II GSK 2404/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-03-16
Skład orzekający: Dorota Dąbek, Małgorzata Rysz, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia odmawiające potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe, mimo braku formalnego oznaczenia jako 'decyzja', stanowi decyzję administracyjną podlegającą kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Pismo odmawiające potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe, nawet jeśli nie jest formalnie oznaczone jako 'decyzja', stanowi decyzję administracyjną, jeśli zawiera cechy takie jak oznaczenie organu, podstawę prawną i faktyczną oraz rozstrzygnięcie o istocie sprawy. Taka forma władczej konkretyzacji normy materialnego prawa administracyjnego podlega kontroli sądu administracyjnego. Organ nie był uprawniony do automatycznego odrzucenia wniosku o odroczenie leczenia uzdrowiskowego bez ustalenia woli strony i prawidłowego rozpoznania wniosku.Stan faktyczny
Skarżąca otrzymała skierowanie na leczenie uzdrowiskowe. Złożyła wniosek o odroczenie terminu leczenia z powodu przebytej operacji. Organ odmówił potwierdzenia skierowania, wskazując na przeciwwskazania zdrowotne, ale nie odniósł się do wniosku o przesunięcie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Organu, uznając pismo Organu za decyzję administracyjną. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Izabella Janson protokolant asystent sędziego Krystian Szpotański po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2420/20 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) wyrokiem z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2420/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. B. (dalej: Skarżąca, Strona) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w W. (dalej: Organ) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe, uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w W. potwierdził Skarżącej skierowanie na leczenie uzdrowiskowe w terminie 26 sierpnia 2020 r. – 16 września 2020 r. W dniu 13 sierpnia 2020 r. Skarżąca złożyła wniosek do Organu o odroczenie leczenia sanatoryjnego z powodu wykonanego w lutym 2020 r. zabiegu operacyjnego stawu kolanowego i nasilenia dolegliwości bólowych. W dniu 10 września 2020 r. Organ nie potwierdził skierowania na leczenie uzdrowiskowe z powodu przeciwwskazania jakim jest stan chorobowy, w którym leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitacja uzdrowiskowa przy wykorzystaniu właściwości naturalnych surowców leczniczych mogłyby spowodować pogorszenie stanu zdrowia pacjenta. Organ nie wypowiedział się przy tym co do wniosku Skarżącej o przesunięcie terminu leczenia sanatoryjnego. Na powyższą decyzję Organu Strona wniosła skargę, domagając się uchylenia decyzji. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.
Sąd I instancji przyjął skargę do rozpoznania, zauważając na wstępie, że ma świadomość, iż zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm., dalej: u.ś.o.z.) do potwierdzenia oraz odmowy potwierdzania skierowania, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.ś.o.z., nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednak w ocenie WSA, brzmienie art. 33 ust. 2 u.ś.o.z. służy jedynie uproszczonej procedurze. Nie wyłącza natomiast odmowy skierowania na leczenie uzdrowiskowe z kontroli sądów administracyjnych.
Sąd I instancji doszedł do wniosku, że wysłane do Skarżącej pismo z 10 września 2020 r. w sprawie odmowy potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe posiada cechy decyzji takie jak: oznaczenie strony (w tekście pisma i w dolnym lewym rogu), wskazanie podstawy prawnej i faktycznej odmowy skierowania, a także oznaczenie organu (Mazowiecki Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia). Sąd I instancji stwierdził, że pismo nie zostało określone jako "decyzja", ale zasadniczo brak oznaczenia rozstrzygnięcia określeniem "decyzja" lub "postanowienie" nie stanowi o wadliwości orzeczenia. W dalszym ciągu mamy do czynienia z formą władczej konkretyzacji normy materialnego prawa administracyjnego, której adresatem jest jednostka (strona). Decyzja oddziału wojewódzkiego NFZ w przedmiocie odmowy potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową jest decyzją ostateczną (od której odwołanie nie przysługuje), ale od decyzji tej przysługuje z kolei skarga do sądu administracyjnego.
WSA uznał, że skoro przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową (Dz. U. z 2011 r. Nr 142, poz. 835, dalej "rozporządzenie z 7 lipca 2011 r.") nie przewidują zmiany terminu leczenia uzdrowiskowego w warunkach stacjonarnych, to Organ nie był uprawniony do wszczęcia procedury ponownego potwierdzania skierowania w sytuacji, gdy Strona nie złożyła nowego skierowania na leczenie uzdrowiskowe. Przepisy rozporządzenia nie przewidują bowiem zmiany daty rozpoczęcia leczenia uzdrowiskowego. Zdaniem WSA, Organ winien rozważyć, czy wniosek Strony nie powinien być potraktowany jak rezygnacja z leczenia uzdrowiskowego w przyjętym terminie, pozyskując w tym zakresie jednoznaczne stanowisko Skarżącej. Sąd wskazał, że w przypadku uznania rezygnacji z leczenia uzdrowiskowego w danym terminie za zasadną, Organ mógł wyznaczyć nowy termin.
W skardze kasacyjnej Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, względnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania. Nadto Organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi Organ zarzucił:
1) w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 2 pkt 1 i art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 z późn. zm.) i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową (Dz. U. nr 142, poz. 835 z późn. zm.) - poprzez niezastosowanie tych przepisów i w konsekwencji przez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie dopuszczalne jest wniesienie skargi na pismo Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 września 2020 r. informujące o niepotwierdzeniu skierowania na leczenie uzdrowiskowe (z powodu przeciwwskazań jakim jest stan chorobowy) oraz zwrocie skierowania na leczenie uzdrowiskowe;
2) w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego tj. art. 107 § 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 33 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - poprzez błędną wykładnię, jak i niewłaściwe zastosowanie art. 107 § 1 pkt 1-9 k.p.a. i w konsekwencji błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie pismo z dnia 10 września 2020 r. Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia informujące R. B. o odmowie potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe nr (...) z powodu przeciwskazania jakim jest stan chorobowy, w którym leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitacja lecznicza mogłyby spowodować pogorszenie stanu zdrowia pacjenta jest decyzją administracyjną;
3) w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego tj. art. 33 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - poprzez błędną wykładnię tego przepisu i w konsekwencji uznanie, że do odmowy potwierdzania skierowania na leczenie uzdrowiskowe stosuje się przepisy k.p.a.;
4) w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego tj. § 4 pkt 1 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 14 z późn. zm., dalej: rozporządzenie z 5 stycznia 2012 r.) - poprzez brak zastosowania wymienionych przepisów i w konsekwencji uznanie, że Organ nie był uprawniony do ponownego potwierdzania skierowania Skarżącej na leczenie uzdrowiskowe w sytuacji, gdy Skarżąca pismem z dnia 13 sierpnia 2020 r. dokonała zwrotu tegoż skierowania i złożyła wniosek "o odroczenie leczenia sanatoryjnego";
5) w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego tj. § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie sposobu kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego - poprzez brak zastosowania ww. przepisu i tym samym uznanie, że wymieniony w piśmie Skarżącej z dnia 13 sierpnia 2020 r. (zwrot skierowania do Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ przez Skarżącą) stan chorobowy R. B. nie uprawniał Organu do nie potwierdzania skierowania i odesłania tegoż zwróconego przez Skarżącą skierowania do ponownej oceny lekarza kierującego;
6) w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 33 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i w konsekwencji uchylenie decyzji (tj. pisma Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 września 2020 r.) w wyniku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżąca wniosła o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania, a także rozpoznanie skargi pod jej nieobecność.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie posiedzenia na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. Zarzuty te koncentrują się na zagadnieniu formy działania organu administracji publicznej podejmowanego w postępowaniu w sprawie potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem działania Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w W. w zakresie potwierdzenia Skarżącej skierowania na leczenie uzdrowiskowe stwierdził, że rezultat tego działania materializujący się w będącym decyzją administracyjną niepotwierdzeniu skierowania na leczenie uzdrowiskowe z dnia 10 września 2020 r. nie jest zgodny z prawem, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego aktu. Rozstrzygnięcia zatem wymaga czy zgodna z prawem była dokonana przez Sąd I instancji kwalifikacja charakteru prawnego aktu odmawiającego potwierdzenia tego skierowania oraz wynikających z tego konsekwencji, w tym zwłaszcza dotyczących dopuszczalności skargi na odmowę potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe.
Nie są usprawiedliwione zarzuty z pkt 1 i pkt 2 oraz z pkt 6 petitum skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie.
Dotyczą one zasadniczej kwestii spornej w rozpatrywanej sprawie. Podnoszona w tych zarzutach kasacyjnych kwestia stanowiła już przedmiot wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyroku NSA z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 360/21; postanowieniu NSA z 6 kwietnia 2020 r., sygn. akt II GSK 204/20; a także w uchwale NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II GPS 2/13), a poglądy wyrażone w tych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygający w tej sprawie podziela. W cytowanej uchwale NSA wyjaśnił, że odmowa potwierdzenia skierowania na leczenie z powodu braku celowości tego skierowania, która podejmowana jest na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową stanowi formę władczej konkretyzacji normy materialnego prawa administracyjnego, której adresatem jest jednostka, co wyraża się w autorytatywnej odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia zdrowotnego w postaci leczenia uzdrowiskowego, w związku z czym tego rodzaju akt powinien przybrać formę decyzji administracyjnej.
Odwołujący się do przywołanego stanowiska pogląd Sądu I instancji do omawianej kwestii jest więc prawidłowy. Sąd prawidłowo ocenił charakter aktu odmowy potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe oraz zasadnie stwierdził, że kontrola zgodności z prawem tego aktu podlega kognicji sądu administracyjnego, a więc że jest dopuszczalna skarga na odmowę potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe.
Zasadności przyjętego w tej sprawie poglądu Sądu nie niweczy treść art. 33 ust. 2 u.ś.o.z., zgodnie z którym do potwierdzenia oraz odmowy potwierdzenia skierowania, o którym mowa w ust. 1 tego artykułu, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przywołana regulacja prawna nie niweczy bowiem wymogów, których spełnienie stanowi konieczny warunek uznania danego aktu za decyzję administracyjną, a który to akt może być również podjęty poza jurysdykcyjnym postępowaniem regulowanym k.p.a. W tej zaś mierze trzeba odwołać się do przepisu art. 33 ust. 5 u.ś.o.z., który upoważnia wskazany w nim organ do wydania rozporządzenia wykonawczego określającego sposób wystawiania skierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, tryb potwierdzania skierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową oraz wzór tego skierowania, uwzględniając konieczność weryfikacji celowości skierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową. Przepis § 3 wykonawczego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011r. reguluje ten etap realizacji uprawnienia świadczeniobiorcy do świadczenia opieki zdrowotnej w postaci leczenia uzdrowiskowego, na którym dochodzi właśnie do weryfikacji (aprobaty) pod względem celowości skierowania wystawionego przez lekarza specjalistę, a z § 5 tego rozporządzenia wynika z kolei, że gdy w rezultacie wskazanej weryfikacji nie dochodzi do zaaprobowania skierowania z uwagi na brak jego celowości, oddział wojewódzki NFZ odmawia potwierdzenia skierowania i zwraca to skierowanie lekarzowi, który je wystawił wraz z podaniem przyczyny odmowy potwierdzenia skierowania, z równoczesnym zawiadomieniem świadczeniobiorcy o niepotwierdzeniu skierowania i podaniem przyczyny odmowy jego potwierdzenia, co powinno nastąpić nie później niż w terminie 30 dnia od dnia otrzymania skierowania (§ 5 ust. 1 i ust. 2), a ponadto, że od wymienionego niepotwierdzenia skierowania nie przysługuje odwołanie (§ 5 ust. 3), co w odniesieniu do ostatniej kwestii w oczywisty wręcz sposób oznacza, że to świadczeniobiorca – nie zaś lekarz wystawiający skierowanie podlegające weryfikacji w opisany powyżej sposób – nie może skorzystać z drogi odwołania od niepotwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe.
Już zatem samo zestawienie przez prawodawcę w § 5 ust. 3 przywołanego rozporządzenia z dnia 7 lipca 2011r. odmowy potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe z instytucją odwołania od tego aktu – nawet przy przyjęciu rozwiązania o nieprzysługiwaniu odwołania – potwierdza zasadność stanowiska, że w opisany powyżej sposób dochodzi do władczego kształtowania sytuacji prawnej konkretnego podmiotu, a więc do rozstrzygania o istocie sprawy, której przedmiot stanowią uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego przysługujące konkretnemu świadczeniobiorcy, a więc sprawy administracyjnej.
Zasadność przedstawionego poglądu potwierdza też to, że na podstawie § 5 ust. 2 przywołanego rozporządzenia z dnia 7 lipca 2011r., oddział wojewódzki NFZ równolegle jest zobowiązany do zawiadomienia świadczeniobiorcy o niepotwierdzeniu skierowania wraz z podaniem przyczyny odmowy potwierdzenia skierowania w oznaczonym terminie (§ 5 ust. 2). W świetle tej regulacji za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jeżeli organ zobowiązany jest do podania przyczyn odmowy potwierdzenia skierowania, to odmowa potwierdzenia uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego przysługującego konkretnemu świadczeniobiorcy nie może być arbitralna czy dowolna. Musi ona uwzględniać – jak słusznie podniósł to Sąd I instancji – wynikające z aktów prawa powszechnie obowiązującego zasady oraz kryteria kwalifikowania pacjenta do zakładu lecznictwa uzdrowiskowego, w tym istniejące we wskazanym zakresie przeciwwskazania, które zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 stycznia 2012 r.
Należy zatem stwierdzić, że jeżeli z przywołanej regulacji prawnej wynika, iż określony nią szczególny tryb postępowania dotyczy realizacji przez konkretnego świadczeniobiorcę jego uprawnienia do świadczenia opieki zdrowotnej w postaci leczenia uzdrowiskowego, a postępowanie to, w kształcie określonym tą regulacją, toczy się z udziałem tego konkretnego świadczeniodawcy, to za uzasadniony w jej świetle należy uznać wniosek o decyzyjnej formie działania organu.
Jak wynika z ugruntowanego stanowiska doktryny oraz judykatury – pisma zawierające rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej są decyzjami administracyjnymi, pomimo braku wyraźnego przesądzenia co do formy rozstrzygnięcia w przepisach prawa, jeżeli zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji, a mianowicie zawierają oznaczenie organu wydającego akt, podpis osoby reprezentującej organ, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz oznaczenie adresata tego rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1163/81). W spornych wypadkach należy przyjmować domniemanie, że takie rozstrzygnięcie jest decyzją, albowiem taka właśnie forma zwiększa sferę ochrony prawnej (por. wyrok SN z dnia 28 listopada 1990 r., sygn. akt III ARN 30/90).
W świetle powyższego zasadnie zatem Sąd I instancji zakwalifikował sporne w tej sprawie pismo Organu z 10 września 2020 r. jako decyzję administracyjną, która podlega sądowoadministracyjnej kontroli legalności.
Prawidłowa też była ocena przez Sąd, że kontrolowana decyzja była niezgodna z prawem i należało ją uchylić, gdyż Organ nie zastosował w sposób prawidłowy proceduralnych wymogów, określonych w przepisach powszechnie obowiązujących, co do sposobu rozpoznania złożonego przez stronę wniosku w tej sprawie. Nie są więc usprawiedliwione zarzuty z pkt 3, 4 i 5 petitum skargi kasacyjnej. W pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, Organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 33 ust. 2 u.ś.o.z., a w pkt 4 i 5 naruszenie § 4 pkt 1 i § 5 pkt 1 rozporządzenia z 5 stycznia 2012 r., przez brak zastosowania wymienionych przepisów.
Trafnie wskazał Sąd, że w pierwszej kolejności organ powinien ustalić jaka była wola strony, tzn. czy chodziło jej o całkowitą rezygnację ze świadczenia, czy jedynie o przesunięcie terminu, i stosownie do tych ustaleń rozpoznać ten wniosek zgodnie z obowiązującymi przepisami. Niezasadne bowiem było oparcie się przez organ, w sposób automatyczny i bezrefleksyjny, na samym fakcie odesłania przez stronę skierowania, skoro w treści pisma strony wskazano przyczynę tego odesłania. W tym zatem zakresie doszło do naruszenia prawa przez Organ, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie Organu, w tej sprawie Sąd nie wypowiedział się natomiast co do celowości i zasadności skierowania strony na leczenie uzdrowiskowe. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji analizował tę kwestię w kontekście § 4 pkt 1 i § 5 pkt 1 rozporządzenia 5 stycznia 2012 r., i by w rezultacie wyraził pogląd kwestionowany przez skarżący kasacyjnie Organ.
W odniesieniu natomiast do kwestii podniesionej w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 33 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, należy z kolei zwrócić uwagę, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby dokonując rekonstrukcji normatywnej treści przywołanego przepisu prawa Sąd I instancji wyraził pogląd, z którego miałoby wynikać, że wymieniony przepis prawa stanowi podstawę wnioskowania o stosowaniu w postępowaniu w sprawie skierowania na leczenie uzdrowiskowe przepisów ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia kontrolowanego wyroku nic takiego nie wynika. Co więcej, z jego treści nie wynika, aby Sąd I instancji w ogóle przywoływał, czy też odwoływał się do jakichkolwiek przepisów k.p.a. i to w sposób sugerowany przez skarżący kasacyjnie Organ. Przeciwnie, Sąd wyraził stanowisko zbieżne ze stanowiskiem prezentowanym przez Organ, a mianowicie, że do potwierdzenia oraz odmowy potwierdzenia skierowania nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. s. 2 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Z powyższego wynika, że w zarzutach kasacyjnych z pkt 3 -5 petitum skargi kasacyjnej, Organ w istocie podjął polemikę z poglądem, którego Sąd I instancji nie wyraził, a zatem z poglądem nieistniejącym w sprawie. Konsekwencją zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, o której mowa była na wstępie jest to, że Sąd ten nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają granice zarzutów skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie czy też uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej bądź precyzowanie ich za stronę skarżącą kasacyjnie (por. np. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1695/13). Z przedstawionych powodów zarzuty te, wobec wykazanych ich deficytów, należało więc uznać za nieskuteczne.
W prowadzonym ponownie postępowaniu Organ powinien również zadbać o to, by decyzję podpisała osoba mająca stosowne upoważnienie do działania w imieniu Organu. Powołany bowiem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument, że osoba podpisująca zaskarżoną decyzję takiego upoważnienia nie miała, dodatkowo potwierdza zasadność poglądu Sądu, że kontrolowana decyzja była niezgodna z prawem i należało ją uchylić.
Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione, a stanowisko Sądu I instancji wskazujące na deficyty postępowania prowadzonego w sprawie niepotwierdzenia skierowania strony skarżącej na leczenie uzdrowiskowe jest prawidłowe. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło