez wpływu na przymiot strony pozostaje fakt, że w procesie wydawania decyzji o warunkach zabudowy skarżąca była stroną tegoż postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z orzecznictwa sądowo-administracyjnego badanie zasięgu oddziaływania w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie jest tożsame z badaniem zasięgu oddziaływania w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Podniósł, że uczestniczenie w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie oznacza automatycznie posiadania interesu prawnego w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę.
W związku z powyższym GINB stwierdził, że skarżąca może bez przeszkód zagospodarować należącą doń nieruchomość, zaś projektowana inwestycja nie ogranicza jej w tym w najmniejszym stopniu.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że na odmienną ocenę sprawy nie wpływa fakt, że należąca do skarżącej działka nr ew. [...] obciążona jest "nieodpłatną służebnością gruntową - prawo przejazdu, przechodu i przegonu istniejącym szlakiem drożnym o szerokości 3,5 metra południowo-zachodnią stroną działki nr [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli działki ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...]". Wyjaśnił, że fakt obciążenia nieruchomości skarżącej ww. służebnością gruntową nie jest wystarczającym warunkiem do uznania za stronę postępowania.
Następnie GINB zauważył że skoro działka skarżącej obciążona jest służebnością przejazdu, przechodu i przegonu (co potwierdza księga wieczysta nr [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w R., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych) a zatem określona jej część nie może podlegać zabudowie, tym samym realizacja powyższej inwestycji pozostaje bez wpływu na treść ustanowionego ww. prawa. Realizacja spornej inwestycji nie kształtuje sfery uprawnień i obowiązków, które wynikają z powyższej służebności. Podniósł, że zakres tych uprawnień i obowiązków pozostaje niezmienny niezależnie od projektowanych robót budowlanych. Zaznaczył, że ewentualne skutki realizacji spornej inwestycji poprzez nieuprawnione korzystanie przez inwestora z urządzonej na działce nr ew. [...] drogi wewnętrznej mają wyłączny charakter okoliczności faktycznych i jako takie nie mogą być postrzegane w kategoriach interesu prawnego. Powyższe może być rozpatrywane jedynie w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, natomiast spór natury cywilno-prawnej nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Podniósł, że wskazana powyżej okoliczność może świadczyć o posiadaniu przez skarżącą interesu faktycznego, który jakkolwiek istotny, nie ma wpływu na ocenę posiadania przez nią przymiotu strony, który opiera się na interesie prawnym.
GINB podkreślił, że skarżąca nie wskazała swego interesu prawnego w kwestionowaniu ww. decyzji organu stopnia podstawowego, tj. nie wykazała, jaki z dotychczas dopuszczalnych sposobów zagospodarowania należącej doń nieruchomości, będzie niedopuszczalny - w świetle przepisów prawa - wskutek zrealizowania spornego przedsięwzięcia. W ocenie organu odwoławczego skoro decyzja Prezydenta z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], nie dotyczy interesu prawnego ani obowiązków skarżącej - stosownie do treści art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.b. - nie może być ona uznana za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] stycznia 2020 r.
Skargę na decyzję GINB z [...] kwietnia 2020 r. złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego - art. 5 Prawa budowlanego, w szczególności w zakresie w jakim nie zapewnia się poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej;
2) przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności § 19;
3) przepisów prawa procesowego art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie, że spełnione zostały warunki do wydania przedmiotowej decyzji.
Stanowisko skarżącej znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 13 listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko w sprawie. Podniósł m.in., że GINB błędnie przyjął, iż skarżąca wywodzi swój interes prawny jedynie z negatywnego oddziaływania na działkę nr ew. [...]. Wskazał, że okoliczność, iż konieczne do wydania warunki zabudowy nie były prawomocne, jest wystarczającą przesłanką do unieważnienia decyzji Prezydenta z [...] sierpnia 2019 r. Podkreślił, że decyzja o warunkach zabudowy z 5 marca 2019 r. jak również utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. zostały uchylone wyrokiem WSA w Rzeszowie sygn. akt 794/19. Interes prawny skarżącej wynika więc z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Zdaniem skarżącej organy nadzoru obu instancji niewłaściwie ustaliły krąg stron postępowania. Strona skarżąca wskazała, że w sprawie został naruszony § 19 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. albowiem miejsca postojowe zlokalizowane zostały bezpośrednio pod oknami pomieszczeń przeznaczonych na pobyt stały człowieka (salon z aneksem kuchennym).
Dalej podkreśliła, że "rozumiejąc nieprzekraczalna linię zabudowy jako minimalna od pasa drogowego, oznacza to, iż właściciel działki nr [...] też powinien być uznany za stronę postępowania z uwagi na fakt, że utrzymanie nieprzekraczalnej linii zabudowy będzie się wiązało z realizacją drogi częściowo na jego działce."
W ocenie skarżącej jej interes prawny wynika z naruszeń prawa w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, w tym art. 5 ust. 1 pkt 9. Działka nr [...] nie ma prawa zwiększyć czterokrotnie uciążliwości na działce nr [...] obr. [...] przy S. w R. gdyż nie istnieje prawomocna decyzja o warunkach zabudowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W przedmiotowej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] kwietnia 2020 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r., znak: [...], umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej J. L. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej z wewnętrznymi instalacjami: wody, kanalizacji sanitarnej, c.o., c.w.u., gazu, energii elektrycznej wraz z przyłączem policznikowym energii elektrycznej i doziemną instalacją gazową na działce nr ew. [...], obręb [...] położonej w R. przy ul. S.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 105 k.p.a. Stosując ten przepis Wojewoda [...] uznał, że strona, która zainicjowała postępowanie nieważnościowe, tj. E. S. - nie ma interesu prawnego uprawniającego ją do skutecznego kwestionowania w postępowaniu administracyjnym ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2019 r.
Decyzję umarzająca postępowanie administracyjne organ administracji wydaje, gdy nie może rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty ze względu na pojawienie się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego (bezprzedmiotowość postępowania). Zdaniem Sądu należy uznać za prawidłowe rozstrzygnięcia organów obu instancji umarzające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na bezprzedmiotowość podmiotową dalszego postępowania.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, postępowaniem nadzorczym prowadzonym w celu ustalenia, czy kontrolowana decyzja zawiera wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. wady powodujące jej nieważność. Jednak również takie postępowanie (tak jak i postępowanie zwykłe) wymaga od organu w pierwszej kolejności przeprowadzenia postępowania wstępnego, formalnoprawnego, w tym ustalenia czy wnioskodawcą tego postępowania jest strona posiadająca interes prawny.
W niniejszej sprawie prawidłowo organy uznały, że przyczyną uzasadniającą umorzenie postępowania w sprawie spornych robót budowlanych jest okoliczność, że J. L. - inicjatorka postępowania nieważnościowego - nie ma legitymacji do jego prowadzenia.
Skarżąca swój interes prawny do kwestionowania decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2019, r., nr [...], wywodzi z faktu, że jest właścicielką nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością inwestycyjną – to jest właścicielką działki o nr ew. [...], położonej w R. Działka inwestycyjna nr ew. [...] zlokalizowana jest na południowy wschód od działki skarżącej. Dojazd do działki inwestycyjnej ma odbywać się służebnością gruntową (prawo przejazdu i przechodu istniejącym szlakiem drożnym o szerokości 3,5 m, południowo-zachodnią stroną działki nr ew. [...], [...], [...] obręb 221). Uwidoczniono to na str. 42 Projektu zagospodarowania terenu. Bezsporne jest również to, że skarżąca E. S. nie brała udziału w postępowaniu o udzielenie omawianego pozwolenia na budowę. Ponadto, skarżąca swój interes prawny wywodzi z bliżej nie wskazanych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, podnosząc że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ww. wyrokiem sygn. akt 794/19 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie ustalenia na rzecz J. L. warunków zabudowy dla ww. inwestycji na działce nr ew. [...]. Jak wskazała skarżąca, w tym postępowaniu była jego stroną.
Zagadnieniem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest zatem posiadanie przez skarżącą statusu strony w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, stanowiącego przepis szczególny w stosunku do art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym pierwszym przepisem stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przepis ten określa więc krąg podmiotów posiadających przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę oraz posługuje się dodatkowo pojęciem oddziaływania obiektu budowlanego. Z treści tego przepisu wynika szereg istotnych konsekwencji prawnych znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Przepis ten przewiduje szczególny reżim prawny w stosunku do ogólnych zasad prawa administracyjnego. Stanowi on szczegółowe unormowanie w odniesieniu do pojęcia strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stosownie do art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby. Podmiot dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a. i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Wprowadzenie ustawowego pojęcia "obszaru oddziaływania obiektu budowlanego" ma na celu, w miarę możliwości, precyzyjne zdefiniowanie interesu prawnego osób trzecich w ramach postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
W ocenie Sądu, wnioskodawczyni postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] o pozwoleniu na budowę – E. S. - nie dysponuje tak rozumianym przymiotem strony w niniejszym postępowaniu. E.S. jest wprawdzie właścicielką działki nr ew. [...] sąsiadującej z nieruchomością inwestycyjną, jednak samo bliskie sąsiedztwo nie przesądza jeszcze o posiadaniu przymiotu strony w postępowaniu o pozwoleniu na budowę. Także fakt obciążenia nieruchomości wnioskodawczyni ww. służebnością nie jest wystarczającym warunkiem do uznania za stronę postępowania. Stanowisko organów obu instancji w tym zakresie Sąd podziela.
Prawidłowo GINB podał, że z projektu zagospodarowania terenu (Projekt budowlany - nr rys. 1 - str. 49) wynika, że projektowany budynek mieszkalny jednorodzinny (dwulokalowy) w zabudowie bliźniaczej "1" o wysokości 8,29 m /do kalenicy/ (Projekt budowlany - Przekrój A-A – nr rys. A-7Z - str. 68; Przekrój B-B - nr rys. A-8Z - str. 70), usytuowany jest w odległości 8,9 m od granicy działki nr ew. [...]. Projektowane zgrupowanie 4 stanowisk postojowych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej "1" usytuowane jest w odległości 3,5 m od granicy działki nr ew. [...], zaś projektowane miejsca gromadzenia odpadów zaprojektowane zostały w odległości 8,9 m i ok. 29,9 od granicy działki nr ew. [...].
Wobec powyższego należy zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, nie obejmuje swym zakresem działki o nr ew. [...]. Położenie tej działki względem spornego przedsięwzięcia wyklucza uznanie, że niesie ono ze sobą jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zagospodarowania i korzystania z nieruchomości należącej do skarżącej, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa.
W ocenie Sądu, projektowana inwestycja nie niesie ze sobą ograniczeń związanych z przesłanianiem obiektów (zarówno istniejących, jak i potencjalnych) na działce skarżącej. Prawidłowo GINB wskazał, że powyższą kwestię normuje wyczerpująco przepis § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stanowiący, że odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:
1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:
a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,
b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m;
2) zostały zachowane wymagania, o których w § 57 i 60.
Prawidłowo zatem organ odwoławczy uznał, że wysokość projektowanego obiektu (tj. 8,29 m do kalenicy), oraz wskazana wyżej odległość dzieląca go od nieruchomości skarżącej (tj. 8,9 m m), sprawiają, że działka nr ew. [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, wyznaczonym na podstawie przepisu § 13 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.
Tym samym, wskazać za organami należy, że nieruchomość należąca do skarżącej nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym m.in. w oparciu o przepis § 12 (odległość budynków na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną), § 19 (odległość wydzielonych miejsc postojowych dla samochodów od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, § 23 (odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe od budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi), jak również przepis § 60 ust. 1 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych - w godzinach 7:00 - 17:00) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Planowane przedsięwzięcie nie pozbawia powyższej nieruchomości dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, elektryczność, telekomunikacja), jak również nie pozbawia działki skarżącej dostępu do drogi publicznej.
Ponadto, Sąd w pełni podziela stanowisko GINB, że źródłem interesu prawnego nie mogą być również immisje na które powołuje się E. S. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 12/08, podał, że fakt "immisji pośrednich" z jednej nieruchomości na inną nie uzasadnia przyznania osobie poszkodowanej tymi niekorzystnymi oddziaływaniami przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Z definicji "obszaru oddziaływania obiektu" wynika bowiem, że chodzi o takie ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiadującego z obiektem terenu, które są skutkiem obowiązywania odrębnych przepisów. Ewentualne przekroczenie poziomu immisji pośrednich rodzi natomiast wyłącznie określone roszczenie o charakterze cywilnoprawnym, lecz nie daje praw strony w rozumieniu unormowań Prawa budowlanego.
Zauważyć należy, że skarżąca powołuje się na uciążliwości, tj. na wzmożony ruch pojazdów wobec usytuowania miejsc postojowych pod oknami pomieszczeń przeznaczonych na pobyt stały (salon z aneksem) i niewątpliwie związany z tym hałas. Jednakże w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że przedmiotowa inwestycja narusza normy Prawa budowlanego i warunki techniczne, jakimi powinny odpowiadać budynki, w tym przywoływany przez nią przepis § 19 tego rozporządzenia.
Podkreślić należy, że samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Ograniczenie w zagospodarowaniu terenu nie może być następstwem wzrostu obciążeń czy uciążliwości dla otoczenia związanych z przyszłym użytkowaniem obiektu budowlanego, jeżeli nie jest oparte na konkretnym przepisie obowiązującego prawa (zob. wyrok NSA z 20 października 2016 r., sygn. akt II OSK 246/16, LEX).
Dalej należy podnieść (za organem odwoławczym), że samo uczestniczenie w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie oznacza automatycznie posiadania interesu prawnego w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Normy prawne określające interes prawny w każdym z tych postępowań są inne i nie przekładają się w sposób prosty i oczywisty w płaszczyznach tych postępowań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 259/10; wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1164/07). Wprawdzie w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nieprawomocnym wyrokiem z 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 749/19 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] kwietnia 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] ustalająca na rzecz inwestorki warunki zabudowy dla spornej inwestycji, jednakże uchylenie to nastąpiło z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, 77 i 80 k.p.a. Sąd podniósł w uzasadnieniu, że "wadą zaskarżonej decyzji jest pobieżna i niepełna ocena zachowania tzw. dobrego sąsiedztwa.".
Sąd zwraca uwagę na odrębność postępowań w sprawie o udzielenie warunków zabudowy i o udzielenie pozwolenia na przebudowę. Jak słusznie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1082/08 "skoro ustawodawca zdecydował się na rozdzielenie w postępowaniu administracyjnym dwu faz procesu inwestycyjnego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie założenia, że przedmiotem badania zarówno w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, jak i w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę byłyby te same okoliczności. Istota postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu sprowadza się w zasadzie do badania zgodności zamierzenia inwestycyjnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Kwestie sporne co do zagadnień techniczno-budowlanych mogą być zatem rozstrzygane tylko w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu może mieć miejsce tylko w takim zakresie, w jakim nie wkracza w kognicję organów administracji architektoniczno-budowlanej."
Biorąc pod uwagę wyżej opisane okoliczności, zdaniem składu orzekającego, skarżąca nie wskazała przepisu prawa materialnego, będącego źródłem jej uprawnień.
W konsekwencji Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów materialnych i procesowych. W ocenie Sądu, kontrola zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji wykazała, że nie naruszają one prawa. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób nienaruszający zasad postępowania wyrażonych w art. 7, art. 9, art. 77 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, oraz biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło