II SA/Wa 375/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby kandydackiej oddala skargę Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej (dalej "KG PSP") decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 114 b ust. 2 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1499, ze zm., dalej: "ustawa o PSP"), utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Komendanta [...] Szkoły Państwowej Straży Pożarnej (dalej "PSP") w [...] z [...] września 2019 r. wydaną przedmiocie zwolnienia ze służby kandydackiej w [...] Szkole PSP w [...] D. P. (dalej: "skarżący"). Z akt sprawy wynikało, że D. P., jako strażak służby kandydackiej w dniu [...] września 2019 r. złożył raport o skreślenie go z listy słuchaczy [...] turnusu Dziennego Studium Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej. Decyzją Nr [...] z [...] września 2019 r. Komendant [...] Szkoły PSP w [...] zwolnił skarżącego ze służby kandydackiej w [...] Szkole PSP w [...]. Jednocześnie odstąpił od uzasadnienia decyzji w trybie art. 107 § 4 k.p.a. z uwagi na uwzględnienie w całości żądania strony. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] września 2019 r. Pismem wniesionym bezpośrednio do sekretariatu KG PSP [...] października 2019 r. skarżący wniósł o uchylenie w całości ww. decyzji oraz oświadczył, że wycofuje oświadczenie woli zawarte w raporcie o zwolnieniu ze służby kandydackiej, "(...) jako złożonego pod wpływem presji psychicznej i emocjonalnej i w okresie zwolnienia lekarskiego (...)". W uzasadnieniu podniósł, że pod wpływem presji psychicznej i emocjonalnej, stanu leczenia zapalenia płuc, kontuzji prawej nogi w postaci ran nabytych w pierwszych dniach szkolenia unitarnego oraz sytuacji i "klimatu" wobec jego osoby, podpisał raport o zwolnienie ze służby kandydackiej, na podstawie którego została wydana decyzja z dnia [...] września 2019 r. Wskazał ponadto, że został zmuszony do dopisania stwierdzenia: "decyzja pełnoprawna i nie podlega odwołaniu". Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, wymienioną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję Komendanta [...] Szkoły PSP w [...]. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 114 b ust. 2 ww. ustawy o PSP strażaka w służbie kandydackiej można z niej zwolnić, na jego wniosek, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Organ podkreślił, że ze słuchaczem dwukrotnie została przeprowadzona rozmowa przez kadrę dydaktyczną, podczas której został poinformowany o skutkach złożonego raportu i poproszony o przemyślenie decyzji, a także zaproponowano mu kontakt z rodzicami. Mimo to skarżący chciał w trybie natychmiastowym opuścić szkołę. Powyższe znalazło swoje odzwierciedlenie w notatce służbowej sporządzonej przez [...] J. G., [...] P. U. oraz [...] M. B.. Wobec powyższego Komendant [...] Szkoły PSP w [...] wydał decyzję, którą uwzględnił w całości żądanie skarżącego. Odnosząc się do oświadczenia o cofnięciu oświadczenia woli, organ II instancji wskazał, że ani ustawa o PSP, ani inne przepisy prawa administracyjnego nie regulują zasad składania oświadczeń woli w administracyjnoprawnych stosunkach służbowych. Powołał się również na poglądy wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby obliguje bowiem organ do rozwiązania stosunku służbowego w terminie przewidzianym w ustawie. Organ wskazał ponadto, że uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli dopuszczalne jest tylko w ściśle określonych przypadkach, gdy zachodzi jedna z wad oświadczenia woli określona w art. 82-87 k.c. Komendant PSP wskazał, że do cofnięcia oświadczenia o zgłoszeniu wystąpienia ze służby należy stosować art. 61 k.c., który stanowi, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niego w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W ocenie organu odwoławczego skoro oświadczenie skarżącego o wystąpieniu ze służby wpłynęło do innego organu niż ten, któremu zostało złożone cofnięcie oświadczenia woli - przesłanki skutecznego odwołania oświadczenia woli nie zostały spełnione. Od wymienionej na wstępie decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożył D. P., wnosząc o jej uchylenie zarzucając naruszenie: • art. 114b ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, • art. 61 k.c., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu, • Art. 82-87 k.c. poprzez ich niezastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania i przywrócenie do służby. W uzasadnieniu podniósł, że przebywał na zwolnieniu lekarskim włącznie z pobytem w szpitalu z powodu nabytego zapalenia płuc, wątroby, kontuzji prawej nogi w postaci ran nabytych w pierwszych dniach szkolenia unitarnego. Pod wpływem stanu zdrowia, wysokiej gorączki i zaburzeń czynności psychicznych będąc na zwolnieniu lekarskim podpisał raport o zwolnienie ze służby kandydackiej. Wskazał, że jego oświadczenie woli obarczone jest wadą, o której mowa w art. 82 k.c., a zatem jest nieważne i nie istnieje w obrocie prawnym - nie może wywoływać żadnych skutków. O powyższym skarżący poinformował Komendanta Głównego PSP w odwołaniu z dnia [...] października 2019 r. Skarżący przytoczył również poglądy orzecznictwa sądów powszechnych dotyczące wad oświadczeń woli. W odpowiedzi na skargę, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Skarżący w piśmie procesowym z [...] lipca 2020 r. podniósł, m.in., że cofnięcie przez niego oświadczenia woli jest skuteczne, a także przedstawił zarzuty dotyczące nieprawdziwych treści zawartych w sporządzonych notatkach służbowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Należy wskazać, że Komendant [...] Szkoły PSP w [...] z uwagi na wyraźne żądanie strony, wydał decyzję personalną w sprawie zwolnienia za służby. Uwzględnił w całości żądanie strony i zwolnił go ze służby kandydackiej w [...] Szkole PSP w [...]. Sąd podziela ocenę organu co do okoliczności, iż z uwagi na niewątpliwy stan faktyczny sprawy - wyraźne żądanie strony oraz jego postawę - nalegającego na natychmiastowe rozwiązanie stosunku służbowego, pozwalały na skorzystanie przez organ I instancji z art. 107 § 4 k.p.a. pozwalającego na odstąpienie od uzasadnienia decyzji. Rację ma również organ, że ani ustawa o Państwowej Straży Pożarnej, ani inne przepisy prawa administracyjnego nie regulują zasad składania oświadczeń woli w administracyjnoprawnych stosunkach służbowych. Stosownie do art. 114 b ust. 2 ww. ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej strażaka w służbie kandydackiej można z niej zwolnić, na jego wniosek, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Należy wskazać, że organ podjął przed wydaniem decyzji czynności prowadzące do poznania rzeczywistych zamiarów skarżącego, jak wskazano bowiem w zaskarżonej decyzji, a co znajduje swoje odzwierciedlenie w aktach postepowania – sporządzone notatki służbowe, dwukrotnie została przeprowadzona z nim rozmowa przez kadrę dydaktyczną, podczas której został poinformowano go o skutkach złożonego raportu i poproszony został o przemyślenie decyzji, a także zaproponowano mu kontakt z rodzicami. Skoro pomimo przeprowadzenia przez organ czynności przed wydaniem decyzji nr [...] z [...] września 2019 r. przez Komendant [...] Szkoły PSP w [...], skarżący nadal podtrzymywał swoje stanowisko co do chęci natychmiastowego opuszczenia szkoły, to należy uznać, że złożenie wniosku przez skarżącego, w takiej formie, czyni organ związany jego treścią. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2011 r. sygn. akt I OPS 4/11, pogląd, iż: "przewidziane w Kodeksie cywilnym ograniczenia możliwości odwołania oświadczenia woli mają na celu ochronę interesów obu stron stosunku służbowego. Złożenie takiego oświadczenia wywołuje skutki prawne w sferze interesów obu stron stosunku służbowego. Zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby obliguje bowiem organ do rozwiązania stosunku służbowego w terminie przewidzianym w ustawie." (zob. również wyrok NSA z 12 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 3302/14). Sąd podziela również pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z 16 września 2016 r , sygn.. akt I OSK 1805/16, zgodnie z którym: "nie do przyjęcia jest (...) stanowisko, że funkcjonariusz, który wystąpił o rozwiązanie z nim stosunku służbowego jest jedynym i swobodnym dysponentem złożonego oświadczenia woli (...), a w konsekwencji wycofanie prośby o zwolnienie sprawia, że wcześniej zgłoszone żądanie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Przedmiotowe wystąpienie jest czynnością o charakterze mieszanym, w której elementy materialnoprawne i procesowe występują łącznie. Skuteczność uchylenia się skarżącego od złożonego przez niego oświadczenia woli podlega owszem badaniu w na drodze sądowej, jednakże na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, przed sądem powszechnym. Wobec czego wady oświadczenia, woli w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, nie mogą stanowić przedmiotu badania w postępowaniu administracyjnym. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 października 2013 r., II GSK 846/12; z 11 lipca 2007 r., II OSK 1042/06 i z 30 listopada 2001 r., II SA 2142/00 – dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 76 § 1 k.p.a. notatka służbowa jako dokument urzędowy stanowi dowód tego co zostało w niej stwierdzone. Korzysta ona z wiarygodności zawartych w niej ustaleń z tego jeszcze względu, że została "przyjęta do wiadomości" przez skarżącego, który potwierdził to własnoręcznym podpisem jak i ma prawo wnieść do niej zastrzeżenia. Dokument taki może być podważony jedynie przez konkretny dowód, iż dane w nim zgromadzone są nieprawdziwe. Skoro zatem skarżący nie przedstawił dowodów, które mogłyby obalić wiarygodność tego dokumentu, podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Sąd stwierdza, że wydając sporną decyzję administracyjną, organ II instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. W jego działaniu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Jak wskazano wcześniej, niebudzący wątpliwości stan faktyczny sprawy pozwalał na skorzystanie przez organ I instancji z art. 107 § 4 k.p.a., wobec czego Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania na etapie postępowania przed organem I instancji. Niewątpliwie, organy Straży Pożarnej rozstrzygające w niniejszej sprawie obowiązane były do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa. Podejmując sporne rozstrzygnięcia prawidłowo zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, a przyjęta podstawa prawna rozstrzygnięcia wynikała z obowiązującego prawa materialnego. Sprawę rozstrzygnięto po zebraniu i rozpatrzeniu wyczerpującego materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego PSP odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.