II SA/Bd 304/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2020 roku sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych oddala skargę. Burmistrz Ś. decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 4, art. 6, art. 48, 48a ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz.1507 ze zm., zwanej w skrócie "u.p.s.") w związku z art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanego w skrócie "k.p.a."), odmówił H. J. (zwanej dalej "Skarżącą") świadczenia z pomocy społecznej w formie schronienia w Schronisku dla Bezdomnych w Ś.. W uzasadnieniu Burmistrz podniósł, iż [...] listopada 2019 r. zainteresowana złożyła wniosek o przyznanie tymczasowego schronienia w Schronisku dla Bezdomnych w Ś., uzasadniając, że obecnie nie może zamieszkiwać w miejscu swojego zameldowania tj. w domu przy ulicy [...], ponieważ zostały odcięte w tym budynku media: energia, gaz oraz brak jest ciepłej wody i ogrzewania. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest właścicielką domu jednorodzinnego w Ś. przy ulicy [...], w którym jest zameldowana na pobyt stały. W budynku są odcięte media z uwagi na zadłużenie w opłatach za zużycie energii elektrycznej oraz gazu powstałe w okresie sprzed sprzedaży przez stronę mieszkania przy ulicy [...] w Ś.. Stwierdzono ponadto, że rachunki za media nadal nie są regulowane w związku z czym strona świadomie przyczynia się do pogorszenia swojej sytuacji mieszkaniowej. Utrzymuje się z dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. w kwocie [...]zł miesięcznie, który stanowi zasiłek stały wypłacany przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. z uwagi na orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Podczas rozmowy z pracownikiem socjalnym w trakcie przeprowadzania wywiadu, zainteresowana odmówiła podpisania oceny realizacji działań ustalonych w zawartym [...] listopada 2019 r. kontrakcie socjalnym, bez podania przyczyny. Organ I instancji zwrócił uwagę, że przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1072/18), a potencjalna możliwość zamieszkiwania w lokalu, nawet bez mediów, ciepłej wody, energii, ogrzewania, czy urządzeń sanitarnych, mimo niewątpliwej uciążliwości, nie wyklucza możliwości zamieszkiwania w nim i nie pozwala w świetle art. 6 pkt 8 u.p.s. uznać ubiegającą się o pomoc osobę za bezdomną. Z uwagi na powyższe stwierdzono, że nie ma podstaw do przyznania zainteresowanej tymczasowego schronienia w Schronisku dla Bezdomnych w Ś., gdyż w świetle przepisów prawa nie jest osobą bezdomną. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że jest ona rażąco błędna i absolutnie niezrozumiała, a ponadto jej zdaniem nie można zgodzić się z argumentacją organu I instancji zawartej w uzasadnieniu decyzji, w której stwierdzono, że nie są spełnione przesłanki ustawowe dla uznania za osobę bezdomną. Wskazała, że składając kolejne podanie o przydzielenie tymczasowego miejsca pobytu w schronisku jako kontynuacji, czyli od [...] grudnia 2019 r. do końca grudnia 2019r., z tych samych względów otrzymała zawiadomienie nr [...] 2019 z [...] listopada 2019 r. o wydaniu decyzji odmownej, gdzie w uzasadnieniu podano, że nie jest osobą bezdomną, ponieważ posiada "możliwość zamieszkiwania w lokalu nawet bez mediów - (ciepłej wody, energii, ogrzewania)", co w świetle art. 6 pkt 8 u.p.s. nie pozwala uznać za osobę bezdomną. W związku z tym pomimo uciążliwości, która wiąże się z brakiem mediów OPS nie może wykluczyć zamieszkania odwołującej w domu, który jest jej własnością. Ponadto odwołująca podkreśliła, że zmieniono zasady jej pobytu w placówce z bezpłatnego - decyzja nr [...] z [...] listopada 2019 r. na pobyt płatny z odpłatnością w wysokości [...] zł miesięcznie, przy czym nie zaszły zmiany, które poprawiłyby jej sytuację finansową. Oznajmiła, ze jest w stałym kontakcie i współpracuje z pracownikami Ośrodka Pomocy Społecznej, nie utrudnia przeprowadzania czynności z jej udziałem, ponieważ zależy jej na tym, żeby mieć zapewniony byt, a bez świadczeń z OPS jest to praktycznie niemożliwe. Strona wskazała również, że nie są prawdziwe twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji, jakoby odmówiła podpisania oceny realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym z [...] listopada 2019 r., ponieważ podpisywała wszystko, o co prosiła pracowniczka Ośrodka Pomocy Społecznej w wywiadzie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca, mieszkająca i zameldowana w lokalu przy Okrężnej 1 w Ś., nie spełnia warunków z art. 6 pkt 8 u.p.s. niezbędnych do przyznania pomocy na podstawie art. 48 u.p.s.. Wskazano, że wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia [...] stycznia 2023 r., a z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; jej dochód to zasiłek stały w kwocie [...]zł i zasiłki celowe. W chwili obecnej skarżąca zamieszkuje w domu jednorodzinnym stanowiącym jej własność. Kolegium podkreśliło, że brak w miejscu stałego zameldowania ciepłej wody bądź ogrzewania mimo niewątpliwej uciążliwości, nie wyklucza możliwości zamieszkiwania w nim. Sama potencjalna możliwość zamieszkiwania w lokalu, nawet bez mediów, nie pozwala w świetle art. 6 pkt 8 u.p.s. uznać danej osoby za bezdomną (tak NSA w postanowieniu z 1 czerwca 2010 r. sygn. I OW 2/10 i w postanowieniu z 15 grudnia 2008 r. sygn. I OW 149/08) Reasumując organ odwoławczy wskazał, że niepieniężne świadczenie z pomocy społecznej w postaci udzielenia schronienia przysługuje jedynie osobie bezdomnej, którą skarżąca nie jest i z powyższych względów zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa przy ocenie decyzji uznaniowej przyznającej stronie świadczenie w dopuszczalnej, chociaż jej niezadowalającej wysokości. Ponadto zwrócono uwagę, że skarżąca w lutym 2017 r. sprzedała mieszkanie własnościowe 3 pokojowe w Ś. za kwotę [...]zł, dlatego organ odwoławczy nie dał wiary oświadczeniu skarżącej, iż nie posiada środków uzyskanych ze sprzedaży ww. mieszkania, bowiem logika i doświadczenie życiowe wskazują, iż jest mało prawdopodobne, że nie ma już środków finansowych uzyskanych ze sprzedaży mieszkania. Skarżąca w odwołaniu wskazała, iż cyt. "nie są prawdziwe twierdzenia zawarte w decyzji, jakobym odmówiła podpisania oceny realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym z dnia [...] listopada 2019 r., ponieważ podpisywałam wszystko, o co prosiła pracowniczka Ośrodka Pomocy Społecznej w wywiadzie", natomiast z akt sprawy zdaniem Kolegium wynika, iż Cześć II A w zakresie rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej - Ocena realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym, nie została przez skarżącą podpisana. W skardze do Sądu H. J. wniosła o zmianę lub uchylenie decyzji organu odwoławczego podnosząc argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W skardze wskazano ponadto, że zgodnie z art. 6 pkt 8 u.p.s. pod pojęciem "osoby bezdomnej" należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Regulacja ta przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. Skarżąca podkreśliła, że w przebywając w schronisku, miało miejsce niezamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym, przy jednoczesnym posiadaniu stałego zameldowania w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W chwili obecnej od wczesnych godzin rannych tj. od ok. godz. 8.00 do godz. 18.00 skarżąca stara się przebywać w schronisku, aby się trochę ogrzać, nocuje jednak w domu, a taka sytuacja jej zdaniem względnie wyklucza potencjalną możliwość normalnego zamieszkiwania w lokalu, który nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych z uwagi na brak mediów. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, iż zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1610) pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, natomiast nie jest w rozumieniu ustawy lokalem mieszkaniowym pomieszczenie do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych, lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. W orzecznictwie przyjmuje się, iż użycie w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu ustawy. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ś. z [...] grudnia 2019 r. odmawiającą przyznania Skarżącej świadczenia z pomocy społecznej w formie schronienia w Schronisku dla Bezdomnych w Ś.. Uzasadniając decyzje organy obu instancji wskazały, że Skarżąca nie jest osobą bezdomną w rozumieniu w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (w skrócie zwanej "u.p.s"). Skarżąca kwestionuje stanowisko organów wskazując, że obecnie nie może zamieszkiwać w miejscu swojego zameldowania tj. w domu przy ulicy [...] w Ś., ponieważ w tym budynku zostały odcięte media: energia, gaz oraz brak jest ciepłej wody i ogrzewania. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo ustaliły, ze skarżąca nie może być uznana za osobę bezdomną w związku z czym nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji w tym zakresie są prawidłowe i znajdują pełne oparcie w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych wynika bowiem, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest właścicielką domu jednorodzinnego w Ś. przy ulicy [...], w którym jest zameldowana na pobyt stały. W budynku zostały odcięte media z uwagi na zadłużenie w opłatach z tytułu zużycia energii elektrycznej oraz gazu. W tym miejscu podnieść należy, że ustawodawca, wymieniając wśród świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej - schronienie (art. 36 pkt 2 lit. i u.p.s.), wskazał, że osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona (art. 48 u.p.s.). Ze wskazanych powyżej przepisów jednoznacznie wynika, że niepieniężne świadczenie z pomocy społecznej w postaci udzielenia schronienia przysługuje jedynie osobie bezdomnej, przez którą - zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 8 u.p.s. - należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 23 marca 2017 r. o sygn. akt II SA/Ke 11/17 (dostępnym na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA) regulacja ta przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi zaś dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie. W realiach rozpoznawanej sprawy organy prawidłowo uznały, że skarżąca, będąc właścicielką domu jednorodzinnego w Ś. przy ulicy [...], w którym jest zameldowana na pobyt stały, nie spełnia warunków z art. 6 pkt 8 u.p.s., niezbędnych do przyznania pomocy na podstawie art. 48 u.p.s. Słusznie bowiem wskazało Kolegium, że brak w miejscu stałego zameldowania ciepłej wody bądź ogrzewania mimo niewątpliwej uciążliwości nie wyklucza możliwości zamieszkiwania w nim. Sama potencjalna możliwość zamieszkiwania w lokalu, nawet bez mediów, nie pozwala w świetle art. 6 pkt 8 u.p.s. uznać danej osoby za bezdomną (por. wyrok WSA w Kielcach z 23 marca 2017 r. sygn. II SA/Ke 11/17). Należy zauważyć, że jak wynika z wywiadu środowiskowego w domu Skarżącej znajduje się kominek opalany drewnem, a Skarżącej udzielano zasiłku w celu zakupu drewna opałowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) Sąd oddalił skargę. G. Saniewski L. Tyliński K. Korycka